Sıkça Sorulan Sorular

Hayır. Kilise tapınma ile saygıyı kesin olarak ayırır. Tapınma (Latince latria) yalnızca Allah’a aittir; bir yaratığa tapınmak putperestliktir. Meryem’e ve azizlere gösterilen şey ise saygı ve sevgidir (dulia); Meryem’e gösterilen özel saygıya hyperdulia denir, ama bu da tapınma değildir.

Azizlerden “bizim için dua et” demek, yanınızdaki bir kardeşten dua istemekten farklı değildir. Onlar ölü değil, Mesih’te diridir; ölüm Kilise’nin birliğini koparmaz. Tek Aracı Mesih İsa’dır ve azizlerin şefaati bu tek aracılıkla yarışmaz, ondan pay alır: onların duası da Mesih aracılığıyla Peder’e ulaşır.

Bir Katolik Meryem’e dua ederken ondan Allah’ın yerine geçmesini değil, Allah’a kendisi için yalvarmasını ister.

KKK 971, 2096–2097, 2132

Hayır. Tek bir Allah vardır; Hristiyanlar çoktanrıcı değildir. Kutsal Üçlü öğretisi üç tanrı olduğunu değil, tek Allah’ın üç Kişi olarak (Peder, Oğul ve Kutsal Ruh) var olduğunu söyler.

Burada bir çelişki yoktur; çünkü “bir” olan ile “üç” olan aynı şey değildir. Allah özü (doğası) bakımından birdir ve bölünmez; Kişiler bakımından üçtür. Peder Oğul değildir, Oğul Kutsal Ruh değildir; ama her biri tam ve bütün olarak tek Allah’tır. Üç Kişi, tek tanrısal özü aralarında paylaşmaz; her biri ona bütünüyle sahiptir.

Bu, insan aklının kendiliğinden bulabileceği bir şey değildir; Allah’ın kendisi hakkında açıkladığı bir sırdır ve ancak imanla kabul edilir.

KKK 232–234, 253–256, 266

Dua heykele edilmez. Gösterilen saygı tasvire değil, tasvir ettiği kişiye gider; tıpkı birinin cüzdanında taşıdığı fotoğrafı öpmesinin kâğıda değil, sevdiği kişiye yönelmesi gibi. Tasvirin kendisinde hiçbir güç yoktur.

Eski Ahit’teki suret yasağı putperestliğe karşıydı: görünmeyen Allah’ın bir imgeye indirgenmesine. Ama aynı Allah, Tapınak için kerubilerin ve tunç yılanın yapılmasını buyurdu; demek ki yasak mutlak değil, putperestliğe yönelikti.

Hristiyan tasvirlerinin asıl temeli Enkarnasyon’dur: görünmez Allah, Mesih’te gerçekten görünür oldu. İkinci İznik Konsili (787) bunu açıkça tanımladı: Mesih beden aldığına göre, O’nun yüzü resmedilebilir.

KKK 1159–1162, 2129–2132

Hayır, ve bu yalnızca bir iman iddiası değil, belgelerle sınanabilir bir konudur. Yeni Ahit’in beş binden fazla Yunanca el yazması vardır; bazı parçalar 2. yüzyıla kadar uzanır. Eski Ahit için Ölü Deniz Parşömenleri, elimizdeki İbranice metnin bin yıldan eski bir tanığını verir.

Bu yazmalar birbirinden bağımsız olarak, farklı kıtalarda, farklı dillerde çoğaltılmıştır. Karşılaştırıldıklarında metin özünde aynıdır; farklar yazım, kelime sırası ve benzeri ayrıntılardadır ve hiçbir iman öğretisini değiştirmez. Metni toptan değiştirmek için birbirinden habersiz yüzlerce topluluğun aynı anda aynı değişikliği yapması gerekirdi.

Kilise, Kutsal Yazı’nın Allah esini olduğunu ve kurtuluşumuz için Allah’ın yazılmasını istediği hakikati yanılmaksızın öğrettiğini ikrar eder.

KKK 105–108, 120

Bu ifade bedensel bir doğumu anlatmaz. Allah’ın bir eşi yoktur ve Oğul, Allah’ın bir noktada meydana getirdiği bir yaratık değildir.

“Oğul” sözcüğü, Peder ile Oğul arasındaki ezeli ilişkiyi anlatır. İznik İman Açıklaması bunu şöyle söyler: “yaratılmadı, doğdu; Peder ile aynı özdendir.” Bir zaman vardı da sonra Oğul oldu, denemez: Peder hiçbir zaman Oğulsuz olmadı. Kiliseçe kullanılan benzetme, kaynağından ayrılmayan ışıktır; ışık kaynağı ne zaman varsa ışık da o zaman vardır.

Meryem’den doğum ise başka bir şeydir: ezeli Oğul’un, zaman içinde insan doğasını da alması (Enkarnasyon). Böylece Mesih İsa tek bir Kişidir, ama iki doğaya sahiptir: tam Allah ve tam insan.

KKK 422, 441–445, 464–469

Günahı bağışlayan Allah’tır; rahip bağışlamaz. Soru şudur: Allah bu bağışlamayı nasıl ulaştırmayı seçti?

Mesih, dirilişinin akşamı havarilerine üfleyip şöyle dedi: “Kutsal Ruh’u alın. Kimin günahlarını bağışlarsanız, bağışlanmış olur; kimin günahlarını bağışlamazsanız, bağışlanmamış kalır” (Yuhanna 20:22–23). Bağışlamak ya da bağışlamamak arasında ayırt edebilmek için, itirafın duyulması gerekir. Rahip kendi adına değil, Mesih’in kişiliğinde (in persona Christi) hareket eder ve mutlak sır saklamakla yükümlüdür.

Ayrıca insan yalnızca ruh değil, bedenli bir varlıktır; bağışlandığımızı kulağımızla duymaya ihtiyacımız vardır. İçinden “affedildim herhalde” demek ile “Ben seni günahlarından bağışlıyorum” sözünü işitmek aynı şey değildir.

Katolikler elbette doğrudan Allah’a da dua eder ve günahlarını O’na açar; hafif günahlar için bu yeterlidir. Ağır günah için Tövbe Kutsal Sırrı gereklidir.

KKK 1441–1445, 1461–1467, 1484

Hayır. Kilise’nin öğretisi burada olabildiğince açıktır: kutsamadan sonra ekmek ve şarabın görünüşleri (tadı, biçimi, kimyası) kalır, ama tözü artık Mesih’in Bedeni ve Kanı’dır. Buna transsubstantiatio (töz değişimi) denir.

Mesih orada gerçek, hakiki ve tözsel olarak bulunur: Bedeni ve Kanı, Ruhu ve Tanrılığıyla, bütün Mesih. Parça değil, bütün; temsil değil, kendisi.

Bu, metni zorlayan bir yorum değildir. İsa “Bu benim bedenimdir” dedi (Matta 26:26). Yuhanna 6. bölümde “Benim etimi yiyip kanımı içmedikçe sizde yaşam olmaz” dediğinde dinleyicilerinin çoğu bunu fazla sert bulup ayrıldı; İsa da onları “yanlış anladınız, sembolden söz ediyorum” diye geri çağırmadı.

KKK 1374–1377, 1413

Evet. Pazar günleri ve yükümlü bayram günlerinde Ayin’e katılmak Kilise’nin buyruklarından biridir ve ciddi bir yükümlülüktür. Ciddi bir neden olmaksızın bunu kasten ihmal etmek ağır günahtır.

Ciddi neden gerçekten vardır ve Kilise bunu dar yorumlamaz: hastalık, küçük çocukların ya da bir hastanın bakımı, kilisenin ulaşılamayacak uzaklıkta olması, işin zorunlu kılması gibi durumlar yükümlülüğü kaldırır. Kuşkuya düşen kendi papazına danışabilir.

Bu keyfi bir kural değildir. Üçüncü Emir’in (“Rab’bin gününü kutsal say”) somut biçimidir. Arkasındaki mantık şudur: Allah’a haftada bir saat ayıramayan bir sevgi iddiasının pratikte bir karşılığı kalmaz.

KKK 2042, 2180–2183

Komünyon alabilmek için kişinin vaftiz edilmiş ve Katolik Kilisesi ile tam birlik içinde olması, Efkaristiya’da Mesih’in gerçek varlığına inanması ve ağır günah bilincinde olmaması gerekir. Ağır günah işlemiş olan önce Tövbe Kutsal Sırrı’na başvurur. Ayrıca Komünyon’dan önce bir saat oruç tutulur (su ve ilaç bunun dışındadır).

Tam birlik içinde olmayanların Komünyon almaması bir aşağılama ya da dışlama değildir. Komünyon, var olan birliğin ifadesidir; birliği kuran araç değil. Henüz paylaşılmayan bir imanı paylaşıyormuş gibi davranmak, herkese karşı dürüst olmazdı.

Komünyon alamayan biri Ayin’e katılabilir ve sırada ilerleyip kutsama isteyebilir; bu yaygın ve hoş karşılanan bir uygulamadır.

KKK 1385, 1387, 1415, 1650

Evet, ama ölçü mütevazıdır. Latin Kilisesi’nde Kül Çarşambası ve Kutsal Cuma hem oruç hem de etten perhiz günüdür. Oruç 18–59 yaş arasını bağlar ve günde bir doyurucu öğün (yanında iki küçük öğün) anlamına gelir; etten perhiz 14 yaşından itibaren geçerlidir.

Perhiz Dönemi’nin bütün Cumaları etten perhiz günüdür. Yıl boyu Cumalar da prensip olarak kefaret günüdür; birçok ülkede episkoposlar konferansı etten perhiz yerine başka bir kefaret ya da merhamet işi seçilmesine izin verir.

Hastalık, gebelik, ağır bedensel iş ve benzeri durumlar bu yükümlülükleri kaldırır. Oruç bir ceza ya da pazarlık değildir; dua ve sadakayla birlikte yürüyen, arzuları düzene sokan ve kalbi Allah’a açan bir yoldur.

KKK 1434, 1438, 2043

Hayır. Burada iki şey sürekli birbirine karıştırılır: yanılmazlık ve günahsızlık. Kilise papanın günahsız olduğunu hiçbir zaman öğretmemiştir. Papalar günah işler, günah çıkarır ve tarihte bazıları ağır biçimde günah işlemiştir.

Yanılmazlık çok dar bir şeydir. Papa, bütün Kilise’nin çobanı sıfatıyla, iman ya da ahlaka ilişkin bir öğretiyi kesin ve bağlayıcı biçimde tanımladığında (ex cathedra) yanılmaz. Bu, onun siyasi görüşlerinin, yönetim kararlarının, bilimsel kanaatlerinin ya da günlük sözlerinin yanılmaz olduğu anlamına gelmez.

Bu yetki tarihte son derece seyrek kullanılmıştır. Yanılmazlık papaya yeni bir vahiy verme gücü de vermez; yalnızca kendisine emanet edilen imanı sadakatle koruma ve açıklama güvencesidir.

KKK 890–892

Ortodoks Kiliseleri ile ayrılık esas olarak Petrus’un halefi olan Roma episkoposunun yetkisi ve birkaç öğreti noktası (örneğin Kutsal Ruh’un Oğul’dan da çıkışı, Filioque) üzerinedir. Bunun dışında ortak çok şey vardır: geçerli kutsal sırlar, havarisel ardıllık, Efkaristiya’da gerçek varlık, Meryem’e ve azizlere saygı. Kilise bu ayrılığı bir yara olarak görür.

Protestan topluluklarla fark daha köklüdür ve dört noktada toplanır: Kutsal Gelenek ile Magisterium’un yetkisi (yalnızca Kutsal Yazı mı?), kutsal sırların sayısı ve doğası, Efkaristiya’da Mesih’in gerçek varlığı, ve aklanmanın nasıl anlaşıldığı.

Bununla birlikte Kilise, geçerli biçimde vaftiz edilmiş herkesi Mesih’te gerçek ama eksik bir birlik içinde kardeş sayar. Bölünme bir skandaldır ve birlik için dua etmek bir yükümlülüktür.

KKK 816–819, 838

Araf bir “ikinci şans” ya da hafifletilmiş bir cehennem değildir. Arafta olan herkes kesin olarak kurtulmuştur; oradan cehenneme düşmek diye bir şey yoktur. Araf, Allah’ın dostluğunda ölen ama henüz tam arınmamış olanların, göğün sevincine girmeden önce arındırılmasıdır.

Bunun arkasındaki ayrım şudur: günahın bağışlanması ile günahın kişide bıraktığı bağlanmanın ve yaranın iyileşmesi aynı şey değildir. Bir yalanın affedilmesi, yalan söyleme eğiliminin o anda yok olması demek değildir. Kutsallık olmadan Allah görülemeyeceğine göre, bu arınmanın tamamlanması gerekir.

Kilise en baştan beri ölüler için dua etmiştir; bunun bir anlamı olması için, ölenlerin durumunun duamızdan etkilenebileceği bir hâl bulunmalıdır.

KKK 1030–1032, 1472–1473

Hayır. Kilise, doğru yöntemle yürütülen bilim ile iman arasında gerçek bir çatışma olamayacağını açıkça öğretir; çünkü her iki hakikatin kaynağı aynı Allah’tır. Görünür bir çatışma varsa, ya bilim henüz eksiktir ya da iman yanlış yorumlanmıştır.

Evrenin ve canlıların bedensel gelişimi üzerine bilimsel araştırma serbesttir; Kilise burada bir kozmoloji ya da biyoloji ders kitabı dayatmaz. Yaratılış kitabının ilk bölümleri bir doğa bilimi raporu olarak değil, her şeyin iyi bir Allah tarafından, iyi olarak ve bir amaçla var edildiğini bildiren bir metin olarak okunur.

Kilise’nin ısrar ettiği iki nokta vardır: her şeyin kaynağı yaratıcı Allah’tır, ve her insanın ruhu maddi bir sürecin ürünü değildir; doğrudan Allah tarafından yaratılır. Kısaca: “nasıl” sorusu bilimin alanıdır, “neden ve kim” sorusu imanın.

KKK 159, 283–284, 366

Hayır. Allah’ın kamusal vahyi Mesih İsa’da tamamlanmıştır; yeni bir vahiy beklenmez ve hiçbir özel vahiy ona bir şey ekleyemez.

Bununla birlikte Kilise’nin bu vahyi kavrayışı derinleşebilir. Buna öğretinin gelişimi denir ve tohumdan ağaca benzer: ağaç tohumdan farklı görünür, ama başka bir tohumun ürünü değildir. Bir öğretinin zamanla daha kesin dile getirilmesi, onun tersine çevrilmesi değildir.

Değişebilen şey disiplindir: oruç kuralları, litürjinin dili, Latin Kilisesi’nde rahiplerin bekârlığı gibi uygulamalar Kilise’nin koyduğu düzenlemelerdir ve değiştirilebilir. İman ve ahlaka ilişkin tanımlanmış öğretiler ise değişmez.

Pratik bir ölçü: bir öğretinin önceki bir öğretiyi yanlış ilan etmesi gerekiyorsa, orada gelişme değil kopuş vardır; Kilise de böyle bir yetkiye sahip olmadığını söyler.

KKK 66–67, 94

Kilise bu soruya kısa ve kolay bir cevap vermez. Katekizm’in kendisi, buna ancak Hristiyan imanının bütününün cevap verebileceğini söyler.

Birkaç şey yine de açıktır. Allah kötülüğü istemez ve yapmaz. Kötülük bir “şey” değildir; olması gereken bir iyiliğin yokluğudur; körlüğün görme yokluğu olması gibi. Allah özgür yaratıklar yarattı, ve özgürlük gerçek olacaksa kötüye de kullanılabilmeliydi; dünyadaki kötülüğün büyük kısmı buradan, insanın seçimlerinden gelir. Allah özgürlüğü verip sonra her kötüye kullanımını engelleseydi, verdiği şey özgürlük olmazdı.

Ama asıl Hristiyan cevabı bir açıklama değil, bir kişidir. Allah acıyı uzaktan seyretmedi. Oğlu’nda onun içine girdi: aç kaldı, ihanete uğradı, işkence gördü ve öldü. Çarmıhta Allah, acı çekenin yanında değil, yerindedir. Diriliş ise acının son söz olmadığını gösterir.

Bu, acıyı açıklamaz ve acıyı iyi bir şey yapmaz. Allah’ın kötülükten, onu aşan bir iyilik çıkarmaya kadir olduğunu söyler; bunu şimdi değil, ancak sonunda tam olarak göreceğimizi de kabul eder.

KKK 309–314, 324, 385, 1500–1505

Kilise burada iyimser bir şey öğretir: insan aklı, yaratılmış şeylerden yola çıkarak Allah’ın varlığını kesin olarak bilebilir; iman olmadan da. Bu, Birinci Vatikan Konsili’nin tanımladığı bir öğretidir.

Bu yollar birkaç tanedir: var olan şeylerin varlığını kendilerinden almaması, evrenin anlaşılabilir bir düzen taşıması, insanda susturulamayan bir iyilik–kötülük vicdanının bulunması, ve hiçbir sonlu şeyin doyuramadığı bir sonsuzluk özlemi.

Ancak bunlar matematiksel bir zorlama değildir. Allah’a ilişkin kanıtlar, kişiyi köşeye sıkıştıran türden değildir; dikkat, dürüstlük ve alçakgönüllülük ister; çünkü sonucun kabulü hayatı değiştirir ve insan istemediği sonuçlardan kaçmakta beceriklidir.

Son olarak, bu yolların vardığı yer sınırlıdır: akıl Allah’ın var olduğuna ulaşabilir. Allah’ın kim olduğunu (sevgi olduğunu, Üçlü olduğunu, bizi aradığını) ancak O kendini açıkladığı için biliriz.

KKK 31–38, 50, 286

Allah kimseyi cehennem için yaratmaz ve kimsenin mahvolmasını istemez; Kilise her insanın kurtulmasını diler ve bunun için dua eder.

Cehennem, Allah’ın öfkesinin insana yaptığı bir şey değildir; Allah’tan kesin olarak ayrı kalmayı seçmenin adıdır. Allah sevgiyi zorla dayatmaz; dayatılan sevgi zaten sevgi olmazdı. Ölünceye dek sürdürülen, bilinçli ve pişmanlıksız bir “hayır”ı Allah ciddiye alır. Cehennemin kapısı, denir, içeriden kilitlidir.

Ağır günahın gerçekten ağır olması için üç şey birlikte gerekir: konunun ciddi olması, kişinin bunu tam bilmesi ve tam özgürce istemesi. Kilise bu üçünün belirli bir insanda gerçekleştiğine hükmetmez ve hiçbir insan için “cehennemdedir” demez; azizler için “göktedir” dediği hâlde.

Cehennem öğretisi bir korkutma aracı değil, özgürlüğümüzün ve seçimlerimizin gerçekten önemli olduğunun bildirimidir.

KKK 1033–1037, 1058

Evet, kurtulabilirler. Kurtuluş yalnızca Mesih aracılığıyladır (başka bir ad verilmemiştir), ama bu, Mesih’in adını duymamış olanların mahkûm edildiği anlamına gelmez.

Kilise şunu öğretir: Mesih’in Müjdesini ve Kilise’yi kendi kusurları olmaksızın tanımayan, yine de Allah’ı içten bir yürekle arayan ve vicdanlarının sesinde tanıdıkları Allah iradesini yerine getirmeye çalışanlar sonsuz kurtuluşa erişebilirler. Onlara ulaşan lütuf yine Mesih’in lütfudur, kendileri bunu bilmese de.

Bu, Müjde’yi duyurmayı gereksiz kılmaz; tam tersine. Kilise insanlara hakikati ve kutsal sırların kesin, güvenli yolunu borçludur; belirsiz bir ihtimalle yetinmek sevgisizlik olurdu.

Vaftiz alamadan ölen çocukları da Kilise, kendisi bir yol tanımlamaksızın, Allah’ın merhametine emanet eder.

KKK 846–848, 1257, 1260–1261

Kilise aynı anda hem kutsaldır hem de günahkârlardan oluşur. Kutsallığı kendisinden değil, Mesih’ten gelir: Başı, Kutsal Ruh’u, öğretisi ve kutsal sırları kutsaldır. Üyeleri ise (vaftizli sıradan insanlardan papazlara ve papalara kadar) günah işleyebilir ve işlemiştir.

Kilise bunu örtmez. Katekizm Kilise’nin “aynı zamanda kutsal ve her zaman arınmaya muhtaç” olduğunu söyler; II. Jean Paul 2000 yılında Kilise evlatlarının geçmişteki günahları için alenen bağışlanma diledi.

Mantık açısından şunu ayırmak gerekir: bir öğretinin doğruluğu, onu savunanların ona uyup uymamasıyla belirlenmez. İkiyüzlülük, ihanet edilen ilkenin yanlış olduğunu değil, ihanet edildiğini gösterir. Nitekim bu günahların skandal sayılması bile Kilise’nin kendi öğrettiği ölçüye göre yargılandığını gösterir.

Bu, sorumluluğu hafifletmez. Mesih en ağır sözlerini, küçüklerin tökezlemesine yol açanlara söyledi.

KKK 827, 1428

Kilise’nin cevabı şudur: Allah gizlenmiyor, kendini gösterdi; ama zorlamadan. Yaratılışta, vicdanın sesinde, İsrail halkının tarihinde ve en açık biçimde Mesih İsa’da kendini açıkladı.

Karşı konulamaz bir kanıt neden vermediği sorusunun cevabı, Allah’ın ne istediğinde yatar. Gökyüzüne kazınmış, inkâr edilemez bir işaret herkesi ikna ederdi; ama sevgi doğurmazdı, teslimiyet doğururdu. Allah ise sevgi ister, ve sevgi ancak özgürse sevgidir. Bu yüzden yeterince ışık verir (arayanın bulmasına yetecek kadar), ama görmek istemeyeni kör edecek kadar değil.

İman yine de körü körüne bir sıçrayış değildir. Akla aykırı değil, aklın ulaşabildiğinin ötesindedir: akılla hazırlanır, ama akılla zorlanmaz. Kilise hem “iman bir lütuftur” der hem de “inanmak akla uygundur” der; ikisi birbirini dışlamaz.

Son olarak: Hristiyan iddiası, Allah’ı arayanların onu bulduğu değil, Allah’ın önce bizi aradığıdır.

KKK 35–38, 143–150, 156–159