Hristiyan Gizeminin Kutlanması

Litürji, Mesih’in gizeminin ve özellikle O’nun Paskalya gizeminin kutlanmasıdır. Litürji, Mesih İsa’nın rahiplik görevinin yerine getirilmesi yoluyla insanlığın kutsallaşmasını işaretlerle gösterir ve gerçekleştirir.

Allah’a yaraşan kamusal tapınma, Mesih’in Gizemli Bedeni, yani O’nun başı ve üyeleri tarafından sunulur.

Litürji, en üstün kutsal eylem olarak, Kilise’nin etkinliğinin yöneldiği doruk ve aynı zamanda onun bütün gücünün aktığı kaynaktır. Mesih, litürji aracılığıyla, Kilisesi’nde, Kilisesi’yle ve Kilisesi aracılığıyla kurtuluşumuzun işini sürdürür.

Kutsal sırlar düzeni (sakramental ekonomi), Mesih’in kurtarışının meyvelerinin, Kilise’nin kutsal sırlarının, özellikle de Efkaristiya’nın kutlanmasıyla, “O gelinceye dek” (1 Korintliler 11:26) iletilmesinden oluşur.

Litürji aracılığıyla Peder, bizim için ölen ve dirilen beden almış Söz’de bizi nimetleriyle doldurur ve yüreklerimize Kutsal Ruh’u döker. Aynı zamanda Kilise de tapınmasıyla, övgüsüyle ve şükranıyla Peder’i över ve O’ndan Oğlu’nun ve Kutsal Ruh’un armağanını diler.

Kilise’nin litürjisinde Mesih’in işaret ettiği ve mevcut kıldığı, Kendi Paskalya gizemidir. Havarilerine Kutsal Ruh’u vererek, onlara ve ardıllarına, kurtuluş işini Efkaristiya kurbanı ve kutsal sırlar aracılığıyla mevcut kılma yetkisini emanet etti; bu sırlarda O’nun Kendisi, lütfunu bütün dünyada her zamanın ve her yerin inanlılarına iletmek için etkin olur.

Litürjide Kutsal Ruh ile Kilise arasında en yakın işbirliği işler. Kutsal Ruh Kilise’yi Rabbiyle karşılaşmaya hazırlar. Mesih’i topluluğun imanına hatırlatır ve gösterir. Mesih’in gizemini gerçekten mevcut kılar. Kilise’yi Mesih’in yaşamı ve göreviyle birleştirir ve birlik armağanının Kilise’de meyve vermesini sağlar.

Mesih tarafından kurulan ve Kilise’ye emanet edilen kutsal sırlar (sakramentler), duyularla algılanabilen, lütfun etkin işaretleridir. Onlar aracılığıyla bize ilahi yaşam bağışlanır. Yedi kutsal sır vardır: Vaftiz, Konfirmasyon (Güçlendirme), Kutsal Efkaristiya, Tövbe (Barışma), Hastaların Meshedilmesi, Kutsal Rahiplik ve Evlilik.

Mesih’in yaşamının gizemleri, O’nun bundan böyle Kilisesi’nin görevlileri aracılığıyla kutsal sırlarda dağıtacağı şeylerin temelleridir.

Mesih kutsal sırları Kilisesi’ne emanet etmiştir. Onlar iki anlamda “Kilise’nin” kutsal sırlarıdır: Mesih’in eyleminin sırrı olan Kilise’nin eylemleri oldukları ölçüde “ondandırlar”; ve Kilise’yi bina ettikleri ölçüde “onun içindirler”.

Bu, Vaftiz, Konfirmasyon ve Kutsal Rahiplik sırları tarafından verilen ruhsal bir “mühür”dür. İlahi korumanın bir vaadi ve güvencesidir. Bu mühür sayesinde Hristiyan Mesih’e benzetilir, çeşitli yollarla O’nun rahipliğine katılır ve farklı durumlara ve görevlere göre Kilise’de yerini alır. Bu nedenle ilahi tapınma ve Kilise’nin hizmeti için ayrılmıştır. Bu mühür silinmez olduğu için, onu cana basan kutsal sırlar yaşamda yalnızca bir kez alınır.

Kutsal sırlar yalnızca imanı önceden varsaymakla kalmaz, aynı zamanda sözlerle ve ayin öğeleriyle onu besler, güçlendirir ve ifade eder. Kilise kutsal sırları kutlayarak havarilerden gelen imanı ikrar eder. Eski “lex orandi, lex credendi” (duanın yasası, imanın yasasıdır) sözünün kökeni buradan gelir; yani Kilise dua ettiği gibi inanır.

Kutsal sırlar ex opere operato (“kutsal sır eyleminin yerine getirilmesiyle”) etkindir; çünkü kutsal sırlarda etkin olan ve onların işaret ettiği lütfu ileten Mesih’tir. Kutsal sırların etkinliği, görevlinin kişisel kutsallığına bağlı değildir. Ancak kutsal sırların meyveleri, onları alan kişinin iç hazırlığına bağlıdır.

Mesih’e inananlar için kutsal sırlar, her inanlıya hepsi verilmese bile, kurtuluş için gereklidir; çünkü kutsal sır lütfunu, günahların bağışlanmasını, Allah’ın çocukları olarak evlatlığa kabulü, Rab Mesih’e benzeşmeyi ve Kilise’ye üyeliği sağlarlar. Kutsal Ruh, kutsal sırları alanları iyileştirir ve dönüştürür.

Kutsal sır lütfu, Mesih tarafından verilen ve her kutsal sırra özgü olan Kutsal Ruh’un lütfudur. Bu lütuf inanlılara kutsallığa doğru yolculuklarında yardım eder; böylece Kilise’nin de sevgide ve dünyaya tanıklığında büyümesine katkıda bulunur.

Kilise, kutsal sırlarda, “mutlu umudumuzun gerçekleşmesini, yüce Allah’ımız ve Kurtarıcımız Mesih İsa’nın yücelik içinde görünmesini beklerken” (Titus 2:13), şimdiden ebedi hayatın önden tadını alır.

Litürjide etkin olan, Baş ve Beden olarak bütün Mesih’tir (Christus Totus). Başkâhinimiz olarak O, gökte ve yeryüzünde Kilise olan bedeniyle birlikte kutlar.

Göksel litürjiyi melekler, Eski ve Yeni Antlaşma’nın azizleri, özellikle Allah’ın Annesi, Havariler, şehitler ve “her ulustan, her oymaktan, her halktan, her dilden, kimsenin sayamayacağı büyük bir kalabalık” (Vahiy 7:9) kutlar. Kurtuluşumuzun gizemini kutsal sırlarda kutladığımızda bu sonsuz litürjiye katılırız.

Yeryüzündeki Kilise litürjiyi, her birinin Kutsal Ruh’un birliği içinde kendi görevine göre hareket ettiği rahip bir halk olarak kutlar. Vaftiz edilmişler kendilerini ruhsal bir kurban olarak sunarlar; kutsanmış görevliler, Kilise’nin bütün üyelerinin hizmeti için aldıkları Rahiplik Derecesi’ne göre kutlarlar; episkoposlar ve rahipler Baş olan Mesih’in Kişisi’nde hareket ederler.

Litürjinin kutlanması, anlamı yaratılışa ve insan kültürüne kök salmış işaretler ve simgelerle örülüdür. Eski Antlaşma’nın olaylarıyla belirlenir ve Mesih’in Kişisi’nde ve işinde tam olarak açıklanır.

Bazıları yaratılmış şeylerden gelir (ışık, su, ateş, ekmek, şarap, yağ); bazıları toplumsal yaşamdan gelir (yıkama, meshetme, ekmek bölme). Diğerleri ise Eski Antlaşma’daki kurtuluş tarihinden gelir (Fısıh ayinleri, kurbanlar, ellerin üzerine konması, kutsamalar). Bir kısmı bağlayıcı ve değişmez olan bu işaretler Mesih tarafından benimsenmiş ve O’nun kurtarıcı ve kutsallaştırıcı eyleminin taşıyıcıları kılınmıştır.

Kutsal sırların kutlanmasında eylemler ile sözler birbirine çok sıkı bağlıdır. Gerçekten de simgesel eylemler kendi başlarına zaten bir dil olsalar bile, ayinin sözlerinin bu eylemlere eşlik etmesi ve onlara yaşam vermesi gerekir. Litürjik sözler ve eylemler, hem anlamlı işaretler oldukları hem de işaret ettikleri şeyi gerçekleştirdikleri ölçüde birbirinden ayrılamaz.

İlahi ve müzik litürjik eylemle sıkı sıkıya bağlı olduğundan şu ölçütlere uymalıdır: Tercihen Kutsal Yazı’dan ve litürjik kaynaklardan alınan metinleri Katolik öğretiye uygun olmalıdır. Duanın güzel bir ifadesi olmalıdır. Müzik yüksek nitelikte olmalıdır. İlahi ve müzik litürjik topluluğun katılımını teşvik etmelidir. Allah Halkı’nın kültürel zenginliğini ve kutlamanın kutsal ve görkemli niteliğini ifade etmelidir. “İlahi söyleyen iki kez dua eder” (Aziz Augustinus (Saint Augustine)).

Mesih’in tasviri, en üstün litürjik ikonadır. Diğer tasvirler, Meryem Ana’nın ve Azizlerin betimlemeleri, onlarda yüceltilmiş olan Mesih’i işaret eder. Kutsal Yazı’nın sözle ilettiği aynı Müjde mesajını duyururlar ve inananların imanını uyandırmaya ve beslemeye yardım ederler.

Litürjik zamanın merkezi, bütün litürjik yılın temeli ve çekirdeği olan ve doruğunu bayramların bayramı Paskalya’nın yıllık kutlamasında bulan Pazar günüdür.

Litürjik yılda Kilise, Beden Alma’dan yücelik içinde dönüşüne dek Mesih’in bütün gizemini kutlar. Belirli günlerde Kilise, Allah’ın Annesi Kutsal Bakire Meryem’e özel bir sevgiyle saygı gösterir. Kilise ayrıca Mesih için yaşamış, O’nunla birlikte acı çekmiş ve şimdi O’nunla birlikte yücelik içinde yaşayan azizleri anar.

Kilise’nin kamusal ve ortak duası olan Saatlerin Litürjisi, Mesih’in bedeni olan Kilise ile birlikte yaptığı duadır. Saatlerin Litürjisi aracılığıyla, Efkaristiya’da kutladığımız Mesih’in gizemi, her günün bütününü kutsal kılar ve dönüştürür. Başlıca mezmurlardan, diğer Kutsal Kitap metinlerinden ve Kilise Babaları ile ruhsal ustaların yazılarından alınan okumalardan oluşur.

Yeni Antlaşma’nın “ruhta ve gerçekte” (Yuhanna 4:24) tapınması hiçbir mekâna tek başına bağlı değildir; çünkü Mesih Allah’ın gerçek tapınağıdır. O’nun aracılığıyla Hristiyanlar ve bütün Kilise, Kutsal Ruh’un etkinliğiyle yaşayan Allah’ın tapınakları olurlar. Bununla birlikte Allah halkı, yeryüzündeki durumunda, topluluğun litürjiyi kutlamak için toplanabileceği mekânlara ihtiyaç duyar.

Onlar Allah’ın evleridir; o yerde yaşayan Kilise’nin ve göksel Kudüs’ün (Jerusalem) bir simgesidir. Her şeyden önce, Kilise’nin Efkaristiya’yı kutladığı ve tabernakl’da (Kutsal Emanet Dolabı’nda) gerçekten mevcut olan Mesih’e tapındığı dua yerleridir.

Bunlar şunlardır: sunak, tabernakl, kutsal Krizma’nın (Mürr’ün) ve diğer kutsal yağların saklandığı yer, episkoposun kürsüsü (katedra) ya da rahibin kürsüsü, ambon (okuma kürsüsü), vaftiz kurnası ve günah çıkarma yeri (itiraf odası).

Yanıt şudur: Mesih’in gizeminin kavranamaz zenginliği tek bir litürjik gelenekle tüketilemez. Bu nedenle bu zenginlik en başından beri çeşitli halklar ve kültürler arasında harika bir çeşitlilik ve tamamlayıcılıkla belirginleşen biçimlerde ifade buldu.

Bu ölçüt, Havarisel Gelenek’e sadakattir; yani havarilerden alınan iman ve kutsal sırlardaki birliktir. Bu birlik, havarisel ardıllıkla hem işaret edilir hem de güvence altına alınır. Kilise Katolik’tir ve bu nedenle kültürlerin bütün sahih zenginliklerini kendi birliğine katabilir.

Litürjide, özellikle de kutsal sırların litürjisinde, ilahi kuruluştan oldukları için değişmez öğeler vardır. Kilise bunların sadık koruyucusudur. Ancak değişebilen öğeler de vardır; Kilise bunları çeşitli halkların kültürlerine uyarlama yetkisine ve zaman zaman da görevine sahiptir.

Kutsal sırlar şöyle gruplandırılır: Hristiyanlığa giriş sırları (Vaftiz, Konfirmasyon ve Kutsal Efkaristiya); iyileştirme sırları (Tövbe ve Hastaların Meshedilmesi); ve birliğin ve görevin hizmetindeki sırlar (Kutsal Rahiplik ve Evlilik). Kutsal sırlar Hristiyan yaşamının bütün önemli anlarına dokunur. Bütün kutsal sırlar Kutsal Efkaristiya’ya “amaçlarına yönelir gibi” yönelir (Aquinolu Aziz Tomas (Saint Thomas Aquinas)).

Hristiyanlığa giriş, Hristiyan yaşamının temellerini atan kutsal sırlar aracılığıyla gerçekleşir. Vaftizle yeniden doğan inanlılar Konfirmasyon’la güçlendirilir ve ardından Efkaristiya ile beslenirler.

Bu kutsal sır, kutlanmasındaki merkezi ayin nedeniyle öncelikle Vaftiz diye adlandırılır. Vaftiz etmek, suya “daldırmak” demektir. Vaftiz edilen kişi Mesih’in ölümüne daldırılır ve O’nunla birlikte “yeni bir yaratık” (2 Korintliler 5:17) olarak dirilir. Bu kutsal sıra ayrıca “Kutsal Ruh’ta yeniden doğuşun ve yenilenmenin yıkanması” (Titus 3:5) denir; vaftiz edilen “ışığın çocuğu” (Efesliler 5:8) olduğu için de “aydınlanma” denir.

Eski Antlaşma’da Vaftiz çeşitli biçimlerde önceden simgelenmiştir: yaşamın ve ölümün kaynağı olarak görülen su; su aracılığıyla kurtaran Nuh’un (Noah) Gemisi; İsrail’i Mısır köleliğinden kurtaran Kızıldeniz’den geçiş; İsrail’i ebedi hayatın imgesi olan vaat edilmiş topraklara götüren Şeria (Ürdün) Irmağı’ndan (Jordan River) geçiş.

Eski Antlaşma’nın bütün öncül simgeleri Mesih İsa’da tamamlanır. Kamusal yaşamının başında İsa, Şeria Irmağı’nda Vaftizci Yahya (John the Baptist) tarafından vaftiz edilmeyi kabul etti. Haç üzerinde, delinen böğründen Vaftiz’in ve Efkaristiya’nın işaretleri olan kan ve su aktı. Dirilişinden sonra havarilerine şu görevi verdi: “Gidin, bütün ulusları öğrencilerim olarak yetiştirin; onları Peder, Oğul ve Kutsal Ruh’un adına vaftiz edin” (Matta 28:19).

Kilise, Pentekost gününden beri Mesih İsa’ya inanan herkese Vaftiz vermiştir.

Bu kutsal sırrın temel ayini, Peder’in, Oğul’un ve Kutsal Ruh’un adı anılırken adayı suya daldırmaktan ya da başına su dökmekten oluşur.

Henüz vaftiz edilmemiş her insan Vaftiz alabilir.

Kilise bebekleri vaftiz eder, çünkü onlar ilk günahla doğarlar. Kötü Olan’ın gücünden kurtarılmaya ve Allah’ın çocuklarına ait olan özgürlük alanına getirilmeye ihtiyaçları vardır.

Vaftiz edilecek herkesten bir iman ikrarında bulunması istenir. Bu, bir yetişkin söz konusu olduğunda kişisel olarak, bebekler söz konusu olduğunda ise anne babaları ve Kilise tarafından yapılır. Ayrıca vaftiz babası ya da vaftiz annesi ve bütün kilise topluluğu, vaftize hazırlığın (katekümenlik) yanı sıra vaftizde verilen imanın ve lütfun gelişmesi ve korunması sorumluluğunu paylaşırlar.

Vaftizin olağan görevlileri episkopos ve rahiptir. Latin Kilisesi’nde diyakoz da vaftiz edebilir. Zorunluluk durumunda, Kilise’nin yaptığını yapma niyeti taşıması koşuluyla herkes vaftiz edebilir. Bu, adayın başına su dökülerek ve Üçlü Birlik’e dayalı vaftiz formülü söylenerek yapılır: “Seni Peder, Oğul ve Kutsal Ruh’un adına vaftiz ediyorum.”

Vaftiz, Müjde’nin kendilerine duyurulduğu ve bu kutsal sırrı isteme olanağı bulmuş olan herkes için kurtuluşa gereklidir.

Mesih herkesin kurtuluşu için öldüğünden, iman uğruna ölenler Vaftiz olmadan kurtulabilirler (kan vaftizi). Katekümenler ve Mesih’i ve Kilise’yi tanımasalar bile (lütfun etkisiyle) Allah’ı içtenlikle arayan ve O’nun isteğini yerine getirmeye çabalayan herkes de Vaftiz olmadan kurtulabilir (arzu vaftizi). Kilise, litürjisinde vaftiz edilmeden ölen çocukları Allah’ın merhametine emanet eder.

Vaftiz ilk günahı, bütün kişisel günahları ve günahın gerektirdiği bütün cezaları ortadan kaldırır. Vaftiz edilen kişiyi, kişiyi Mesih’e ve Kilisesi’ne katan aklanma lütfu olan kutsallaştırıcı lütuf aracılığıyla Üçlü Birlik’in ilahi yaşamına ortak kılar. Mesih’in rahipliğine pay verir ve bütün Hristiyanlarla birliğin temelini oluşturur. İlahi erdemleri ve Kutsal Ruh’un armağanlarını bağışlar. Vaftiz edilmiş kişi sonsuza dek Mesih’e aittir. Mesih’in silinmez mührüyle (karakter) işaretlenmiştir.

Ad önemlidir, çünkü Allah her birimizi adımızla, yani kişi olarak biricikliğimiz içinde tanır. Vaftizde Hristiyan, Kilise’de kendi adını alır. Bu ad tercihen, vaftiz edilene bir kutsallık örneği ve Allah önünde aracılığının güvencesini sunabilecek bir azizin adı olmalıdır.

Eski Antlaşma’da peygamberler Rab’bin Ruhu’nun beklenen Mesih’in ve bütün mesihsel halkın üzerinde duracağını duyurdular. İsa’nın bütün yaşamı ve görevi Kutsal Ruh’la tam bir birlik içinde gerçekleşti. Havariler Pentekost’ta Kutsal Ruh’u aldılar ve “Allah’ın büyük işlerini” (Elçilerin İşleri 2:11) duyurdular. Aynı Ruh’un armağanını yeni vaftiz edilenlere ellerini onların üzerine koyarak verdiler. Yüzyıllar boyunca Kilise Ruh’la yaşamaya ve O’nu çocuklarına iletmeye devam etti.

Ona Krizmasyon (Doğu Kiliselerinde: kutsal mürr ya da krizma ile meshetme) denir, çünkü bu kutsal sırrın temel ayini krizma ile meshetmedir. Konfirmasyon (Güçlendirme) denir, çünkü vaftiz lütfunu doğrular ve güçlendirir.

Konfirmasyon’un temel ayini, kutsal Krizma (balsamla karıştırılmış ve episkopos tarafından kutsanmış yağ) ile meshetmedir; bu, ayine özgü kutsal sır sözlerini söyleyen görevlinin elini koymasıyla yapılır. Batı’da bu meshetme vaftiz edilmişin alnına şu sözlerle yapılır: “Kutsal Ruh’un armağanıyla mühürlen.” Bizans ayinli Doğu Kiliselerinde bu meshetme bedenin başka yerlerine de şu sözlerle yapılır: “Kutsal Ruh armağanının mührü.”

Konfirmasyon’un etkisi, Pentekost’takine benzer özel bir Kutsal Ruh dökülmesidir. Bu dökülme cana silinmez bir mühür basar ve Vaftiz lütfunda bir büyüme sağlar. Alan kişiyi ilahi oğullukta daha derinden köklendirir, onu Mesih’e ve Kilise’ye daha sıkı bağlar ve Kutsal Ruh’un armağanlarını canında yeniden canlandırır. Hristiyan imanına tanıklık etmek için özel bir güç verir.

Yalnızca bir kez alınabilen bu kutsal sırrı, yalnızca daha önce vaftiz edilmiş olanlar alabilir ve almalıdır. Konfirmasyon’u etkili biçimde alabilmek için adayın lütuf durumunda olması gerekir.

Konfirmasyon’un asıl görevlisi episkopostur. Böylece konfirmasyon alan kişi ile Kilise’nin havarisel boyutu arasındaki bağ görünür kılınır. Bir rahip bu kutsal sırrı verdiğinde –Doğu’da olağan olarak, Batı’da ise özel durumlarda olduğu gibi– episkoposla ve Kilise’yle bağ, episkoposun yardımcısı olan rahip ve episkoposun kendisi tarafından kutsanmış kutsal Krizma aracılığıyla ifade edilir.

Efkaristiya, Rab İsa’nın haç kurbanını yücelik içinde dönüşüne dek çağlar boyunca sürdürmek için kurduğu, O’nun Bedeninin ve Kanının kurbanının ta kendisidir. Böylece ölümünün ve Dirilişinin bu anmasını Kilisesi’ne emanet etti. Efkaristiya birliğin işareti, sevginin bağı ve Paskalya şölenidir; bu şölende Mesih yenir, akıl lütufla dolar ve bize gelecekteki yüceliğin bir rehini verilir.

İsa Efkaristiya’yı Kutsal Perşembe günü, “ele verildiği gece” (1 Korintliler 11:23), havarileriyle Son Akşam Yemeği’ni kutlarken kurdu.

İsa havarileriyle birlikte Yukarı Oda’da (Senakl) toplandıktan sonra eline ekmeği aldı. Onu böldü ve onlara vererek şöyle dedi: “Hepiniz alın ve bundan yiyin; bu, sizin için feda edilecek olan Bedenimdir.” Sonra şarap kâsesini eline aldı ve şöyle dedi: “Hepiniz alın ve bundan için. Bu, Kanımın kâsesidir, yeni ve sonsuz antlaşmanın Kanı. Günahlar bağışlansın diye sizin ve herkes için dökülecektir. Bunu beni anmak için yapın.”

Efkaristiya bütün Hristiyan yaşamının kaynağı ve doruğudur. Efkaristiya’da, Allah’ın bize yönelik kutsallaştırıcı eylemi ve bizim O’na tapınmamız en yüksek noktalarına ulaşır. Kilise’nin bütün ruhsal hazinesini, Mesih’in Kendisini, Paskalyamızı içerir. İlahi yaşamla birlik ve Allah Halkı’nın birliği Efkaristiya aracılığıyla hem ifade edilir hem de gerçekleştirilir. Efkaristiya kutlaması aracılığıyla göksel litürjiyle şimdiden birleşiriz ve ebedi hayatın önden tadını alırız.

Bu kutsal sırrın kavranamaz zenginliği, onun çeşitli yönlerini çağrıştıran farklı adlarla ifade edilir. En yaygın adlar şunlardır: Efkaristiya, Kutsal Ayin (Missa), Rab’bin Sofrası, Ekmeğin Bölünmesi, Efkaristiya Kutlaması, Rab’bin çilesinin, ölümünün ve Dirilişinin Anması, Kutsal Kurban, Kutsal ve İlahi Litürji, Kutsal Gizemler, Sunağın En Kutsal Sırrı ve Kutsal Komünyon.

Efkaristiya Eski Antlaşma’da, her şeyden önce Yahudilerin Mısır’dan (Egypt) aceleyle ve özgürleştirici çıkışlarını anmak için her yıl mayasız ekmekle kutladıkları yıllık Fısıh (Pesah) yemeğinde önceden simgelenmişti. İsa onu öğretisinde önceden bildirdi ve havarileriyle birlikte bir Fısıh yemeğinde Son Akşam Yemeği’ni kutlarken kurdu. Rabbinin “Bunu beni anmak için yapın” (1 Korintliler 11:24) buyruğuna sadık kalan Kilise, Efkaristiya’yı her zaman, özellikle de İsa’nın Dirilişi’nin günü olan Pazar günü kutlamıştır.

Efkaristiya, birlikte tek bir tapınma eylemi oluşturan iki büyük bölümden oluşur. Söz Litürjisi, Allah Sözü’nün duyurulmasını ve dinlenmesini içerir. Efkaristiya Litürjisi ise ekmeğin ve şarabın sunulmasını, kutsama sözlerini içeren duayı ya da anaforayı ve komünyonu içerir.

Efkaristiya’yı kutlayan, Baş olan Mesih’in Kişisi’nde ve Kilise’nin adına hareket eden, geçerli biçimde kutsanmış bir rahiptir (episkopos ya da rahip).

Temel öğeler buğday ekmeği ve üzüm şarabıdır.

Efkaristiya, Mesih’in insanlık adına haç üzerinde bir kez ve sonsuza dek Peder’e sunduğu kurbanı mevcut ve güncel kıldığı anlamında bir anmadır. Kutsal Efkaristiya’nın kurban niteliği, kuruluş sözlerinin kendisinde görünür: “Bu, sizin için feda edilen Bedenimdir” ve “Bu kâse, sizin için dökülecek olan kanımla yapılan Yeni Antlaşma’dır” (Luka 22:19-20). Haç kurbanı ile Efkaristiya kurbanı tek ve aynı kurbandır. Sunan rahip ve kurban edilen aynıdır; yalnızca sunuluş biçimi farklıdır: haçta kanlı bir biçimde, Efkaristiya’da kansız bir biçimde.

Efkaristiya’da Mesih’in kurbanı, O’nun Bedeninin üyelerinin de kurbanı olur. İnanlıların yaşamları, övgüleri, acıları, duaları ve çalışmaları Mesih’inkilerle birleşir. Bir kurban olduğu ölçüde Efkaristiya, herkesin günahlarının bedeli olarak ve Allah’tan ruhsal ve dünyasal yararlar elde etmek için dirisiyle ölüsüyle bütün inanlılar için de sunulur. Göksel Kilise de Mesih’in sunusuyla birleşir.

Mesih İsa Efkaristiya’da eşsiz ve kıyaslanamaz bir biçimde mevcuttur. Bedeniyle ve Kanıyla, Canıyla ve Tanrılığıyla gerçek, somut ve özsel bir biçimde mevcuttur. Bu nedenle Efkaristiya’da, kutsal sır biçiminde, yani ekmeğin ve şarabın Efkaristiya görünümleri altında, Allah ve İnsan olan Mesih bütünüyle ve tamamıyla mevcuttur.

Özdönüşüm, ekmeğin bütün özünün Mesih’in Bedeninin özüne ve şarabın bütün özünün O’nun Kanının özüne dönüşmesi anlamına gelir. Bu dönüşüm, Efkaristiya duasında Mesih’in sözünün etkinliği ve Kutsal Ruh’un eylemiyle gerçekleşir. Ancak ekmeğin ve şarabın dış özellikleri, yani “Efkaristiya görünümleri” değişmeden kalır.

Ekmeğin bölünmesi Mesih’i bölmez. O, Efkaristiya görünümlerinin her birinde ve bunların her parçasında bütünüyle ve tamamıyla mevcuttur.

Mesih’in Efkaristiya’daki varlığı, Efkaristiya görünümleri var oldukça sürer.

Efkaristiya sırrına, ister Ayin kutlaması sırasında ister onun dışında olsun, latreia tapınması, yani yalnızca Allah’a sunulan tapınma gösterilmelidir. Kilise kutsanmış Hostiyaları (kutsal ekmekleri) en büyük özenle korur. Onları hastalara ve Ayin’e katılamayan diğer kişilere götürür. Onları inanlıların görkemli tapınmasına sunar ve tören alaylarında taşır. Kilise, inanlıları tabernaklda saklanan En Kutsal Sır’ra tapınmak için sık sık ziyarette bulunmaya teşvik eder.

Kutsal Efkaristiya Paskalya şölenidir; çünkü Mesih onda Kendi Paskalyasını kutsal sır biçiminde mevcut kılar ve bize yiyecek ve içecek olarak sunulan Bedenini ve Kanını verir; bizi kurbanında Kendisiyle ve birbirimizle birleştirir.

Sunak, hem kurban (kurban sunağı) hem de bize verilen göksel yiyecek (Rab’bin sofrası) olarak mevcut olan Mesih’in Kendisinin simgesidir.

Kilise inanlıları her Pazar günü ve zorunlu kutsal bayram günlerinde Kutsal Ayin’e katılmakla yükümlü tutar. Diğer günlerde de Kutsal Ayin’e katılmayı tavsiye eder.

Kilise, inanlıların gerekli iç hazırlığa sahiplerse Kutsal Ayin’e her katıldıklarında Kutsal Komünyon almalarını tavsiye eder. Ancak Kilise onları en az yılda bir kez, Paskalya döneminde Kutsal Komünyon almakla yükümlü tutar.

Kutsal Komünyon alabilmek için kişi Katolik Kilisesi’ne tam olarak katılmış olmalı ve lütuf durumunda, yani ölümcül bir günah içinde olduğunun bilincinde olmamalıdır. Ağır bir günah işlediğinin bilincinde olan herkes komünyona gitmeden önce Barışma sırrını almalıdır. Kutsal Komünyon alanlar için ayrıca bir iç toplanma ve dua ruhu, Kilise’nin öngördüğü oruca uyulması ve Mesih’e saygının bir işareti olarak bedenin uygun tutumu (davranışlar ve giyim) önemlidir.

Kutsal Komünyon Mesih’le ve O’nun Kilisesi’yle birliğimizi artırır. Vaftiz ve Konfirmasyon’da alınan lütuf yaşamını korur ve yeniler; komşumuza olan sevgimizde büyümemizi sağlar. Bizi sevgide güçlendirir, hafif günahları siler ve bizi gelecekte ölümcül günahtan korur.

Katolik görevliler, Katolik Kilisesi ile tam birlik içinde olmayan Doğu Kiliselerinin üyelerine, kendi istekleriyle istediklerinde ve gerekli iç hazırlığa sahip olduklarında Kutsal Komünyon’u meşru olarak verebilirler. Katolik görevliler diğer kilise topluluklarının üyelerine ise ancak ağır bir zorunluluk durumunda, kendi istekleriyle istediklerinde, gerekli iç hazırlığa sahip olduklarında ve bu kutsal sırla ilgili Katolik imanı taşıdıklarını gösterdiklerinde Kutsal Komünyon’u meşru olarak verebilirler.

Efkaristiya gelecekteki yüceliğin rehinidir; çünkü bizi her türlü lütuf ve göksel nimetle doldurur. Bu yaşamdaki hac yolculuğumuz için bizi güçlendirir ve ebedi hayatı özlememizi sağlar. Bizi şimdiden Peder’in sağında oturan Mesih’le, göksel Kilise’yle, Kutsal Bakire ve bütün azizlerle birleştirir.

Canımızın ve bedenimizin hekimi olan Mesih bu kutsal sırları kurdu; çünkü Hristiyanlığa giriş sırlarında bize verdiği yeni yaşam günah yüzünden zayıflayabilir, hatta yitirilebilir. Bu nedenle Mesih, Kilisesi’nin bu iki kutsal sır aracılığıyla O’nun iyileştirme ve kurtarma işini sürdürmesini istedi.

Ona Tövbe sırrı, Barışma sırrı, Bağışlanma sırrı, İtiraf (Günah Çıkarma) sırrı ve Dönüşüm sırrı denir.

Vaftizde alınan yeni lütuf yaşamı insan doğasının zayıflığını ve günaha eğilimi (yani şehvet eğilimini) ortadan kaldırmadığı için, Mesih bu kutsal sırrı günah yüzünden O’ndan ayrılmış olan vaftiz edilmişlerin tövbesi için kurdu.

Dirilen Rab bu kutsal sırrı Paskalya akşamı, havarilerine göründüğünde ve onlara şöyle dediğinde kurdu: “Kutsal Ruh’u alın. Kimin günahlarını bağışlarsanız, bağışlanmış olur; kimin günahlarını bağışlamazsanız, bağışlanmamış olur” (Yuhanna 20:22-23).

Mesih’in tövbe çağrısı vaftiz edilmişlerin yaşamında yankılanmaya devam eder. Tövbe (dönüşüm), bütün Kilise için sürekli bir yükümlülüktür. Kilise kutsaldır, ama kendi içinde günahkârları da barındırır.

İç tövbe, ilahi lütfun Allah’ın merhametli sevgisine yanıt vermeye çektiği “pişman bir yüreğin” (Mezmurlar 51:19) hareketidir. Bu, işlenmiş günahlar için üzüntüyü ve onlardan tiksinmeyi, gelecekte bir daha günah işlememeye sağlam bir kararlılığı ve Allah’ın yardımına güveni içerir. İlahi merhamete duyulan umutla beslenir.

Tövbe pek çok ve çeşitli yollarla ifade edilebilir; ama her şeyden önce oruç, dua ve sadaka ile. Tövbenin bu ve diğer birçok biçimi, bir Hristiyanın gündelik yaşamında, özellikle Büyük Perhiz döneminde ve tövbe günü olan Cuma günü uygulanabilir.

Temel öğeler iki tanedir: Kutsal Ruh’un etkinliğiyle tövbeye gelen tövbekârın eylemleri ve Mesih’in adıyla bağışlamayı veren ve kefaretin yollarını belirleyen rahibin günahları çözmesi (absolüsyon).

Bunlar şunlardır: özenli bir vicdan muhasebesi; Allah sevgisinden kaynaklandığında yetkin, başka nedenlere dayandığında eksik olan ve bir daha günah işlememe kararlılığını içeren pişmanlık (tövbe); günahların rahibe anlatılmasından oluşan itiraf; ve kefaret, yani günahın yol açtığı zararı onarmak için günah dinleyen rahibin tövbekâra verdiği belirli tövbe eylemlerinin yerine getirilmesi.

Özenli bir vicdan muhasebesinin akla getirdiği, henüz itiraf edilmemiş bütün ağır günahlar Tövbe sırrına getirilmelidir. Ağır günahların itirafı, bağışlanma elde etmenin tek olağan yoludur.

Ayırt etme yaşına ulaşmış her inanlı, ölümcül günahlarını en az yılda bir kez ve her zaman Kutsal Komünyon almadan önce itiraf etmekle yükümlüdür.

Hafif günahların itirafı, kesinlikle gerekli olmasa bile, Kilise tarafından içtenlikle tavsiye edilir; çünkü doğru bir vicdan oluşturmamıza ve kötü eğilimlere karşı savaşmamıza yardım eder. Mesih tarafından iyileştirilmemizi ve Ruh’un yaşamında ilerlememizi sağlar.

Mesih Barışma görevini havarilerine, onların ardılları olan episkoposlara ve episkoposların yardımcıları olan rahiplere emanet etmiştir; bunların hepsi böylece Allah’ın merhametinin ve adaletinin araçları olurlar. Günahları bağışlama yetkilerini Peder, Oğul ve Kutsal Ruh’un adına kullanırlar.

Özellikle ağır bazı günahların (aforozla cezalandırılanlar gibi) bağışlanması Havarisel Makam’a, yerel episkoposa ya da onların yetkilendirdiği rahiplere ayrılmıştır. Ancak her rahip, ölüm tehlikesindeki bir kişiyi her türlü günahtan ve aforozdan bağışlayabilir.

Bu görevin inceliği ve büyüklüğü ve insanlara gösterilmesi gereken saygı nedeniyle, günah dinleyen her rahip, hiçbir istisna olmaksızın ve çok ağır cezalar altında, “kutsal sır mührünü”, yani itirafta kendisine açıklanan günahlar hakkında mutlak gizliliği korumakla yükümlüdür.

Tövbe sırrının etkileri şunlardır: Allah’la barışma ve dolayısıyla günahların bağışlanması; Kilise’yle barışma; yitirilmişse lütuf durumunun yeniden kazanılması; ölümcül günahların gerektirdiği sonsuz cezanın bağışlanması ve günahın sonucu olan geçici cezanın en azından bir kısmının bağışlanması; esenlik, vicdan huzuru ve ruhsal teselli; ve Hristiyan yaşamının mücadelesi için ruhsal gücün artması.

Ağır zorunluluk durumlarında (yakın bir ölüm tehlikesinde olduğu gibi), Kilise’nin kurallarına uyulması ve ağır günahları zamanı gelince bireysel olarak itiraf etme niyetinin bulunması koşuluyla, genel itiraf ve genel bağışlamayla toplu bir Barışma kutlamasına başvurulabilir.

Endüljanslar, suçu zaten bağışlanmış günahların gerektirdiği geçici cezanın Allah önünde bağışlanmasıdır. Gerektiği gibi hazırlanmış olan Hristiyan inanlı, belirlenmiş koşullar altında endüljansı ya kendisi ya da ölmüşler için kazanır. Endüljanslar, kurtuluş lütfunun dağıtıcısı olarak Mesih’in ve Azizlerin erdemlerinin hazinesini paylaştıran Kilise’nin hizmeti aracılığıyla verilir.

Eski Antlaşma’da hastalık bir zayıflık işareti olarak yaşanıyor ve aynı zamanda gizemli bir biçimde günahla bağlantılı olarak algılanıyordu. Peygamberler hastalığın kişinin kendi günahları ve başkalarının günahları için kurtarıcı bir değeri de olabileceğini sezdiler. Böylece hastalık, insanların iyileşme dilediği Allah’ın huzurunda yaşanıyordu.

İsa’nın hastalara duyduğu merhamet ve güçsüzleri pek çok kez iyileştirmesi, O’nunla birlikte Allah’ın Hükümdarlığı’nın ve dolayısıyla günah, acı ve ölüm üzerindeki zaferin geldiğinin açık bir işaretiydi. Kendi çilesi ve ölümüyle acılarımıza yeni bir anlam verdi; acılarımız O’nunkiyle birleştiğinde bizim ve başkalarının arınması ve kurtuluşu için bir araç olabilir.

Rab’den hastaları iyileştirme görevini almış olan Kilise, hastalarla ilgilenerek ve onlara aracılık dualarıyla eşlik ederek bu görevi yerine getirmeye çalışır. Her şeyden önce Kilise, özellikle hastaların yararına yönelik bir kutsal sırra sahiptir. Bu kutsal sır Mesih tarafından kurulmuştur ve Aziz Yakup (Saint James) tarafından tanıklık edilmiştir: “Aranızda hasta olan var mı? Kilise’nin ihtiyarlarını çağırsın; onlar da Rab’bin adıyla onu yağla meshedip onun için dua etsinler” (Yakup 5:14-15).

Her inanlı, hastalık ya da yaşlılık nedeniyle ölüm tehlikesine girmeye başladığı anda bu kutsal sırrı alabilir. Bu kutsal sırrı alan inanlılar, hastalıkları ağırlaşırsa ya da başka bir ağır hastalığa yakalanırlarsa onu birkaç kez alabilirler. Bu kutsal sırrın kutlanmasından önce, mümkünse, hasta kişinin bireysel itirafı yapılmalıdır.

Bu kutsal sır yalnızca rahipler (episkoposlar ya da presbiterler) tarafından verilebilir.

Bu kutsal sırrın kutlanması esas olarak, episkopos tarafından kutsanmış olabilen yağla bir meshetmeden oluşur. Meshetme, hasta kişinin alnına ve ellerine (Roma ayininde) ya da bedenin başka yerlerine de (diğer ayinlerde) yapılır; buna, bu kutsal sırrın özel lütfunu dileyen rahibin duası eşlik eder.

Bu kutsal sır, hasta kişiyi kendi iyiliği ve bütün Kilise’nin iyiliği için Mesih’in Çilesi’ne daha içten bir biçimde birleştiren özel bir lütuf verir. Teselli, esenlik, cesaret ve hasta kişi itirafta bulunamıyorsa günahların bağışlanmasını da sağlar. Bazen, Allah’ın isteği ise, bu kutsal sır bedensel sağlığın yeniden kazanılmasını bile sağlar. Her durumda bu Meshetme hasta kişiyi Peder’in Evi’ne yolculuğa hazırlar.

Viaticum, bu dünya yaşamından ayrılmak üzere olan ve ebedi hayata yolculuğa hazırlanan kişilerin aldığı Kutsal Efkaristiya’dır. Bu dünyadan Peder’e geçiş anında alınan, ölüp ölüler arasından dirilen Mesih’in bedenine ve kanına katılım, ebedi hayatın tohumu ve dirilişin gücüdür.

Kutsal Rahiplik ve Evlilik olmak üzere iki kutsal sır, Allah Halkı’na hizmet etmek ve onu bina etmek üzere Kilise’deki özel bir görev için özel bir lütuf verir. Bu kutsal sırlar kilise birliğine ve başkalarının kurtuluşuna özel bir biçimde katkıda bulunur.

Mesih’in havarilerine emanet ettiği görevin zamanın sonuna dek Kilise’de yerine getirilmeye devam ettiği kutsal sırdır.

Derece (Latince ordo), özel bir kutsama (takdis) yoluyla girilen bir kilise topluluğunu belirtir. Kutsal Ruh’un özel bir armağanı aracılığıyla bu kutsal sır, kutsananları Allah Halkı’nın hizmeti için Mesih’in adıyla ve yetkisiyle kutsal bir yetki kullanabilir kılar.

Bu kutsal sır Eski Antlaşma’da Levililerin hizmetinde, Harun’un (Aaron) kâhinliğinde ve yetmiş “İhtiyar”ın atanmasında (Çölde Sayım 11:25) önceden simgelenmişti. Bu öncül simgeler, haç kurbanıyla “Allah ile insanlar arasında tek aracı” (1 Timoteos 2:5), “Malkisedek (Melchizedek) düzeni uyarınca Başkâhin” (İbraniler 5:10) olan Mesih İsa’da tamamlanır. Mesih’in tek rahipliği, hizmet rahipliğinde mevcut kılınır.

Kutsal Rahiplik sırrı, Kilise’nin organik yapısı için vazgeçilmez olan üç dereceden oluşur: episkoposluk, rahiplik (presbiterlik) ve diyakonluk.

Episkoposluk takdisi Kutsal Rahiplik sırrının doluluğunu verir. Episkoposu havarilerin meşru bir ardılı yapar ve onu Papa ve diğer episkoposlarla birlikte bütün kiliselerin sorumluluğunu paylaşmak üzere episkoposlar kuruluna katar. Ona öğretme, kutsallaştırma ve yönetme görevlerini verir.

Kendisine yerel bir Kilise’nin sorumluluğu emanet edilen episkopos, o Kilise’nin görünür başı ve birliğinin temelidir. O Kilise uğruna, Mesih’in vekili olarak çobanlık görevini yerine getirir ve kendi rahipleri ve diyakozları ona yardım eder.

Ruh’un meshi rahibi, onu rahip Mesih’e benzeten ve Baş olan Mesih’in adıyla hareket etmesini sağlayan silinmez, ruhsal bir mühürle mühürler. Episkoposlar derecesinin bir yardımcısı olarak, Müjde’yi vaaz etmek, ilahi tapınmayı, özellikle de görevinin gücünü aldığı Efkaristiya’yı kutlamak ve inanlıların çobanı olmak üzere kutsanır.

Rahip, evrensel bir görev için takdis edilmiş olsa da görevini yerel bir Kilise’de yerine getirir. Bu görev, “presbiterlik heyetini” oluşturan diğer rahiplerle kutsal sır kardeşliği içinde sürdürülür. Episkoposla birlik içinde ve ona bağlı olarak yerel Kilise’nin sorumluluğunu taşırlar.

Herkesin hizmetkârı olan Mesih’e benzeyen diyakoz, Kilise’ye hizmet için takdis edilir. Bu hizmeti, kendi episkoposunun yetkisi altında, Söz, ilahi tapınma, pastoral ilgi ve sevgi görevleriyle yerine getirir.

Kutsal Rahiplik sırrı, üç derecesinin her birinde, Episkoposun takdis edilecek kişinin başına ellerini koyması ve görkemli takdis duasını okumasıyla verilir. Bu duayla Episkopos, takdis edilecek kişi adına Allah’tan Kutsal Ruh’un özel dökülmesini ve takdis edildiği göreve özgü Ruh’un armağanlarını diler.

Kutsal Rahiplik sırrını yalnızca havarilerin ardılları olarak geçerli biçimde takdis edilmiş episkoposlar verebilir.

Bu kutsal sır yalnızca vaftiz edilmiş bir erkek tarafından geçerli olarak alınabilir. Kilise, Rab’bin Kendisinin yaptığı bu seçimle bağlı olduğunu kabul eder. Hiç kimse Kutsal Rahiplik sırrını almayı talep edemez; Kilise yetkilileri tarafından göreve uygun görülmesi gerekir.

Episkoposluk için bekâr olmak her zaman gereklidir. Latin Kilisesi’nde rahiplik için, inancını uygulayan, bekâr ve “Göklerin Hükümdarlığı uğruna” (Matta 19:12) bekâr bir yaşam sürmeye devam etmeyi amaçlayan erkekler seçilir. Doğu Kiliselerinde takdis edildikten sonra evlenmeye izin verilmez. Evli erkekler sürekli diyakonluğa takdis edilebilir.

Bu kutsal sır, alan kişiyi kutsal sırrın ilgili derecelerine göre Rahip, Peygamber ve Kral olarak üçlü görevi içinde Mesih’e benzeten özel bir Kutsal Ruh dökülmesi sağlar. Takdis silinmez bir ruhsal mühür verir; bu nedenle tekrarlanamaz ya da sınırlı bir süre için verilemez.

Takdis edilmiş rahipler kutsal görevlerini yerine getirirken kendi yetkileriyle, hatta topluluğun görevlendirmesi ya da vekâletiyle değil, Baş olan Mesih’in Kişisi’nde ve Kilise’nin adına konuşur ve hareket ederler. Bu nedenle hizmet rahipliği, Mesih’in hizmeti için kurduğu bütün inanlılara ortak olan rahiplikten yalnızca derece bakımından değil, özünde farklıdır.

Sevgi olan ve erkeği ve kadını sevgi için yaratan Allah, onları sevmeye çağırdı. Erkeği ve kadını yaratarak onları evlilikte içten bir yaşam ve sevgi birliğine çağırdı: “Böylece onlar artık iki değil, tek bedendir” (Matta 19:6). Allah onları kutsayarak şöyle dedi: “Verimli olun, çoğalın” (Yaratılış 1:28).

Yaratıcı tarafından kurulan ve kendine özgü yasalarla donatılan erkek ile kadının evlilik birliği, doğası gereği çiftin birliğine ve iyiliğine, çocukların doğurulmasına ve eğitimine yöneliktir. Kökendeki ilahi tasarıya göre bu evlilik birliği, Mesih İsa’nın doğruladığı gibi çözülmezdir: “Allah’ın birleştirdiğini insan ayırmasın” (Markos 10:9).

Allah’ın erkek ve kadın arasında kurduğu birlikte bir kırılmaya yol açan ilk günah yüzünden evlilik birliği çoğu zaman anlaşmazlık ve sadakatsizlikle tehdit edilir. Ancak Allah sonsuz merhametiyle erkeğe ve kadına, yaşamlarının birliğini kökendeki ilahi tasarıyla uyumlu kılma lütfunu verir.

Allah halkına, her şeyden önce Yasa’nın ve Peygamberlerin öğretisi aracılığıyla, evliliğin birliğini ve çözülmezliğini adım adım daha derinden kavramasında yardım etti. Allah’ın İsrail’le yaptığı evlilik antlaşması, Allah’ın Oğlu Mesih İsa’nın gelini olan Kilise’yle kurduğu yeni antlaşmayı hazırladı ve önceden simgeledi.

Mesih yalnızca evliliğin kökendeki düzenini yeniden kurmakla kalmadı, onu bir kutsal sır onuruna yükseltti; eşlere, evliliklerini Mesih’in gelini olan Kilise’ye duyduğu sevginin bir simgesi olarak yaşamaları için özel bir lütuf verdi: “Ey kocalar, Mesih Kilise’yi nasıl sevdiyse, siz de karılarınızı öyle sevin” (Efesliler 5:25).

Evlilik herkes için bir yükümlülük değildir; özellikle de Allah bazı erkek ve kadınları Göklerin Hükümdarlığı uğruna bekâret ya da bekârlık yaşamı içinde Rab İsa’yı izlemeye çağırdığı için. Bunlar Rab’bin işlerine yoğunlaşmak ve O’nu hoşnut etmeye çalışmak için Evliliğin büyük iyiliğinden vazgeçerler. Mesih’in sevgisinin mutlak üstünlüğünün ve O’nun yüce dönüşünün ateşli bekleyişinin bir işareti olurlar.

Evlilik eşleri Kilise’de kamusal bir yaşam durumuna yerleştirdiği için, litürjik kutlaması kamusaldır; bir rahibin (ya da Kilise tarafından yetkilendirilmiş bir tanığın) ve diğer tanıkların huzurunda gerçekleşir.

Evlilik rızası, bir erkek ile bir kadın sadık ve verimli bir sevgi antlaşmasını yaşamak üzere kendilerini birbirlerine geri dönülmez biçimde verme isteklerini açıkladıklarında verilir. Evliliği oluşturan rıza olduğundan, rıza vazgeçilmez ve yeri doldurulamazdır. Geçerli bir evlilik için rızanın konusu gerçek Evlilik olmalı ve rıza, zorlama ya da baskıyla belirlenmemiş, bilinçli ve özgür bir insani eylem olmalıdır.

Karma bir evlilik (bir Katolik ile Katolik olmayan vaftiz edilmiş biri arasında), meşruiyet için kilise yetkilisinin iznini gerektirir. Din farklılığı durumunda (bir Katolik ile vaftiz edilmemiş biri arasında) geçerlilik için bir muafiyet (dispensasyon) gereklidir. Her iki durumda da eşlerin evliliğin temel amaçlarını ve özelliklerini kabul etmeyi dışlamamaları esastır. Ayrıca Katolik tarafın, Katolik olmayan tarafa da bildirilmiş olan, imanında sebat etme ve çocuklarının vaftizini ve Katolik eğitimini güvence altına alma yükümlülüğünü kabul etmesi gereklidir.

Evlilik sırrı eşler arasında sürekli ve tek eşli bir bağ kurar. Eşlerin rızasını Allah’ın Kendisi mühürler. Bu nedenle vaftiz edilmiş kişiler arasında onaylanmış ve tamamlanmış bir evlilik asla çözülemez. Ayrıca bu kutsal sır, eşlere evlilik yaşamlarında kutsallığa erişmek, çocuk armağanını sorumlulukla kabul etmek ve onların eğitimini sağlamak için gerekli lütfu bağışlar.

Zina ve çok eşlilik evlilik sırrına karşıttır; çünkü erkek ve kadının eşit onuruyla ve evlilik sevgisinin birliği ve tekliğiyle çelişirler. Diğer günahlar arasında, evlilik sevgisini çocuk armağanından yoksun bırakan, doğurganlık potansiyelinin bilerek reddedilmesi ve evliliğin çözülmezliğine aykırı olan boşanma vardır.

Kilise, ciddi nedenlerle birlikte yaşamaları fiilen olanaksız hale geldiğinde, barışmaları için umut olsa bile, eşlerin fiziksel olarak ayrı yaşamalarına izin verir. Ancak eşi yaşadığı sürece kişi, evlilik geçersiz olmadıkça ve kilise yetkilisi tarafından geçersiz ilan edilmedikçe, yeni bir birlik kurmakta özgür değildir.

Kilise, Rabbine sadık olduğu için, medeni olarak boşanıp yeniden evlenen kişilerin birliğini tanıyamaz. “Karısını boşayıp başka bir kadınla evlenen, karısına karşı zina etmiş olur. Kocasını boşayıp başka bir adamla evlenen kadın da zina etmiş olur” (Markos 10:11-12). Kilise bu kişilere özenli bir ilgi gösterir ve onları iman, dua, sevgi işleri ve çocuklarının Hristiyan eğitimi içinde bir yaşama teşvik eder. Ancak nesnel olarak Allah’ın yasasına aykırı olan durumları sürdüğü sürece, kutsal sır bağışlamasını alamaz, Kutsal Komünyon alamaz ya da bazı kilise sorumluluklarını üstlenemezler.

Hristiyan aileye ev kilisesi denir, çünkü aile, Allah’ın ailesi olarak Kilise’nin topluluk ve aile niteliğini gösterir ve yaşar. Ailenin her üyesi, kendi rolüne uygun olarak vaftiz rahipliğini uygular ve aileyi bir lütuf ve dua topluluğu, insani ve Hristiyan erdemlerin okulu ve imanın çocuklara ilk duyurulduğu yer haline getirmeye katkıda bulunur.

Sakramentaller, yaşamın farklı durumlarını kutsal kılmak için Kilise tarafından kurulmuş kutsal işaretlerdir. Haç işareti ve başka işaretlerle birlikte yapılan bir duayı içerirler. Önemli bir yer tutan sakramentaller arasında şunlar vardır: Allah’a övgü ve O’nun armağanlarını elde etmek için dua olan kutsamalar, kişilerin kutsanması ve nesnelerin Allah’a tapınma için adanması.

Kilise, yetkisiyle ve İsa’nın adıyla bir kişinin ya da nesnenin Kötü Olan’ın gücüne karşı korunmasını ve onun egemenliğinden çıkarılmasını dilediğinde buna eksorsizm denir. Bu, olağan biçimde Vaftiz ayininde yapılır. Büyük eksorsizm denen görkemli bir eksorsizm ancak episkopos tarafından yetkilendirilmiş bir rahip tarafından yapılabilir.

Hristiyan halkının dinsel duyarlılığı, Kilise’nin kutsal sır yaşamına eşlik eden çeşitli dindarlık biçimlerinde her zaman ifade bulmuştur: kutsal emanetlere (röliklere) saygı, tapınak ziyaretleri, hac yolculukları, tören alayları, Haç Yolu ve Tespih gibi. Kilise, halk dindarlığının sahih biçimlerini imanın ışığıyla aydınlatır ve destekler.

Mesih’te ölen Hristiyan, yeryüzündeki varoluşunun sonunda, Vaftiz’de başlayan, Konfirmasyon’da güçlenen ve göksel şölenin önden tadı olan Efkaristiya’da beslenen o yeni yaşamın tamamlanmasına ulaşır. Bir Hristiyanın ölümünün anlamı, tek umudumuz olan Mesih’in ölümü ve Dirilişinin ışığında açıklık kazanır. Mesih İsa’da ölen Hristiyan “bedenden ayrılıp Rab’bin yanında yaşamaya” (2 Korintliler 5:8) gider.

Çeşitli bölgelerin durumlarına ve geleneklerine uygun olarak farklı ayinlerle kutlansa da cenaze törenleri, diriliş umudu içinde Hristiyan ölümünün Paskalya niteliğini ifade eder. Ayrıca, özellikle ölmüşlerin canlarının arınması için edilen dua aracılığıyla onlarla birliğin anlamını gösterir.

Cenaze ayinleri genellikle dört ana bölümden oluşur: ölmüş kişinin bedeninin topluluk tarafından teselli ve umut sözleriyle karşılanması, Söz litürjisi, Efkaristiya Kurbanı ve ölmüş kişinin canının ebedi hayatın Kaynağı olan Allah’a emanet edildiği, bedenin ise diriliş umuduyla gömüldüğü veda.