Üçüncü Kısım · Sorular 357–533

Mesih’te Yaşam

Part Three: Life in Christ

Mesih’te Yaşam

Birinci Bölümİnsanın Çağrısı – Ruh’ta YaşamSection One: Man’s Vocation: Life in the Spirit

357

Hristiyan ahlaki yaşamı iman ve kutsal sırlarla nasıl bağlantılıdır?

İmanın simgesinin ikrar ettiğini kutsal sırlar iletir. Gerçekten de inanlılar, kutsal sırlar aracılığıyla, imanla kabul ettikleri Mesih’te Allah’ın çocukları olarak yeni bir yaşam sürme yeteneğini onlara veren Mesih’in lütfunu ve Kutsal Ruh’un armağanlarını alırlar.

KKK 1691–1698

“Ey Hristiyan, onurunu tanı!”

Büyük Aziz Leo (Saint Leo the Great)

Birinci Başlıkİnsan Kişisinin OnuruChapter One: The Dignity of the Human Person

Allah’ın Sureti Olarak İnsanMan the Image of God

358
İnsan onurunun kökü nedir?

İnsan kişisinin onuru, onun Allah’ın suretinde ve benzerliğinde yaratılmış olmasına dayanır. Ruhsal ve ölümsüz bir can, akıl ve özgür iradeyle donatılmış olan insan kişisi Allah’a yöneliktir ve canıyla ve bedeniyle sonsuz mutluluğa çağrılmıştır.

KKK 1699–1715

Mutluluğa ÇağrımızOur Vocation to Beatitude

359
Mutluluğa nasıl ulaşırız?

Mutluluğa, bizi tanrısal yaşama ortak kılan Mesih’in lütfu sayesinde ulaşırız. Mesih İncil’de izleyicilerine sonsuz mutluluğa götüren yolu gösterir: Mutluluk Çağrıları (Sekiz Mutluluk). Mesih’in lütfu, doğru bir vicdanı izleyerek gerçeği ve iyiyi arayan ve seven ve kötülükten kaçınan her insanda da etkindir.

KKK 1716
360
Mutluluk Çağrıları bizim için neden önemlidir?

Mutluluk Çağrıları İsa’nın vaazının kalbindedir; Allah’ın İbrahim’le (Abraham) başlayarak verdiği vaatleri üstlenir ve tamamlar. İsa’nın çehresinin ta kendisini betimler ve sahih Hristiyan yaşamını belirginleştirir. İnsan etkinliğinin nihai amacını, yani sonsuz mutluluğu açıklar.

KKK 1716–1717, 1725–1726
361
Mutluluk Çağrıları ile mutluluk arzumuz arasındaki ilişki nedir?

Mutluluk Çağrıları, Allah’ın bizi Kendine çekmek için insan yüreğine yerleştirdiği doğuştan mutluluk arzusuna yanıt verir. Bu arzuyu yalnızca Allah doyurabilir.

KKK 1718–1719
362
Sonsuz mutluluk nedir?

Sonsuz mutluluk, ebedi hayatta Allah’ı görmektir; bu yaşamda tam anlamıyla “tanrısal doğaya” (2 Petrus 1:4), Mesih’in yüceliğine ve Üçlü Birlik yaşamının sevincine ortak oluruz. Bu mutluluk insan yeteneklerini aşar. Ona götüren lütuf gibi o da Allah’ın doğaüstü ve karşılıksız bir armağanıdır. Vaat edilen bu mutluluk bizi dünyasal nimetlerle ilgili belirleyici ahlaki seçimlerle yüz yüze getirir ve Allah’ı her şeyden çok sevmeye yöneltir.

KKK 1720–1724, 1727–1729

İnsanın ÖzgürlüğüMan’s Freedom

363
Özgürlük nedir?

Özgürlük, Allah’ın verdiği, hareket etme ya da etmeme, şunu ya da bunu yapma ve böylece kendi sorumluluğuyla bilinçli eylemlerde bulunma gücüdür. Özgürlük, tam anlamıyla insani eylemleri belirginleştirir. Kişi iyi olanı ne kadar çok yaparsa o kadar özgür olur. Özgürlük, en yüce iyi ve mutluluğumuz olan Allah’a yöneldiğinde kendine özgü yetkinliğine ulaşır. Özgürlük aynı zamanda iyi ile kötü arasında seçim yapma olasılığını da içerir. Kötüyü seçmek özgürlüğün kötüye kullanılmasıdır ve günahın köleliğine götürür.

KKK 1730–1733, 1743–1744
364
Özgürlük ile sorumluluk arasındaki ilişki nedir?

Özgürlük insanları, eylemleri gönüllü olduğu ölçüde bu eylemlerden sorumlu kılar; ancak bir eylemin yüklenebilirliği ve sorumluluğu bilgisizlik, dikkatsizlik, zorlama, korku, düzensiz bağlılıklar ya da alışkanlık nedeniyle azalabilir, hatta bazen ortadan kalkabilir.

KKK 1734–1737, 1745–1746
365
Neden herkesin özgürlüğünü kullanma hakkı vardır?

Özgürlüğü kullanma hakkı herkese aittir; çünkü bu hak, kişinin insan onurundan ayrılamaz. Bu nedenle bu hakka, özellikle ahlaki ve dinsel konularda her zaman saygı gösterilmeli ve bu hak ortak iyiliğin ve adil bir kamu düzeninin sınırları içinde sivil otorite tarafından tanınmalı ve korunmalıdır.

KKK 1738, 1747
366
İnsan özgürlüğünün kurtuluş tasarısında yeri nedir?

Özgürlüğümüz ilk günah yüzünden zayıflamıştır. Bu zayıflık, ardı ardına işlenen günahlarla şiddetlenir. Ancak Mesih bizi “özgür olalım diye” (Galatyalılar 5:1) özgür kıldı. Kutsal Ruh lütfuyla bizi, Kilise’de ve dünyada O’nun özgür iş arkadaşları olmamız için ruhsal özgürlüğe götürür.

KKK 1739–1742, 1748
367
İnsan eylemlerinin ahlakiliğinin kaynakları nelerdir?

İnsan eylemlerinin ahlakiliği üç kaynağa bağlıdır: gerçek ya da görünüşte bir iyi olan seçilen nesneye; eylemde bulunan öznenin niyetine, yani öznenin eylemi hangi amaçla yaptığına; ve eylemin sonuçlarını da içeren koşullarına.

KKK 1749–1754, 1757–1758
368
Bir eylem ne zaman ahlaken iyidir?

Bir eylem, nesnenin, amacın ve koşulların iyiliğini aynı anda taşıdığında ahlaken iyidir. Seçilen bir nesne, niyet iyi olsa bile, tek başına eylemin bütününü bozabilir. Ondan iyilik doğsun diye kötülük yapmak meşru değildir. Kötü bir amaç, nesne kendi içinde iyi olsa bile eylemi bozar. Öte yandan, iyi bir amaç, eylemin nesnesi kötüyse o eylemi iyi yapmaz; çünkü amaç araçları haklı çıkarmaz. Koşullar, eylemde bulunan kişinin sorumluluğunu artırabilir ya da azaltabilir, ama eylemlerin kendi ahlaki niteliğini değiştiremez. Kendi içinde kötü olan bir eylemi asla iyi yapmazlar.

KKK 1755–1756, 1759–1760
369
Her zaman meşru olmayan eylemler var mıdır?

Kendi içlerinde ve kendileri bakımından, nesneleri nedeniyle her zaman meşru olmayan bazı eylemler vardır (örneğin küfür, adam öldürme, zina). Bu tür eylemleri seçmek, iradenin bir düzensizliğini, yani bunlardan doğabilecek iyi sonuçlara başvurularak asla haklı çıkarılamayacak bir ahlaki kötülüğü içerir.

KKK 1756, 1761

Tutkuların AhlakıThe Morality of the Passions

370
Tutkular nedir?

Tutkular, insan ruhbiliminin doğal bileşenleri olan duyusal isteğin duyguları, heyecanları ya da hareketleridir; kişiyi iyi ya da kötü olarak algılananın ışığında hareket etmeye ya da etmemeye yöneltirler. Başlıca tutkular sevgi ve nefret, arzu ve korku, sevinç, üzüntü ve öfkedir. Temel tutku, iyinin çekiciliğine kapılan sevgidir. Kişi ancak gerçek ya da görünüşte iyi olanı sevebilir.

KKK 1762–1766, 1771–1772
371
Tutkular ahlaken iyi mi kötü müdür?

Tutkular, duyusal isteğin hareketleri oldukları ölçüde, kendi içlerinde ne iyi ne de kötüdür. İyi bir eyleme katkıda bulunduklarında iyidirler, aksi durumda kötüdürler. Erdemler tarafından üstlenilebilir ya da kötü alışkanlıklar tarafından saptırılabilirler.

KKK 1767–1770, 1773–1775

Ahlaki VicdanThe Moral Conscience

372
Ahlaki vicdan nedir?

Kişinin yüreğinde bulunan ahlaki vicdan, uygun anda ona iyiyi yapmasını ve kötüden kaçınmasını buyuran bir akıl yargısıdır. Ahlaki vicdan sayesinde insan kişisi, yapılacak ya da yapılmış bir eylemin ahlaki niteliğini algılar ve eylemin sorumluluğunu üstlenebilir. Sağduyulu kişi, ahlaki vicdanına kulak verdiğinde, kendisine konuşan Allah’ın sesini işitebilir.

KKK 1776–1780, 1795–1797
373
İnsan kişisinin onuru ahlaki vicdan için ne gerektirir?

İnsan kişisinin onuru ahlaki vicdanın doğruluğunu (yani akla ve Allah’ın yasasına göre adil ve iyi olanla uyumlu olmasını) gerektirir. Bu kişisel onur nedeniyle hiç kimse vicdanına aykırı davranmaya zorlanamaz; ortak iyiliğin sınırları içinde, özellikle dinsel konularda, vicdanına göre davranması da engellenemez.

KKK 1780–1782, 1798
374
Ahlaki vicdan doğru ve gerçeğe uygun olacak biçimde nasıl oluşturulur?

Doğru ve gerçeğe uygun bir ahlaki vicdan, eğitimle ve Allah Sözü’nün ve Kilise’nin öğretisinin özümsenmesiyle oluşur. Kutsal Ruh’un armağanlarıyla desteklenir ve bilge kişilerin öğütleriyle yardım görür. Dua ve vicdan muhasebesi de kişinin ahlaki gelişimine büyük ölçüde yardımcı olabilir.

KKK 1783–1788, 1799–1800
375
Vicdanın her zaman izlemesi gereken kurallar nelerdir?

Üç genel kural vardır: 1) ondan iyilik doğsun diye asla kötülük yapılamaz; 2) Altın Kural denen kural: “İnsanların size nasıl davranmasını istiyorsanız, siz de onlara öyle davranın” (Matta 7:12); 3) sevgi her zaman komşuya ve onun vicdanına saygı yoluyla ilerler; ama bu, nesnel olarak kötü olan bir şeyi iyi olarak kabul etmek anlamına gelmez.

KKK 1789
376
Ahlaki vicdan yanlış yargılarda bulunabilir mi?

Kişi her zaman kendi vicdanının kesin yargısına uymalıdır; ama her zaman kendisini kişisel suçtan muaf tutmayabilecek nedenlerle yanlış yargılarda bulunabilir. Bununla birlikte, istem dışı bilgisizlik yüzünden işlenen kötü bir eylem, nesnel olarak kötü kalsa bile kişiye yüklenemez. Bu nedenle kişi ahlaki vicdanının yanlışlarını düzeltmek için çalışmalıdır.

KKK 1790–1794, 1801–1802

ErdemlerThe Virtues

377
Erdem nedir?

Erdem, iyiyi yapmaya yönelik alışkanlık haline gelmiş ve sağlam bir eğilimdir. “Erdemli bir yaşamın amacı Allah’a benzemektir” (Nyssalı Aziz Gregorios (Saint Gregory of Nyssa)). İnsani erdemler ve tanrısal erdemler vardır.

KKK 1803, 1833
378
İnsani erdemler nelerdir?

İnsani erdemler, eylemlerimizi yöneten, tutkularımızı düzenleyen ve davranışlarımızı akla ve imana göre yönlendiren, aklın ve iradenin alışkanlık haline gelmiş ve kalıcı yetkinlikleridir. Ahlaken iyi eylemlerin tekrarlanmasıyla edinilir ve güçlenirler; tanrısal lütufla arınır ve yücelirler.

KKK 1804, 1810–1811, 1834, 1839
379
Başlıca insani erdemler hangileridir?

Başlıca insani erdemlere, diğer bütün erdemlerin çevresinde toplandığı ve erdemli bir yaşamın menteşeleri olan ana (kardinal) erdemler denir. Ana erdemler şunlardır: sağduyu, adalet, metanet (yüreklilik) ve ölçülülük.

KKK 1805, 1834
380
Sağduyu nedir?

Sağduyu, aklı her durumda gerçek iyimizi ayırt etmeye ve ona ulaşmak için doğru araçları seçmeye hazırlar. Sağduyu, diğer erdemlere kurallarını ve ölçülerini göstererek onlara yön verir.

KKK 1806, 1835
381
Adalet nedir?

Adalet, başkalarına hakları olanı vermeye yönelik sağlam ve sürekli bir iradeden oluşur. Allah’a karşı adalete “din erdemi” denir.

KKK 1807, 1836
382
Metanet (yüreklilik) nedir?

Metanet, güçlükler karşısında kararlılığı ve iyiliğin peşinde sebatı güvence altına alır. Haklı bir dava uğruna gerekirse kendi yaşamını feda edebilme yeteneğine dek uzanır.

KKK 1808, 1837
383
Ölçülülük nedir?

Ölçülülük, hazların çekiciliğini dengeler, iradenin içgüdüler üzerinde egemenliğini güvence altına alır ve yaratılmış nimetlerin kullanımında denge sağlar.

KKK 1809, 1838
384
Tanrısal erdemler nelerdir?

Tanrısal erdemlerin kökeni, gerekçesi ve dolaysız nesnesi Allah’ın Kendisidir. Kutsallaştırıcı lütufla birlikte içimize konan bu erdemler, kişiye Üçlü Birlik’le bir ilişki içinde yaşama yeteneği verir. Hristiyanın ahlaki etkinliğinin temeli ve canlandırıcı gücüdürler ve insani erdemlere yaşam verirler. İnsan varlığının yetilerinde Kutsal Ruh’un varlığının ve eyleminin güvencesidirler.

KKK 1812–1813, 1840–1841
385
Tanrısal erdemler hangileridir?

Tanrısal erdemler iman, umut ve sevgidir.

KKK 1813
386
İman erdemi nedir?

İman, Allah’a ve O’nun bize açıkladığı ve Kilise’nin inanmamız için bize sunduğu her şeye inandığımız tanrısal erdemdir; çünkü Allah Gerçeğin Kendisidir. İmanla insan kişisi kendini özgürce Allah’a adar. Bu nedenle inanlı Allah’ın isteğini bilmeye ve yerine getirmeye çalışır; çünkü “iman sevgi aracılığıyla etkin olur” (Galatyalılar 5:6).

KKK 1814–1816, 1842
387
Umut nedir?

Umut, ebedi hayatı mutluluğumuz olarak Allah’tan dilediğimiz ve beklediğimiz tanrısal erdemdir; Mesih’in vaatlerine güvenir ve onu hak etmek ve yeryüzündeki yaşamımızın sonuna dek sebat etmek için Kutsal Ruh’un lütfunun yardımına dayanırız.

KKK 1817–1821, 1843
388
Sevgi nedir?

Sevgi, Allah’ı her şeyden çok, komşumuzu da Allah sevgisi uğruna kendimiz gibi sevdiğimiz tanrısal erdemdir. İsa sevgiyi yeni buyruk, Yasa’nın doluluğu yapar. Sevgi “yetkinliğin bağıdır” (Koloseliler 3:14) ve kendilerine yaşam, esin ve düzen verdiği diğer erdemlerin temelidir. Sevgi olmadan “bir hiçim” ve “hiçbir kazancım olmaz” (1 Korintliler 13:1-3).

KKK 1822–1829, 1844
389
Kutsal Ruh’un armağanları nelerdir?

Kutsal Ruh’un armağanları, bizi tanrısal esinleri izlemeye yatkın kılan kalıcı eğilimlerdir. Yedi tanedir: bilgelik, anlayış, öğüt, metanet (yüreklilik), bilgi, dindarlık ve Rab korkusu.

KKK 1830–1831, 1845
390
Kutsal Ruh’un meyveleri nelerdir?

Kutsal Ruh’un meyveleri, sonsuz yüceliğin ilk ürünleri olarak içimizde oluşan yetkinliklerdir. Kilise Geleneği bunlardan on ikisini sayar: sevgi, sevinç, esenlik, sabır, nezaket, iyilik, cömertlik, yumuşak huyluluk, sadakat, alçakgönüllülük (ölçülülük), kendini denetleme ve iffet (Galatyalılar 5:22-23, Vulgata).

KKK 1832

GünahSin

391
Allah’ın merhametini kabul etmek bizden ne gerektirir?

Hatalarımızı kabul etmemizi ve günahlarımızdan tövbe etmemizi gerektirir. Allah’ın Kendisi Sözü ve Ruhu aracılığıyla günahlarımızı açığa çıkarır ve bize vicdanın gerçeğini ve bağışlanma umudunu verir.

KKK 1846–1848, 1870
392
Günah nedir?

Günah, “sonsuz Yasa’ya aykırı bir söz, bir eylem ya da bir arzudur” (Aziz Augustinus (Saint Augustine)). O’nun sevgisine itaatsizlik içinde Allah’a karşı işlenmiş bir suçtur. İnsan doğasını yaralar ve insan dayanışmasına zarar verir. Mesih çilesinde günahın ağırlığını tümüyle açığa çıkardı ve onu merhametiyle yendi.

KKK 1849–1851, 1871–1872
393
Günahın çeşitleri var mıdır?

Çok sayıda günah çeşidi vardır. Nesnelerine ya da çiğnedikleri erdemlere veya buyruklara göre ayırt edilebilirler. Doğrudan Allah’ı, komşuyu ya da kendimizi ilgilendirebilirler. Ayrıca düşünce, söz, eylem ya da ihmal günahları olarak da ayrılabilirler.

KKK 1852–1853, 1873
394
Günahlar ağırlıklarına göre nasıl ayırt edilir?

Ölümcül günah ile hafif günah arasında ayrım yapılır.

KKK 1854
395
Kişi ne zaman ölümcül günah işler?

Ağır bir konu, tam bilgi ve bilinçli rıza aynı anda bulunduğunda kişi ölümcül günah işler. Bu günah içimizdeki sevgiyi yok eder, bizi kutsallaştırıcı lütuftan yoksun bırakır ve tövbe edilmezse bizi cehennemin sonsuz ölümüne götürür. Olağan yolla Vaftiz ve Tövbe ya da Barışma sırları aracılığıyla bağışlanabilir.

KKK 1855–1861, 1874
396
Kişi ne zaman hafif günah işler?

Ölümcül günahtan özünde farklı olan hafif günahı kişi, söz konusu konu daha az ağır olduğunda ya da ağır olsa bile tam bilgi veya tam rıza bulunmadığında işler. Hafif günah Allah’la antlaşmayı bozmaz, ama sevgiyi zayıflatır ve yaratılmış nimetlere karşı düzensiz bir bağlılığı gösterir. Canın erdemleri uygulamada ve ahlaki iyiyi yerine getirmede ilerlemesini engeller. Arındırıcı olan geçici cezayı hak eder.

KKK 1862–1864, 1875
397
Günah nasıl çoğalır?

Günah, günaha bir eğilim yaratır; aynı eylemlerin tekrarlanmasıyla kötü alışkanlığı doğurur.

KKK 1865, 1876
398
Kötü alışkanlıklar (ahlaki kusurlar) nedir?

Kötü alışkanlıklar erdemlerin karşıtıdır. Vicdanı karartan ve kişiyi kötülüğe yönelten sapkın alışkanlıklardır. Kötü alışkanlıklar, ana günahlar denen yedi günaha bağlanabilir: gurur, açgözlülük, kıskançlık, öfke, şehvet, oburluk ve tembellik (acedia).

KKK 1866–1867
399
Başkalarının işlediği günahlarda bizim bir sorumluluğumuz var mıdır?

Onlarla suç ortaklığı içinde işbirliği yaptığımızda böyle bir sorumluluğumuz vardır.

KKK 1868
400
Günah yapıları nedir?

Günah yapıları, tanrısal yasaya aykırı olan toplumsal durumlar ya da kurumlardır. Kişisel günahların ifadesi ve sonucudurlar.

KKK 1869

İkinci Başlıkİnsan TopluluğuChapter Two: The Human Community

Kişi ve ToplumThe Person and Society

401
İnsanın toplumsal boyutu neden oluşur?

Mutluluğa kişisel çağrıyla birlikte insan kişisinin, doğasının ve çağrısının temel bir bileşeni olarak toplumsal bir boyutu da vardır. Gerçekten de herkes aynı amaca, Allah’ın Kendisine çağrılmıştır. Tanrısal Kişilerin birliği ile insanların gerçek ve sevgi içinde aralarında kurmaları gereken kardeşlik arasında belli bir benzerlik vardır. Komşu sevgisi Allah sevgisinden ayrılamaz.

KKK 1877–1880, 1890–1891
402
Kişi ile toplum arasındaki ilişki nedir?

İnsan kişisi bütün toplumsal kurumların ilkesi, öznesi ve amacıdır ve öyle olmalıdır. Aile ve sivil toplum gibi bazı topluluklar insan kişisi için gereklidir. Yerellik (subsidiarite) ilkesine gereken saygı gösterilerek ulusal ve uluslararası düzeydeki diğer birlikler de yararlıdır.

KKK 1881–1882, 1892–1893
403
Yerellik (subsidiarite) ilkesi nedir?

Yerellik ilkesi, daha üst düzeydeki bir topluluğun daha alt düzeydeki bir topluluğa ait olan görevi üstlenmemesi ve onu yetkisinden yoksun bırakmaması gerektiğini söyler. Tersine, gerektiğinde onu desteklemelidir.

KKK 1883–1885, 1894
404
Sahih bir insan toplumu için başka ne gereklidir?

Sahih bir insan toplumu adalete saygıyı, değerlerin adil bir sıralamasını ve maddi ve içgüdüsel boyutların iç ve ruhsal boyutlara bağlı olmasını gerektirir. Özellikle günahın toplumsal ortamı bozduğu yerlerde, her kişiye ve bütün kişiye gerçekten hizmet edebilecek toplumsal değişiklikler elde etmek için yüreklerin dönüşümüne ve Allah’ın lütfuna çağrıda bulunmak gerekir. Adaletin uygulanmasını gerektiren ve mümkün kılan sevgi, en büyük toplumsal buyruktur.

KKK 1886–1889, 1895–1896

Toplumsal Yaşama KatılımParticipation in Social Life

405
Toplumdaki otoritenin temeli nedir?

Her insan topluluğu, düzeni koruyan ve ortak iyiliğin gerçekleşmesine katkıda bulunan meşru bir otoriteye ihtiyaç duyar. Böyle bir otoritenin temeli insan doğasındadır, çünkü Allah’ın kurduğu düzene karşılık gelir.

KKK 1897–1902, 1918–1920
406
Otorite ne zaman meşru biçimde kullanılır?

Otorite, ortak iyilik için hareket ettiğinde ve ona ulaşmak için ahlaken meşru araçlar kullandığında meşru biçimde kullanılır. Bu nedenle siyasal rejimler yurttaşlarının özgür kararıyla belirlenmelidir. Bazılarının keyfi iradesinin değil, yasanın egemen olduğu “hukukun üstünlüğü” ilkesine saygı göstermelidirler. Adil olmayan yasalar ve ahlak düzenine aykırı önlemler vicdanen bağlayıcı değildir.

KKK 1901–1904, 1921–1922
407
Ortak iyilik nedir?

Ortak iyilik ile, insanların hem topluluklar hem de bireyler olarak kendi yetkinliklerine ulaşmalarını sağlayan toplumsal yaşam koşullarının bütünü kastedilir.

KKK 1905–1906, 1924
408
Ortak iyilik neleri içerir?

Ortak iyilik şunları içerir: kişinin temel haklarına saygı ve bu hakların geliştirilmesi, kişilerin ve toplumun ruhsal ve dünyasal nimetlerinin gelişmesi ve herkesin barışı ve güvenliği.

KKK 1907–1909, 1925
409
Ortak iyiliğin en eksiksiz gerçekleşmesi nerede bulunabilir?

Ortak iyiliğin en eksiksiz gerçekleşmesi, bütün insan ailesinin evrensel iyiliğini unutmadan yurttaşlarının ve ara toplulukların iyiliğini savunan ve geliştiren siyasal topluluklarda bulunur.

KKK 1910–1912, 1927
410
Kişi ortak iyiliğin gerçekleşmesine nasıl katılır?

Bütün erkekler ve kadınlar, tuttukları yere ve üstlendikleri role göre, adil yasalara saygı göstererek ve kendi ailelerinin bakımı ve kendi işlerine bağlılık gibi kişisel sorumluluk taşıdıkları alanları üstlenerek ortak iyiliğin geliştirilmesine katılırlar. Yurttaşlar ayrıca olanaklar ölçüsünde kamusal yaşamda etkin bir rol almalıdır.

KKK 1913–1917, 1926

Toplumsal AdaletSocial Justice

411
Toplum toplumsal adaleti nasıl güvence altına alır?

Toplum, kişinin onuruna ve haklarına toplumun kendi asıl amacı olarak saygı gösterdiğinde toplumsal adaleti güvence altına alır. Ayrıca toplum, ortak iyilikle ve otoritenin kullanılmasıyla bağlantılı olan toplumsal adaleti, derneklerin ve bireylerin kendilerine düşeni elde etmelerini sağlayan koşulları oluşturduğunda gerçekleştirir.

KKK 1928–1933, 1943–1944
412
İnsan eşitliği neye dayanır?

Bütün kişiler, tek Allah’ın suretinde yaratılmış oldukları, aynı akıllı canla donatıldıkları, aynı doğaya ve kökene sahip oldukları ve tek ve biricik Kurtarıcı Mesih’te aynı tanrısal mutluluğa çağrıldıkları ölçüde eşit onura ve temel haklara sahiptir.

KKK 1934–1935, 1945
413
Toplumsal eşitsizliklere nasıl bakmalıyız?

Milyonlarca insanı etkileyen, günaha dayalı toplumsal ve ekonomik eşitsizlikler vardır. Bu eşitsizlikler Müjde’yle açıkça çelişir ve adalete, kişilerin onuruna ve barışa aykırıdır. Bununla birlikte, insanlar arasında Allah’ın tasarısına giren çeşitli etkenlerin yol açtığı farklılıklar da vardır. Gerçekten de Allah, her birinin ihtiyaç duyduğunu başkalarından almasını ve özel yeteneklerle donatılmış olanların bunları başkalarıyla paylaşmasını ister. Bu tür farklılıklar insanları cömertliğe, iyiliğe ve nimetlerin paylaşılmasına teşvik eder ve çoğu zaman yükümlü kılar. Kültürlerin karşılıklı zenginleşmesini de teşvik ederler.

KKK 1936–1938, 1946–1947
414
İnsan dayanışması nasıl ortaya konur?

İnsani ve Hristiyan kardeşlikten doğan dayanışma, ilk olarak nimetlerin adil dağılımıyla, emeğin hakkaniyetli karşılığıyla ve daha adil bir toplumsal düzen için gösterilen gayretle ortaya konur. Dayanışma erdemi, maddi nimetleri paylaşmaktan da önemli olan imanın ruhsal nimetlerinin paylaşılmasını da uygular.

KKK 1939–1942, 1948

Üçüncü BaşlıkAllah’ın Kurtuluşu – Yasa ve LütufChapter Three: God’s Salvation: Law and Grace

Ahlak YasasıThe Moral Law

415
Ahlak yasası nedir?

Ahlak yasası, tanrısal Bilgeliğin bir eseridir. Vaat edilen mutluluğa götüren yolları ve davranış kurallarını belirler ve Allah’tan uzaklaştıran yolları yasaklar.

KKK 1950–1953, 1975–1978
416
Doğal ahlak yasası neden oluşur?

Yaratıcı tarafından her insanın yüreğine yazılmış olan doğal yasa, Allah’ın bilgeliğine ve iyiliğine bir katılımdan oluşur. Kişinin iyi ile kötüyü akılla ayırt etmesini sağlayan o kökendeki ahlak duyusunu ifade eder. Evrensel ve değişmezdir ve kişinin, insan topluluğunun ve medeni hukukun görevlerinin ve temel haklarının temelini belirler.

KKK 1954–1960, 1978–1979
417
Böyle bir yasa herkes tarafından algılanır mı?

Günah yüzünden doğal yasa her zaman herkes tarafından aynı açıklık ve dolaysızlıkla algılanmaz ve tanınmaz.

KKK 1960

Bu nedenle Allah “insanların yüreklerinde okumadıklarını Yasa’nın levhalarına yazdı.”

Aziz Augustinus (Saint Augustine)
418
Doğal yasa ile Eski Yasa arasındaki ilişki nedir?

Eski Yasa, açıklanmış Yasa’nın ilk aşamasıdır. Akla doğal olarak erişilebilir olan ve böylece kurtuluş antlaşmasında onaylanan ve doğrulanan birçok gerçeği ifade eder. On Emir’de özetlenen ahlaki buyrukları, insanın çağrısının temellerini atar, Allah ve komşu sevgisine aykırı olanı yasaklar ve bu sevgi için esas olanı buyurur.

KKK 1961–1962, 1980
419
Eski Yasa’nın kurtuluş tasarısındaki yeri nedir?

Eski Yasa, akla erişilebilir birçok gerçeği bilmeyi sağladı, yapılması ya da yapılmaması gerekeni gösterdi ve her şeyden önce, bilge bir eğitmen gibi, kişiyi tövbeye ve Müjde’nin kabulüne hazırladı ve yatkın kıldı. Ancak kutsal, ruhsal ve iyi olmakla birlikte Eski Yasa hâlâ eksikti; çünkü kendi içinde, ona uyulması için Ruh’un gücünü ve lütfunu vermiyordu.

KKK 1963–1964, 1982
420
Yeni Yasa ya da Müjde’nin Yasası nedir?

Mesih tarafından duyurulan ve yerine getirilen Yeni Yasa ya da Müjde’nin Yasası, doğal ve açıklanmış tanrısal yasanın doluluğu ve tamamlanmasıdır. Allah’ı ve komşuyu sevme ve Mesih’in bizi sevdiği gibi birbirimizi sevme buyruğunda özetlenir. Aynı zamanda içsel bir gerçekliktir: böyle bir sevgiyi mümkün kılan Kutsal Ruh’un lütfu. “Özgürlük yasasıdır” (Yakup 1:25), çünkü bizi sevginin itkisiyle kendiliğimizden hareket etmeye yöneltir.

Not: Vatikan’ın İngilizce metninde “Galatians 1:25” olarak geçen atıf (böyle bir ayet yoktur) burada Yakup 1:25 olarak düzeltilmiştir.

KKK 1965–1972, 1983–1985

“Yeni Yasa, esas olarak Mesih’e inananlara verilen Kutsal Ruh’un lütfunun ta kendisidir.”

Aquinolu Aziz Tomas (Saint Thomas Aquinas)
421
Yeni Yasa nerede bulunur?

Yeni Yasa, Mesih’in bütün yaşamında ve vaazında ve havarilerin ahlaki öğretisinde bulunur. Dağdaki Vaaz onun başlıca ifadesidir.

KKK 1971–1974, 1986

Lütuf ve AklanmaGrace and Justification

422
Aklanma nedir?

Aklanma, Allah sevgisinin en üstün işidir. Allah’ın günahlarımızı ortadan kaldıran ve bizi bütün varlığımızla doğru ve kutsal kılan merhametli ve karşılıksız eylemidir. Mesih’in çilesiyle bizim için kazanılmış ve bize Vaftiz’de verilmiş olan Kutsal Ruh’un lütfu aracılığıyla gerçekleşir. Aklanma, insanın özgür yanıtının, yani Mesih’e imanın ve Kutsal Ruh’un lütfuyla işbirliğinin başlangıcıdır.

KKK 1987–1995, 2017–2020
423
Aklayan lütuf nedir?

Bu lütuf, Allah’ın bizi Üçlü Birlik yaşamına ortak kılmak ve O’nun sevgisiyle hareket edebilir kılmak için bize verdiği karşılıksız armağandır. Bizi kutsal kıldığı ve tanrısallaştırdığı için ona sürekli, kutsallaştırıcı ya da tanrısallaştırıcı lütuf denir. Doğaüstüdür, çünkü tümüyle Allah’ın karşılıksız girişimine bağlıdır ve aklın yeteneklerini ve insanların güçlerini aşar. Bu nedenle deneyimimizin dışında kalır.

KKK 1996–1998, 2005, 2021
424
Başka hangi lütuf türleri vardır?

Sürekli lütfun yanı sıra, etkin lütuflar (belirli durumlar için armağanlar), kutsal sır lütufları (her kutsal sırra özgü armağanlar) ve özel lütuflar ya da karizmalar (Kilise’nin ortak iyiliğine yönelik armağanlar) vardır; bunlar arasında kilise görevlerinin ve yaşam sorumluluklarının yerine getirilmesine eşlik eden durum lütufları da bulunur.

KKK 1999–2000, 2003–2004, 2023–2024
425
Lütuf ile insan özgürlüğü arasındaki ilişki nedir?

Lütuf özgür yanıtımızdan önce gelir, onu hazırlar ve uyandırır. İnsan özgürlüğünün derin özlemlerine yanıt verir, onun işbirliğini ister ve özgürlüğü yetkinliğine doğru götürür.

KKK 2001–2002
426
Hak ediş (liyakat) nedir?

Genel olarak hak ediş, iyi bir eylem için karşılık alma hakkını belirtir. Allah karşısında biz kendi başımıza hiçbir şeyi hak edemeyiz, çünkü her şeyi O’ndan karşılıksız olarak aldık. Bununla birlikte Allah, Allah önünde hak edişlerimizin kaynağı olan Mesih’in sevgisiyle birleşme yoluyla bize hak ediş kazanma olanağı verir. Bu nedenle iyi işlerin hak edişleri ilk olarak Allah’ın lütfuna, sonra da insanın özgür iradesine atfedilmelidir.

KKK 2006–2010, 2025–2026
427
Hangi nimetleri hak edebiliriz?

Kutsal Ruh’un etkisiyle kendimiz ve başkaları için kutsallaşmamıza ve ebedi hayata erişmemize gerekli lütufları hak edebiliriz. Allah’ın tasarısına uygun olarak bizim için yararlı olan dünyasal nimetler de hak edilebilir. Ancak hiç kimse tövbenin ve aklanmanın kökeninde bulunan ilk lütfu hak edemez.

KKK 2010–2011, 2027
428
Herkes Hristiyan kutsallığına çağrılmış mıdır?

Bütün inanlılar Hristiyan kutsallığına çağrılmıştır. Bu, Hristiyan yaşamının doluluğu ve sevginin yetkinliğidir ve Mesih’le ve O’nda En Kutsal Üçlü’yle içten bir birlik yoluyla gerçekleşir. Bir Hristiyan için kutsallığa giden yol haçtan geçer ve Allah’ın her şeyde her şey olacağı doğruların son dirilişinde tamamlanacaktır.

KKK 2012–2016, 2028–2029

Anne ve Öğretmen KiliseThe Church Mother and Teacher

429
Kilise bir Hristiyanın ahlaki yaşamını nasıl besler?

Kilise, Hristiyanın Allah Sözü’nü, “Mesih’in Yasası”nın (Galatyalılar 6:2) öğretilerini ve kutsal sırların lütfunu aldığı topluluktur. Hristiyanlar Mesih’in Efkaristiya kurbanına öyle birleşirler ki ahlaki yaşamları ruhsal bir tapınma eylemi olur; kutsallık örneğini ise Bakire Meryem’den ve Azizlerin yaşamlarından öğrenirler.

KKK 2030–2031, 2047
430
Kilise’nin Öğretim Makamı neden ahlak alanında etkinlik gösterir?

İnanılması ve yaşamda uygulanması gereken imanı vaaz etmek Kilise’nin Öğretim Makamı’nın görevidir. Bu görev, doğal yasanın belirli buyruklarını da kapsar; çünkü onlara uyulması kurtuluş için gereklidir.

KKK 2032–2040, 2049–2051
431
Kilise’nin buyruklarının amacı nedir?

Kilise’nin beş buyruğu, inanlılar için dua ruhunda, kutsal sır yaşamında, ahlaki bağlılıkta ve Allah ve komşu sevgisinde büyümede vazgeçilmez asgariyi güvence altına almayı amaçlar.

KKK 2041, 2048
432
Kilise’nin buyrukları nelerdir?

Bunlar şunlardır: 1) Pazar günleri ve diğer zorunlu kutsal bayram günlerinde Ayin’e katılmak ve bu günlerin kutsal kılınmasını engelleyebilecek iş ve etkinliklerden kaçınmak; 2) en az yılda bir kez Barışma sırrını alarak günahlarını itiraf etmek; 3) en azından Paskalya döneminde Efkaristiya sırrını almak; 4) Kilise’nin belirlediği günlerde et yemekten kaçınmak ve oruç günlerine uymak; ve 5) her biri kendi olanakları ölçüsünde Kilise’nin maddi ihtiyaçlarının karşılanmasına yardım etmek.

KKK 2042–2043
433
Hristiyan ahlaki yaşamı Müjde’nin duyurulması için neden vazgeçilmezdir?

Çünkü yaşamları Rab İsa’ya uygun kılınmış olan Hristiyanlar, başkalarını gerçek Allah’a imana çeker, Kilise’yi bina eder, dünyayı Müjde’nin ruhuyla biçimlendirir ve Allah’ın Hükümdarlığı’nın gelişini hızlandırırlar.

KKK 2044–2046

İkinci BölümOn EmirSection Two: The Ten Commandments

On Emir

Çıkış 20:2-17Yasa’nın Tekrarı 5:6-21Geleneksel İlmihal Formülü

Seni Mısır’dan, kölelik evinden çıkaran Tanrın RAB Ben’im.

Benden başka tanrın olmayacak. Kendine yukarıda gökte, aşağıda yeryüzünde ya da yerin altındaki sularda bulunan hiçbir şeyin benzeri olan oyma put yapmayacaksın; onların önünde eğilmeyecek, onlara kulluk etmeyeceksin. Çünkü Ben, Tanrın RAB, kıskanç bir Allah’ım; Benden nefret edenlerin babalarının suçunu çocuklarından üçüncü ve dördüncü kuşağa dek sorarım; ama Beni seven ve buyruklarımı tutan binlerce kuşağa sadık sevgimi gösteririm.

Seni Mısır’dan, kölelik evinden çıkaran Tanrın RAB Ben’im.

Benden başka tanrın olmayacak…

1. Tanrın RAB Ben’im: Benden başka tanrın olmayacak.

Tanrın RAB’bin adını boş yere ağzına almayacaksın; çünkü RAB adını boş yere ağzına alanı suçsuz saymayacaktır.

Tanrın RAB’bin adını boş yere ağzına almayacaksın…

2. Tanrın RAB’bin adını boş yere ağzına almayacaksın.

Şabat gününü kutsal tutmayı unutma. Altı gün çalışacak, bütün işini yapacaksın; ama yedinci gün Tanrın RAB için Şabat’tır; o gün hiçbir iş yapmayacaksın: ne sen, ne oğlun, ne kızın, ne erkek ne kadın hizmetçin, ne hayvanın, ne de kapılarının içindeki yabancı. Çünkü RAB göğü, yeri, denizi ve içlerindeki her şeyi altı günde yarattı ve yedinci gün dinlendi; bu yüzden RAB Şabat gününü kutsadı ve onu kutsal kıldı.

Şabat gününü kutsal tutmak için ona uy…

3. Rab’bin gününü kutsal tutmayı unutma.

Annene ve babana saygı göster; öyle ki, Tanrın RAB’bin sana vereceği topraklarda ömrün uzun olsun.

Annene ve babana saygı göster…

4. Annene ve babana saygı göster.

Adam öldürmeyeceksin.

Adam öldürmeyeceksin.

5. Adam öldürmeyeceksin.

Zina etmeyeceksin.

Zina da etmeyeceksin.

6. Zina etmeyeceksin.

Çalmayacaksın.

Çalmayacaksın da.

7. Çalmayacaksın.

Komşuna karşı yalan yere tanıklık etmeyeceksin.

Komşuna karşı yalan yere tanıklık da etmeyeceksin.

8. Komşuna karşı yalan yere tanıklık etmeyeceksin.

Komşunun evine göz dikmeyeceksin; komşunun karısına, erkek ya da kadın hizmetçisine, öküzüne, eşeğine ya da komşuna ait hiçbir şeye göz dikmeyeceksin.

Komşunun karısına da göz dikmeyeceksin…

9. Komşunun karısına göz dikmeyeceksin.

Komşuna ait… hiçbir şeyi arzulamayacaksın.

10. Komşunun malına göz dikmeyeceksin.

434

“Öğretmenim, ebedi hayata kavuşmak için ne iyilik yapmalıyım?” (Matta 19:16)

Bu soruyu soran gence İsa şöyle yanıt verdi: “Yaşama kavuşmak istiyorsan, buyrukları yerine getir”; sonra da şunu ekledi: “Gel, beni izle” (Matta 19:16-21). İsa’yı izlemek buyrukları yerine getirmeyi içerir. Yasa kaldırılmamıştır; ama insan onu, Yasa’yı Kendisinde yetkin biçimde gerçekleştiren, onun tam anlamını açıklayan ve kalıcı geçerliliğine tanıklık eden tanrısal Öğretmen’in Kişisi’nde yeniden keşfetmeye davet edilir.

KKK 2052–2054, 2075–2076
435

İsa Yasa’yı nasıl yorumladı?

İsa Yasa’yı, Yasa’nın doluluğu olan ikili ama tek sevgi buyruğunun ışığında yorumladı: “Tanrın Rab’bi bütün yüreğinle, bütün canınla ve bütün aklınla seveceksin. İşte ilk ve en önemli buyruk budur. İkincisi de buna benzer: Komşunu kendin gibi seveceksin. Kutsal Yasa’nın tamamı ve peygamberlerin sözleri bu iki buyruğa dayanır” (Matta 22:37-40).

KKK 2055
436

“Dekalog” ne anlama gelir?

Dekalog “on söz” anlamına gelir (Çıkış 34:28). Bu sözler, Musa’nın aracılık ettiği Antlaşma bağlamında Allah’ın İsrail halkına verdiği Yasa’yı özetler. Allah sevgisinin buyruklarını (ilk üçü) ve komşu sevgisinin buyruklarını (diğer yedisi) sunan bu Dekalog, seçilmiş halk ve özellikle her insan için günahın köleliğinden kurtulmuş bir yaşamın yolunu çizer.

KKK 2056–2057
437

Dekalog ile Antlaşma arasındaki bağ nedir?

Dekalog, Allah’ın Kendini açıkladığı ve isteğini bildirdiği Antlaşma’nın ışığında anlaşılmalıdır. Buyruklara uyarak halk Allah’a ait olduğunu gösterdi ve O’nun sevgi girişimine şükranla yanıt verdi.

KKK 2058–2063, 2077
438

Kilise Dekalog’a ne önem verir?

Kilise, Kutsal Yazı’ya ve Mesih’in örneğine sadık kalarak Dekalog’un temel önemini ve anlamını kabul eder. Hristiyanlar ona uymakla yükümlüdür.

KKK 2064–2068
439

Dekalog neden organik bir birlik oluşturur?

On Emir organik ve bölünmez bir bütün oluşturur; çünkü her buyruk diğer buyruklara ve bütün Dekalog’a gönderme yapar. Bu nedenle bir buyruğu çiğnemek bütün yasayı çiğnemek demektir.

KKK 2069, 2079
440

Dekalog neden ağır yükümlülükler getirir?

Bunu yapar, çünkü Dekalog insanın Allah’a ve komşusuna karşı temel görevlerini ifade eder.

KKK 2072–2073, 2081
441

Dekalog’a uymak mümkün müdür?

Evet, çünkü O’nsuz hiçbir şey yapamayacağımız Mesih, Ruhu’nun ve lütfunun armağanıyla ona uymamızı mümkün kılar.

KKK 2074, 2082

Birinci Başlık“Tanrın Rab’bi Bütün Yüreğinle, Bütün Canınla ve Bütün Aklınla Seveceksin”Chapter One: “You Shall Love the Lord Your God With All Your Heart, With All Your Soul, and With All Your Mind”

Birinci Emir: Tanrın Rab Ben’im; Benden Başka Tanrın OlmayacakThe First Commandment: I Am the Lord your God, You Shall not Have Other Gods before Me

442
Allah’ın “Tanrın Rab Ben’im” (Çıkış 20:2) onaylaması neyi içerir?

Bu, inanlıların üç tanrısal erdemi korumaları ve etkin kılmaları ve bunlara karşıt olan günahlardan kaçınmaları gerektiği anlamına gelir. İman Allah’a inanır ve ona karşıt olan her şeyi, örneğin bilinçli kuşkuyu, imansızlığı, sapkınlığı (heresi), dinden dönmeyi (irtidat) ve bölücülüğü (şizma) reddeder. Umut, umutsuzluktan ve kendini beğenmiş güvenden (küstah güven) kaçınarak Allah’ın mutlu görümünü ve yardımını güvenle bekler. Sevgi Allah’ı her şeyden çok sever ve bu nedenle kayıtsızlığı, nankörlüğü, ılıklığı, ruhsal tembelliği (acedia) ve gururdan doğan Allah nefretini reddeder.

KKK 2083–2094, 2133–2134
443
Rabbimizin “Tanrın Rab’be tapınacak, yalnız O’na kulluk edeceksin” (Matta 4:10) sözlerinin anlamı nedir?

Bu sözler, Allah’a var olan her şeyin Rabbi olarak tapınmak; O’na yaraşan bireysel ve toplu tapınmayı sunmak; O’na övgü, şükran ve yakarış duygularıyla dua etmek; O’na kurbanlar, her şeyden önce Mesih’in yetkin kurbanıyla birleşmiş olarak kişinin kendi yaşamının ruhsal kurbanını sunmak; ve O’na verilen sözleri ve adakları yerine getirmek anlamına gelir.

KKK 2095–2105, 2135–2136
444
Kişi Allah’a gerçekte ve özgürlük içinde tapınma hakkını nasıl kullanır?

Her insanın, özellikle Allah’ı ve O’nun Kilisesi’ni ilgilendiren konularda gerçeği arama hakkı ve ahlaki görevi vardır. Gerçek bilindiğinde, her insanın onu benimseme, sadakatle koruma ve Allah’a sahih bir tapınma sunma hakkı ve ahlaki görevi vardır. Aynı zamanda insan kişisinin onuru, dinsel konularda hiç kimsenin vicdanına aykırı davranmaya zorlanmamasını ve kamu düzeninin adil sınırları içinde, özel ya da kamusal olarak, tek başına ya da başkalarıyla birlikte vicdanına uygun davranmaktan alıkonulmamasını gerektirir.

KKK 2104–2109, 2137
445
Allah “Benden başka tanrın olmayacak” (Çıkış 20:2) buyruğuyla neyi yasaklar?

Bu buyruk şunları yasaklar:

  • Yaratıkları, gücü, parayı, hatta iblisleri tanrılaştıran çok tanrıcılık ve putperestlik.
  • Gerçek Allah’a yaraşan tapınmadan sapma olan ve kendini çeşitli falcılık, büyü, sihirbazlık ve ruh çağırma (spiritizm) biçimlerinde de gösteren batıl inanç.
  • Allah’ı sözle ya da eylemle sınamada; kutsal kişilere ya da kutsal şeylere, her şeyden önce Efkaristiya’ya saygısızlık eden kutsala saygısızlıkta (sakrilej); ve ruhsal şeylerin alınıp satılmasını içeren simoniyle kendini gösteren dinsizlik.
  • Çoğu zaman insan özerkliğine ilişkin yanlış bir anlayışa dayanan ve Allah’ın varlığını reddeden ateizm.
  • Allah hakkında hiçbir şeyin bilinemeyeceğini ileri süren ve kayıtsızlığı ve pratik ateizmi içeren agnostisizm (bilinemezcilik).
KKK 2110–2128, 2138–2140
446
Allah’ın “Kendine oyma put yapmayacaksın” (Çıkış 20:3) buyruğu tasvirlere saygıyı yasaklar mı?

Eski Antlaşma’da bu buyruk mutlak olarak aşkın olan Allah’ın her türlü betimlemesini yasaklıyordu. Ancak kutsal tasvirlere Hristiyan saygısı Allah Oğlu’nun beden almasıyla haklı çıkar (II. İznik (Second Council of Nicaea) Konsili’nin, MS 787’de öğrettiği gibi); çünkü bu saygı, aşkın Allah’ın Kendisinde görünür kılındığı, insan olmuş Allah Oğlu’nun gizemine dayanır. Bu bir tasvire tapınmak değil, onda betimlenen kişiye saygı göstermek demektir: örneğin Mesih’e, Kutsal Bakire Meryem’e, Meleklere ve Azizlere.

KKK 2129–2132, 2141

İkinci Emir: Tanrın Rab’bin Adını Boş Yere Ağzına AlmayacaksınThe Second Commandment: You Shall not Take the Name of the Lord your God in Vain

447
Allah’ın Adı’nın kutsallığına nasıl saygı gösterilir?

Allah’ın kutsal Adı’na, onu kutsayarak, överek ve yücelterek saygı gösterilir. Bu nedenle bir suçu haklı çıkarmak için Allah’ın Adı’nı anmak yasaktır. Allah’ın kutsal Adı’nı herhangi bir uygunsuz biçimde kullanmak da yanlıştır: küfür (doğası gereği ağır bir günahtır), lanet okuma ve Allah’ın Adı’yla verilen sözlere sadakatsizlik gibi.

KKK 2142–2149, 2160–2162
448
Yalan yere yemin neden yasaktır?

Yasaktır, çünkü kişi Gerçeğin Kendisi olan Allah’ı bir yalana tanık olarak çağırır.

KKK 2150–2151, 2163–2164

“Ne Yaratıcı ne de herhangi bir yaratık üzerine yemin etme; ancak doğrulukla, zorunlulukla ve saygıyla yemin et.”

Loyolalı Aziz İgnatius (Saint Ignatius of Loyola)
449
Yeminini bozma (yalan yere yemin) nedir?

Yeminini bozma, yemin altında yerine getirmeme niyetiyle bir söz vermek ya da yemin altında verilmiş bir sözü çiğnemektir. Vaatlerine her zaman sadık olan Allah’a karşı ağır bir günahtır.

KKK 2152–2155

Üçüncü Emir: Rab’bin Gününü Kutsal Tutmayı UnutmaThe Third Commandment: Remember to Keep Holy the Lord’s Day

450
Allah neden “Şabat gününü kutsadı ve onu kutsal kıldı” (Çıkış 20:11)?

Allah bunu yaptı, çünkü Şabat günü, yaratılışın yedinci gününde Allah’ın dinlenişi, ayrıca İsrail’in Mısır’daki (Egypt) kölelikten kurtuluşu ve Allah’ın halkıyla mühürlediği Antlaşma anılır.

KKK 2168–2172, 2189
451
İsa Şabat konusunda nasıl davrandı?

İsa Şabat gününün kutsallığını tanıdı ve tanrısal yetkiyle bu yasaya sahih yorumunu verdi: “Şabat insan için yapıldı, insan Şabat için yapılmadı” (Markos 2:27).

KKK 2173
452
Hristiyanlar için Şabat hangi nedenle Pazar gününe dönüşmüştür?

Nedeni, Pazar gününün Mesih’in Dirilişi’nin günü olmasıdır. “Haftanın ilk günü” (Markos 16:2) olarak ilk yaratılışı hatırlatır; Şabat’ı izleyen “sekizinci gün” olarak ise Mesih’in Dirilişi’yle başlayan yeni yaratılışı simgeler. Böylece Hristiyanlar için bütün günlerin ve bütün bayramların ilki olmuştur. O, Rab’bin Paskalyasıyla Yahudi Şabatı’nın ruhsal gerçeğini yerine getirdiği ve insanın Allah’taki sonsuz dinlenişini duyurduğu Rab’bin Günü’dür.

KKK 2174–2176, 2190–2191
453
Pazar günü nasıl kutsal tutulur?

Hristiyanlar Pazar gününü ve diğer zorunlu kutsal günleri, Rab’bin Efkaristiya’sına katılarak ve Allah’a tapınmayı engelleyen ve Rab’bin gününe özgü sevinci ya da zihnin ve bedenin gerekli dinlenmesini bozan etkinliklerden kaçınarak kutsal tutarlar. Aile ihtiyaçlarıyla ya da önemli toplumsal hizmetle bağlantılı etkinliklere, Pazar gününün kutsallığına, aile yaşamına ve sağlığa zarar veren alışkanlıklara yol açmamaları koşuluyla izin verilir.

KKK 2177–2185, 2192–2193
454
Pazar gününün resmi tatil olarak tanınması neden önemlidir?

Herkese dinsel, ailevi, kültürel ve toplumsal yaşamlarıyla ilgilenebilmeleri için yeterli dinlenme ve boş zaman bulma olanağının gerçekten verilmesi açısından önemlidir. Ayrıca derin düşünce, tefekkür, sessizlik ve çalışma için uygun bir zamana ve iyi işlere, özellikle hastalar ve yaşlılar için ayrılacak bir zamana sahip olmak açısından da önemlidir.

KKK 2186–2188, 2194–2195

İkinci Başlık“Komşunu Kendin Gibi Seveceksin”Chapter Two: “You Shall Love Your Neighbour as Yourself”

Dördüncü Emir: Annene ve Babana Saygı GösterThe Fourth Commandment: Honor your Father and your Mother

455
Dördüncü emir neyi gerektirir?

Anne babamıza ve Allah’ın, bizim iyiliğimiz için Kendi yetkisiyle donattığı kişilere saygı göstermemizi ve onları onurlandırmamızı buyurur.

KKK 2196–2200, 2247–2248
456
Allah’ın tasarısında ailenin doğası nedir?

Evlilikte birleşen bir erkek ve bir kadın, çocuklarıyla birlikte bir aile oluştururlar. Allah aileyi kurdu ve onu temel yapısıyla donattı. Evlilik ve aile, eşlerin iyiliğine ve çocukların doğurulmasına ve eğitimine yöneliktir. Aynı ailenin üyeleri kendi aralarında kişisel ilişkiler ve temel sorumluluklar kurarlar. Mesih’te aile ev kilisesi olur; çünkü bir iman, umut ve sevgi topluluğudur.

KKK 2201–2205, 2249
457
Aile toplumda nasıl bir yer tutar?

Aile insan toplumunun kökendeki hücresidir ve bu nedenle kamu otoritesinin her türlü tanımasından önce gelir. Aile değerleri ve ilkeleri toplumsal yaşamın temelini oluşturur. Aile yaşamı toplum yaşamına bir hazırlıktır.

KKK 2207–2208
458
Toplumun aileye karşı görevleri nelerdir?

Toplum, yerellik ilkesine saygı göstererek evliliği ve aileyi destekleme ve güçlendirme görevine sahiptir. Kamu otoritesi evliliğin ve ailenin gerçek doğasına, kamu ahlakına, anne babaların haklarına ve ev refahına saygı göstermeli, bunları korumalı ve desteklemelidir.

KKK 2209–2213, 2250
459
Çocukların anne babalarına karşı görevleri nelerdir?

Çocuklar anne babalarına saygı (evlat sevgisi), minnet, uysallık ve itaat borçludur. Onlara saygı göstererek ve kardeşleriyle iyi ilişkiler geliştirerek çocuklar genel olarak aile yaşamında uyumun ve kutsallığın büyümesine katkıda bulunurlar. Yetişkin çocuklar, anne babaları sıkıntı, hastalık, yalnızlık ya da yaşlılık durumlarında olduklarında onlara maddi ve manevi destek vermelidir.

KKK 2214–2220, 2251
460
Anne babaların çocuklarına karşı görevleri nelerdir?

Anne babalar, Allah’ın babalığına katılımları sayesinde çocuklarının eğitiminin ilk sorumlusudur ve onlar için imanın ilk müjdecileridir. Çocuklarını kişiler ve Allah’ın çocukları olarak sevme ve onlara saygı gösterme ve olanaklar ölçüsünde onların bedensel ve ruhsal ihtiyaçlarını karşılama görevine sahiptirler. Onlar için uygun bir okul seçmeli ve meslek ve yaşam durumu seçiminde onlara sağduyulu öğütlerle yardım etmelidirler. Özellikle çocuklarını Hristiyan imanında eğitme görevine sahiptirler.

KKK 2221–2231
461
Anne babalar çocuklarını Hristiyan imanında nasıl eğitmelidir?

Anne babalar bunu esas olarak örnek olarak, dua ederek, aile içinde din eğitimi vererek ve Kilise’nin yaşamına katılarak yaparlar.

KKK 2252–2253
462
Aile bağları mutlak bir iyilik midir?

Aile bağları önemlidir ama mutlak değildir; çünkü bir Hristiyanın ilk çağrısı İsa’yı izlemek ve O’nu sevmektir: “Annesini ya da babasını benden çok seven bana layık değildir. Oğlunu ya da kızını benden çok seven bana layık değildir” (Matta 10:37). Anne babalar çocuklarının hangi yaşam durumunda olursa olsun, kutsanmış yaşamda ya da rahiplik görevinde bile, İsa’yı izleme seçimini sevinçle desteklemelidir.

KKK 2232–2233
463
Sivil toplumun çeşitli alanlarında otorite nasıl kullanılmalıdır?

Otorite her zaman bir hizmet olarak, temel insan haklarına, değerlerin adil sıralamasına, yasalara, dağıtıcı adalete ve yerellik ilkesine saygı gösterilerek kullanılmalıdır. Otorite kullanan herkes topluluğun çıkarlarını kendi çıkarından önce gözetmeli ve kararlarının Allah, insan ve dünya hakkındaki gerçekten esinlenmesine izin vermelidir.

KKK 2234–2237, 2254
464
Yurttaşların sivil otoritelere karşı görevleri nelerdir?

Otoriteye bağlı olanlar, otorite sahiplerini Allah’ın temsilcileri olarak görmeli ve kamusal ve toplumsal yaşamın doğru işleyişi için onlarla sadakatle işbirliği yapmalıdır. Bu işbirliği, yurda sevgiyi ve hizmeti, oy verme hakkını ve görevini, vergilerin ödenmesini, ülkenin savunulmasını ve yapıcı eleştiri hakkını içerir.

KKK 2238–2241, 2255
465
Bir yurttaşın sivil otoritelere itaat etmesi ne zaman yasaktır?

Bir yurttaş, sivil otoritelerin yasaları ahlak düzeninin gereklerine aykırı olduğunda bu yasalara uymamakla vicdanen yükümlüdür: “İnsanlardan çok Allah’a itaat etmeliyiz” (Elçilerin İşleri 5:29).

KKK 2242–2243, 2256

Beşinci Emir: Adam ÖldürmeyeceksinThe Fifth Commandment: You Shall not Kill

466
İnsan yaşamına neden saygı gösterilmelidir?

İnsan yaşamına saygı gösterilmelidir, çünkü o kutsaldır. İnsan yaşamı başlangıcından itibaren Allah’ın yaratıcı eylemini içerir ve tek amacı olan Yaratıcı ile sonsuza dek özel bir ilişki içinde kalır. Hiç kimsenin masum bir insanı doğrudan yok etmesi meşru değildir. Bu, kişinin onuruna ve Yaratıcı’nın kutsallığına ağır biçimde aykırıdır. “Suçsuzu ve doğruyu öldürme” (Çıkış 23:7).

KKK 2258–2262, 2318–2320
467
Kişilerin ve toplumun meşru savunması bu kurala neden aykırı değildir?

Çünkü kişi meşru olarak kendini savunmayı seçtiğinde yaşam hakkına (ister kendi yaşam hakkı ister bir başkasınınki olsun) saygı gösterir ve öldürmeyi seçmiş olmaz. Gerçekten de bir başkasının yaşamından sorumlu olan kişi için meşru savunma, orantısız güç kullanılmaması koşuluyla, yalnızca bir hak değil, ağır bir görev de olabilir.

KKK 2263–2265
468
Cezanın amacı nedir?

Meşru kamu otoritesinin verdiği cezanın amacı, suçun yol açtığı düzensizliği gidermek, kamu düzenini ve insanların güvenliğini savunmak ve suçlunun ıslahına katkıda bulunmaktır.

KKK 2266
469
Nasıl bir ceza verilebilir?

Verilen ceza suçun ağırlığıyla orantılı olmalıdır. Devletin bugün, suç işlemiş birini zarar veremez hale getirerek suçu etkili biçimde önleme olanakları göz önüne alındığında, suçlunun idamının mutlak bir zorunluluk olduğu durumlar “çok ender, hatta pratikte yok gibidir” (Evangelium Vitae). Öldürücü olmayan araçlar yeterli olduğunda otorite kendini bu araçlarla sınırlamalıdır; çünkü bunlar ortak iyiliğin somut koşullarına daha iyi karşılık gelir, insan kişisinin onuruna daha uygundur ve suçludan kendini düzeltme olanağını kesin olarak almaz.

Not: Papa Fransiskus 2018’de Katolik Kilisesi’nin İlmihali’nin 2267. maddesini yeniden düzenlemiş ve idam cezasının “kişinin dokunulmazlığına ve onuruna bir saldırı olduğu için kabul edilemez” olduğunu açıklamıştır. Özet’in 2005 tarihli metni burada aslına sadık olarak çevrilmiştir.

KKK 2267
470
Beşinci emir neyi yasaklar?

Beşinci emir, ahlak yasasına ağır biçimde aykırı olarak şunları yasaklar:

  • doğrudan ve kasıtlı adam öldürmeyi ve buna katılmayı;
  • bir amaç ya da araç olarak istenen doğrudan kürtajı ve buna katılmayı. Bu günaha aforoz cezası bağlanmıştır; çünkü insan varlığı, rahme düştüğü andan itibaren bütünlüğü içinde mutlak olarak saygı görmeli ve korunmalıdır;
  • engellilerin, hastaların ya da ölmek üzere olanların yaşamına bir eylemle ya da gerekli bir eylemin ihmal edilmesiyle son vermekten oluşan doğrudan ötanaziyi;
  • Allah’a, kendine ve komşuya karşı adil sevgiye ağır bir saldırı olduğu ölçüde intiharı ve buna gönüllü olarak katılmayı. Kişinin sorumluluğu verdiği kötü örnek (skandal) nedeniyle ağırlaşabilir; ruhsal olarak rahatsız olan ya da ağır bir korku yaşayan kişinin sorumluluğu azalmış olabilir.
KKK 2268–2283, 2321–2326
471
Ölüm yakın görüldüğünde hangi tıbbi uygulamalara izin verilir?

Ölüm yakın görüldüğünde hasta kişiye borçlu olunan olağan bakım meşru olarak kesilemez. Ancak ölümü amaçlamayan ağrı kesicilerin kullanılması ve “aşırı tedavinin”, yani olumlu bir sonuç için makul bir umut olmaksızın orantısız tıbbi uygulamaların kullanılmasının reddedilmesi meşrudur.

KKK 2278–2279
472
Toplum neden her embriyoyu korumalıdır?

Her insan bireyinin rahme düşme anından itibaren elinden alınamaz yaşam hakkı, sivil toplumun ve onun yasalarının kurucu bir öğesidir. Devlet gücünü herkesin, özellikle de henüz doğmamış çocuklar dahil en savunmasız olanların haklarının hizmetine sunmadığında, hukuk devletinin temelleri sarsılır.

KKK 2273–2274
473
Kötü örnek olmaktan (skandaldan) nasıl kaçınılır?

Başkalarını kötülük yapmaya yöneltmekten oluşan skandaldan, kişinin canına ve bedenine saygı gösterdiğimizde kaçınılır. Başkalarını bilerek ağır günahlar işlemeye yönelten kişi kendisi de ağır bir suç işlemiş olur.

KKK 2284–2287
474
Bedenimize karşı görevimiz nedir?

Kendi bedensel sağlığımıza ve başkalarınınkine makul bir özen göstermeliyiz; ama beden kültünden ve her türlü aşırılıktan kaçınmalıyız. İnsan sağlığına ve yaşamına çok ciddi zararlar veren uyuşturucuların kullanılmasından ve yiyeceğin, alkolün, tütünün ve ilacın kötüye kullanılmasından da kaçınılmalıdır.

KKK 2288–2291
475
İnsan bireyleri ya da grupları üzerinde bilimsel, tıbbi ya da psikolojik deneyler ne zaman ahlaken meşrudur?

Kişinin ve toplumun bütünsel iyiliğinin hizmetinde olduklarında, gerektiği gibi bilgilendirilmiş ve rıza göstermiş olması gereken deneklerin yaşamı ve bedensel ve ruhsal bütünlüğü için orantısız riskler taşımadıklarında ahlaken meşrudurlar.

KKK 2292–2295
476
Ölümden önce ve sonra organ nakli ve bağışına izin verilir mi?

Organ nakli, bağışçının rızasıyla ve onun için aşırı riskler olmaksızın ahlaken kabul edilebilir. Ölümden sonra organ bağışının soylu eylemine izin vermeden önce bağışçının gerçekten ölmüş olduğu doğrulanmalıdır.

KKK 2296
477
İnsan kişisinin bedensel bütünlüğüne saygıya aykırı uygulamalar nelerdir?

Bunlar şunlardır: adam kaçırma ve rehin alma, terörizm, işkence, şiddet ve doğrudan kısırlaştırma. Bir kişinin uzuvlarının kesilmesi ve sakatlanması ancak kesinlikle tedaviye yönelik tıbbi nedenlerle ahlaken meşrudur.

KKK 2297–2298
478
Ölmek üzere olanlara nasıl bir bakım verilmelidir?

Ölmek üzere olanların yeryüzündeki yaşamlarının son anlarını onurla yaşama ve her şeyden önce kendilerini yaşayan Allah’la karşılaşmaya hazırlayan dua ve kutsal sırlarla desteklenme hakkı vardır.

KKK 2299
479
Ölmüşlerin bedenlerine nasıl davranılmalıdır?

Ölmüşlerin bedenlerine sevgi ve saygıyla davranılmalıdır. Bedenin dirilişine imanın inkârını göstermemesi koşuluyla ölünün yakılmasına izin verilir.

KKK 2300–2301
480
Rab barış konusunda her insandan ne ister?

Rab, “Ne mutlu barışı sağlayanlara!” (Matta 5:9) diye duyurdu. Yürek barışına çağırdı ve uğranılan bir kötülüğün öcünü alma arzusu olan öfkenin ahlaka aykırılığını kınadı. Komşuya kötülük dilemeye yönelten nefreti de kınadı. Bu tutumlar gönüllü ise ve çok önemli konularda rıza gösterilmişse, sevgiye karşı ölümcül günahlardır.

KKK 2302–2303
481
Bu dünyada barış nedir?

İnsan yaşamına saygı ve onun gelişmesi için gerekli olan bu dünyadaki barış, yalnızca savaşın yokluğu ya da düşmanlar arasındaki bir güç dengesi değildir. O, “düzenin huzurudur” (Aziz Augustinus (Saint Augustine)), “adaletin eseridir” (Yeşaya 32:17) ve sevginin sonucudur. Dünyasal barış, Mesih’in barışının sureti ve meyvesidir.

KKK 2304–2305
482
Dünyasal barış için ne gereklidir?

Dünyasal barış, kişilerin nimetlerinin eşit dağılımını ve korunmasını, insanlar arasında özgür iletişimi, kişilerin ve halkların onuruna saygıyı ve adaletin ve kardeşliğin gayretle uygulanmasını gerektirir.

KKK 2304, 2307–2308
483
Askeri güç kullanmak ne zaman ahlaken meşrudur?

Askeri güç kullanımı, aşağıdaki koşullar aynı anda bulunduğunda ahlaken haklıdır:

  • saldırganın verdiği zarar kalıcı, ağır ve kesin olmalıdır;
  • diğer bütün barışçıl araçların etkisiz olduğu görülmüş olmalıdır;
  • sağlam temellere dayanan başarı olasılıkları bulunmalıdır;
  • silah kullanımı, özellikle modern kitle imha silahlarının gücü göz önüne alındığında, ortadan kaldırılacak kötülükten daha ağır kötülükler doğurmamalıdır.
KKK 2307–2310
484
Savaş tehlikesinde bu koşulların titizlikle değerlendirilmesinin sorumluluğu kime aittir?

Bu sorumluluk, yurttaşlara ulusal savunma yükümlülüğü getirme hakkına da sahip olan hükümet yetkililerinin sağduyulu yargısına aittir. Kişisel vicdani ret hakkı bu yükümlülüğe bir istisna oluşturur; bu durumda yükümlülük insan topluluğuna başka bir hizmet biçimiyle yerine getirilmelidir.

KKK 2309
485
Savaş durumunda ahlak yasası ne gerektirir?

Savaş sırasında bile ahlak yasası her zaman geçerli kalır. Sivillere, yaralı askerlere ve savaş esirlerine insanca davranılmasını gerektirir. Uluslar hukukuna aykırı bilinçli eylemler ve bu tür eylemleri buyuran emirler suçtur ve körü körüne itaat bunları mazur göstermez. Kitlesel yıkım eylemleri ve aynı şekilde halkların ya da etnik azınlıkların yok edilmesi en ağır günahlar olarak kınanmalıdır. Kişi bu tür eylemleri buyuran emirlere direnmekle ahlaken yükümlüdür.

KKK 2312–2314, 2328
486
Savaştan kaçınmak için ne yapılmalıdır?

Her savaşın beraberinde getirdiği kötülükler ve adaletsizlikler nedeniyle, ondan kaçınmak için makul olarak mümkün olan her şeyi yapmalıyız. Bu amaçla özellikle şunlardan kaçınmak önemlidir: meşru otoritelerce denetlenmeyen silah birikimi ve satışı; her türlü ekonomik ve toplumsal adaletsizlik; etnik ve dinsel ayrımcılık; kıskançlık, güvensizlik, gurur ve intikam ruhu. Bunları ve diğer düzensizlikleri aşmak için yapılan her şey barışın inşasına ve savaştan kaçınmaya katkıda bulunur.

KKK 2315–2317, 2327–2330

Altıncı Emir: Zina EtmeyeceksinThe Sixth Commandment: You Shall not Commit Adultery

487
İnsanların kendi cinsel kimlikleriyle ilgili sorumluluğu nedir?

Allah insanları kişisel onurda eşit olan erkek ve kadın olarak yarattı ve onları bir sevgi ve birlik çağrısına çağırdı. Herkes erkek ya da kadın olarak kimliğini kabul etmeli, bu kimliğin kişinin bütünü için önemini, özgüllüğünü ve tamamlayıcılığını tanımalıdır.

KKK 2331–2336, 2392–2393
488
İffet nedir?

İffet, cinselliğin kişi içinde olumlu bir biçimde bütünleşmesi demektir. Cinsellik, bir kişinin bir başka kişiyle ilişkisine doğru bir biçimde bütünleştiğinde gerçekten insani olur. İffet ahlaki bir erdem, Allah’ın bir armağanı, bir lütuf ve Kutsal Ruh’un bir meyvesidir.

KKK 2337–2338
489
İffet erdemi neleri içerir?

İffet erdemi, kendini vermeye yönelik insan özgürlüğünün bir ifadesi olarak kendine hâkim olmada bir çıraklığı içerir. Bu amaca ulaşmak için aşamalı olarak gerçekleşen bütünsel ve sürekli bir eğitim gereklidir.

KKK 2339–2341
490
İffetin yaşanmasına yardım eden araçlar nelerdir?

Kişinin kullanabileceği birçok araç vardır: Allah’ın lütfu, kutsal sırların yardımı, dua, kendini tanıma, çeşitli durumlara uyarlanmış bir çilecilik uygulaması, ahlaki erdemlerin, özellikle tutkuların akıl tarafından yönlendirilmesini amaçlayan ölçülülük erdeminin uygulanması.

KKK 2340–2347
491
Herkes iffeti hangi biçimde yaşamaya çağrılmıştır?

Bütün iffetin örneği olan Mesih’in izleyicileri olarak bütün vaftiz edilmişler, kendi özel yaşam durumlarına uygun olarak iffetli yaşamaya çağrılmıştır. Bazıları, kendilerini bölünmemiş bir yürekle yalnızca Allah’a olağanüstü bir biçimde vermelerini sağlayan bekâreti ya da adanmış bekârlığı ikrar ederler. Diğerleri ise evliyseler evlilik iffeti içinde yaşarlar ya da evli değillerse perhiz içinde iffeti uygularlar.

KKK 2348–2350, 2394
492
İffete karşı başlıca günahlar nelerdir?

İffete karşı ağır günahlar nesnelerine göre farklılık gösterir: zina, mastürbasyon, evlilik dışı cinsel ilişki, pornografi, fuhuş, tecavüz ve eşcinsel eylemler. Bu günahlar şehvet kusurunun ifadeleridir. Bu tür eylemler reşit olmayanların bedensel ve ahlaki bütünlüğüne karşı işlendiğinde daha da ağırlaşır.

KKK 2351–2359, 2396
493
Yalnızca “zina etmeyeceksin” dese de altıncı emir neden iffete karşı bütün günahları yasaklar?

Dekalog’un Kutsal Kitap metni “zina etmeyeceksin” (Çıkış 20:14) dese de Kilise Geleneği Eski ve Yeni Antlaşma’nın ahlaki öğretilerini bütünlüklü olarak izler ve altıncı emri iffete karşı bütün günahları kapsayan bir emir olarak kabul eder.

KKK 2336
494
Sivil otoritenin iffet konusundaki sorumluluğu nedir?

Kişinin onuruna saygıyı geliştirmekle yükümlü olduğu ölçüde sivil otorite, iffetin uygulanmasına elverişli bir ortam yaratmaya çalışmalıdır. Ayrıca, özellikle reşit olmayanları ve toplumun en zayıf üyelerini korumak için, yukarıda sözü edilen iffete karşı ağır suçların yayılmasını önleyecek uygun yasalar çıkarmalıdır.

KKK 2354
495
Cinselliğin yöneldiği evlilik sevgisinin nimetleri nelerdir?

Vaftiz edilmişler için Evlilik sırrıyla kutsanmış olan evlilik sevgisinin nimetleri birlik, sadakat, çözülmezlik ve yaşamın doğurulmasına açıklıktır.

KKK 2360–2361, 2397–2398
496
Evlilik eyleminin anlamı nedir?

Evlilik eyleminin iki yönlü bir anlamı vardır: birleştirici (eşlerin karşılıklı olarak kendilerini vermesi) ve doğurucu (yaşamın aktarılmasına açıklık). Hiç kimse Allah’ın evlilik eyleminin bu iki anlamı arasında kurduğu ayrılmaz bağı, bunlardan birini ya da diğerini dışlayarak koparamaz.

KKK 2362–2367
497
Doğumların düzenlenmesi ne zaman ahlakidir?

Sorumlu babalığın ve anneliğin bir yönü olan doğumların düzenlenmesi, eşler tarafından dış baskı olmaksızın sürdürüldüğünde; bencillikten değil ciddi nedenlerle uygulandığında; ve ahlakın nesnel ölçütlerine uygun yöntemlerle, yani dönemsel perhiz ve kısır dönemlerin kullanılmasıyla yapıldığında nesnel olarak ahlaken kabul edilebilir.

KKK 2368–2369, 2399
498
Doğum kontrolünün ahlaka aykırı araçları nelerdir?

Doğurmayı engellemeyi (ister evlilik eyleminden önce, ister eylemin gerçekleşmesi sırasında, ister doğal sonuçlarının gelişimi sırasında) bir amaç ya da araç olarak öngören her eylem –örneğin doğrudan kısırlaştırma ya da doğum kontrolü (kontrasepsiyon)– özünde ahlaka aykırıdır.

KKK 2370–2372
499
Yapay tohumlama ve yapay döllenme neden ahlaka aykırıdır?

Ahlaka aykırıdırlar; çünkü doğurmayı eşlerin kendilerini birbirlerine verdikleri eylemden ayırırlar ve böylece insan kişisinin kökeni ve yazgısı üzerinde teknolojinin egemenliğini başlatırlar. Ayrıca, evli çift dışında bir kişiyi işin içine katan tekniklerin kullanıldığı heterolog tohumlama ve döllenme, çocuğun, kendisinin tanıdığı, birbirine evlilikle bağlı ve yalnızca birbirleri aracılığıyla anne baba olma konusunda tek hakka sahip bir baba ve anneden doğma hakkını çiğner.

KKK 2373–2377
500
Çocuklar nasıl değerlendirilmelidir?

Çocuk Allah’ın bir armağanıdır, evliliğin en yüce armağanıdır. Çocuk sahibi olma hakkı diye bir şey yoktur (örneğin “ne pahasına olursa olsun bir çocuk”). Ama çocuğun anne babasının evlilik eyleminin meyvesi olma hakkı ve rahme düştüğü andan itibaren bir kişi olarak saygı görme hakkı vardır.

KKK 2378
501
Çocukları olmayan eşler ne yapabilir?

Bütün meşru tıbbi seçenekleri tükettikten sonra çocuk armağanı kendilerine verilmezse, eşler koruyucu ailelik ya da evlat edinme yoluyla veya başkalarına anlamlı hizmetlerde bulunarak cömertliklerini gösterebilirler. Böylece değerli bir ruhsal verimliliği gerçekleştirirler.

KKK 2379
502
Evliliğin onuruna karşı işlenen suçlar nelerdir?

Bunlar şunlardır: zina, boşanma, çok eşlilik, ensest, serbest birliktelikler (evlilik dışı birlikte yaşama, metreslik) ve evlilikten önce ya da evlilik dışında cinsel eylemler.

KKK 2380–2391, 2400

Yedinci Emir: ÇalmayacaksınThe Seventh Commandment: You Shall not Steal

503
Yedinci emir neyi ortaya koyar?

Yedinci emir, nimetlerin evrensel amacına ve dağılımına ve onlar üzerindeki özel mülkiyete saygıyı, ayrıca kişilere, onların mülkiyetine ve yaratılışın bütünlüğüne saygıyı gerektirir. Kilise bu Buyrukta, ekonomik, toplumsal ve siyasal yaşamda doğru davranış biçimini, insan emeğinin hakkını ve görevini, uluslar arasında adaleti ve dayanışmayı ve yoksullara sevgiyi içeren toplumsal öğretisinin temelini de bulur.

KKK 2401–2402
504
Özel mülkiyet hakkı hangi koşullarda vardır?

Özel mülkiyet hakkı, mülkiyetin adil bir yolla edinilmiş ya da alınmış olması ve herkesin temel ihtiyaçlarının karşılanması için nimetlerin evrensel amacının öncelik taşıması koşuluyla vardır.

KKK 2403
505
Özel mülkiyetin amacı nedir?

Özel mülkiyetin amacı, bireylerin kendi sorumlulukları altındakilerin ve ihtiyaç içindeki diğer kişilerin temel ihtiyaçlarını karşılamalarına yardım ederek onların özgürlüğünü ve onurunu güvence altına almaktır.

KKK 2404–2406
506
Yedinci emir neyi gerektirir?

Yedinci emir, adaletin ve sevginin, ölçülülüğün ve dayanışmanın uygulanması yoluyla başkalarının mallarına saygıyı gerektirir. Özellikle verilen sözlere ve yapılan sözleşmelere saygıyı, işlenen adaletsizliğin onarılmasını ve çalınan malların geri verilmesini, ayrıca soyu tükenme tehlikesindeki türlere özel bir dikkat gösterilerek evrenin maden, bitki ve hayvan kaynaklarının sağduyulu ve ölçülü kullanımıyla yaratılışın bütünlüğüne saygıyı gerektirir.

KKK 2407, 2450–2451
507
İnsanlar hayvanlara karşı nasıl bir tutum takınmalıdır?

İnsanlar hayvanlara Allah’ın yaratıkları olarak iyilikle davranmalı; hem onlara aşırı sevgiden hem de özellikle makul sınırları aşan ve hayvanlara gereksiz acı veren bilimsel deneylerle onların gelişigüzel kullanılmasından kaçınmalıdır.

KKK 2416–2418, 2457
508
Yedinci emir neyi yasaklar?

Her şeyden önce yedinci emir, başkasının malını sahibinin makul iradesine karşı almak ya da kullanmak olan hırsızlığı yasaklar. Bu, adil olmayan ücretler ödeyerek; başkalarının zararına çıkar sağlamak için malların değeri üzerinde spekülasyon yaparak; ya da çek veya fatura sahteciliğiyle de yapılabilir. Vergi kaçırma ya da ticari dolandırıcılık; özel ya da kamu mülküne kasıtlı olarak zarar verme; tefecilik; yolsuzluk; ortak malların özel çıkar için kötüye kullanılması; bilerek kötü yapılan iş ve israf da yasaktır.

KKK 2408–2413, 2453–2455
509
Kilise’nin toplumsal öğretisinin içeriği nedir?

Kilise’nin toplumsal öğretisi, insan kişisinin onuru ve toplumsal boyutu hakkındaki Müjde gerçeğinin organik bir gelişimidir; düşünme için ilkeler, yargı için ölçütler ve eylem için kurallar ve yönergeler sunar.

KKK 2419–2423
510
Kilise toplumsal alanlara ne zaman müdahale eder?

Kilise, kişinin temel hakları, ortak iyilik ya da ruhların kurtuluşu gerektirdiğinde ekonomik ve toplumsal konular hakkında ahlaki bir yargıda bulunarak müdahale eder.

KKK 2420, 2458
511
Toplumsal ve ekonomik yaşam nasıl sürdürülmelidir?

Ahlak düzeninin alanı içinde, kendine özgü yöntemlerine göre, toplumsal adalete uygun olarak bütün insanın ve bütün insan topluluğunun hizmetinde sürdürülmelidir. Toplumsal ve ekonomik yaşamın yaratıcısı, merkezi ve amacı insan kişisi olmalıdır.

KKK 2459
512
Kilise’nin toplumsal öğretisine ne aykırı olur?

Kişilerin temel haklarını feda eden ya da kârı tek kuralları veya nihai amaçları yapan ekonomik ve toplumsal sistemler Kilise’nin toplumsal öğretisine aykırıdır. Bu nedenle Kilise, modern zamanlarda Komünizmle ya da sosyalizmin ateist ve totaliter biçimleriyle ilişkilendirilen ideolojileri reddeder. Ancak Kilise kapitalizmin uygulanmasında da bencil bireyciliği ve piyasa yasalarının insan emeği üzerinde mutlak üstünlüğünü reddeder.

KKK 2424–2425
513
Çalışmanın anlamı nedir?

Çalışma, insanların Yaratıcı Allah ile işbirliği yaptığı hem bir görev hem de bir haktır. Gerçekten de bağlılıkla ve yetkinlikle çalışarak doğamıza yazılmış olan potansiyeli gerçekleştirir, Yaratıcı’nın armağanlarını ve O’ndan aldığımız yetenekleri onurlandırır, kendimizin ve ailelerimizin geçimini sağlar ve insan topluluğuna hizmet ederiz. Ayrıca Allah’ın lütfuyla çalışma, kutsallaşmanın ve başkalarının kurtuluşu için Mesih’le işbirliğinin bir aracı olabilir.

KKK 2426–2428, 2460–2461
514
Her insanın ne tür bir çalışmaya hakkı vardır?

Güvenli ve onurlu bir işe erişim, haksız ayrımcılık olmaksızın ve özgür ekonomik girişime ve adil ücrete saygı gösterilerek herkese açık olmalıdır.

KKK 2429, 2433–2434
515
Devletin çalışmayla ilgili sorumluluğu nedir?

Bireysel özgürlüğü ve özel mülkiyeti, ayrıca istikrarlı bir para birimini ve etkin kamu hizmetlerini güvence altına almak Devletin görevidir. Ekonomik alanda insan haklarının kullanılmasını denetlemek ve yönlendirmek de Devletin sorumluluğudur. Koşullara göre toplum, yurttaşların iş bulmasına yardım etmelidir.

KKK 2431
516
İşletme yönetiminin görevi nedir?

İşletme yöneticileri faaliyetlerinin ekonomik ve ekolojik etkilerinden sorumludur. Kâr, yatırımları, işletmenin geleceğini, istihdamı ve ekonomik yaşamın sağlıklı gelişimini güvence altına almak için gerekli olsa da yalnızca kârın artmasını değil, kişilerin iyiliğini de göz önünde bulundurmalıdırlar.

KKK 2432
517
Çalışanların görevleri nelerdir?

İşlerini vicdanlı bir biçimde, yetkinlik ve özveriyle yerine getirmeli, anlaşmazlıkları diyalogla çözmeye çalışmalıdırlar. Şiddet içermeyen bir greve başvurmak, orantılı bir yarar elde etmek için gerekli yol olarak göründüğünde ve ortak iyiliği hesaba kattığında ahlaken meşrudur.

KKK 2435
518
Uluslar arasında adalet ve dayanışma nasıl sağlanır?

Uluslararası düzeyde bütün uluslar ve kurumlar, yoksulluğu, kaynakların ve ekonomik potansiyelin eşitsizliğini, ekonomik ve toplumsal adaletsizlikleri, kişilerin sömürülmesini, yoksul ülkelerin borç birikimini ve daha az gelişmiş ülkelerin kalkınmasını engelleyen sapkın mekanizmaları ortadan kaldırmak ya da en azından azaltmak amacıyla çalışmalarını dayanışma ve yerellik içinde yürütmelidir.

KKK 2437–2441
519
Hristiyanlar siyasal ve toplumsal yaşama nasıl katılırlar?

Halktan inanlılar, dünyasal gerçeklikleri Hristiyan ruhuyla canlandırarak ve Müjde’nin sahih tanıkları ve barış ve adaletin etkin öğeleri olarak herkesle işbirliği yaparak siyasal ve toplumsal yaşama doğrudan katılırlar.

KKK 2442
520
Yoksullara sevgi neyle esinlenir?

Yoksullara sevgi, Mutluluk Çağrıları’nın Müjdesi’nden ve İsa’nın yoksullara gösterdiği sürekli ilgi örneğinden esinlenir. İsa şöyle dedi: “Bu en önemsiz kardeşlerimden biri için ne yaptınızsa, benim için yapmış oldunuz” (Matta 25:40). Yoksullara sevgi, maddi yoksulluğa ve ayrıca kültürel, ahlaki ve dinsel yoksulluğun pek çok biçimine karşı mücadeleyle kendini gösterir. Ruhsal ve bedensel merhamet işleri ve yüzyıllar boyunca kurulan pek çok hayır kurumu, İsa’nın öğrencilerini belirginleştiren, yoksullara yönelik öncelikli sevginin somut bir tanıklığıdır.

KKK 2443–2449, 2462–2463

Sekizinci Emir: Komşuna Karşı Yalan Yere Tanıklık EtmeyeceksinThe Eighth Commandment: You Shall not Bear False Witness against your Neighbor

521
Kişinin gerçeğe karşı görevi nedir?

Her insan eylemlerinde ve sözlerinde içtenliğe ve doğruluğa çağrılmıştır. Herkesin gerçeği arama, ona bağlanma ve bütün yaşamını onun gereklerine göre düzenleme görevi vardır. Mesih İsa’da Allah’ın bütün gerçeği açıkça görünür olmuştur. O “gerçektir”. O’nu izleyenler gerçeğin Ruhu’nda yaşar ve ikiyüzlülükten, gizlemekten ve riyakârlıktan sakınırlar.

KKK 2464–2470, 2504
522
Gerçeğe nasıl tanıklık edilir?

Bir Hristiyan, hem kamusal hem de özel her etkinlik alanında ve gerekirse yaşamını feda ederek Müjde’nin gerçeğine tanıklık etmelidir. Şehitlik, imanın gerçeğine verilen en yüce tanıklıktır.

KKK 2471–2474, 2505–2506
523
Sekizinci emir neyi yasaklar?

Sekizinci emir şunları yasaklar:

  • ağırlığı, çarpıttığı gerçeğe, koşullara, yalan söyleyenin niyetlerine ve kurbanlarının uğradığı zarara göre ölçülen yalan tanıklığı, yalan yere yemini ve yalanı;
  • her insanın hakkı olan iyi şöhreti ve onuru azaltan ya da yok eden aceleci yargıyı, dedikoduyu, karalamayı ve iftirayı;
  • özellikle ağır günahlara ya da meşru olmayan çıkarlar elde etmeye yönelikse dalkavukluğu, yağcılığı ya da yaranmacılığı.

Gerçeğe karşı işlenen bir günah, başkalarına zarar vermişse onarım gerektirir.

KKK 2475–2487, 2507–2509
524
Sekizinci emir neyi gerektirir?

Sekizinci emir, kişisel ve ortak iyiliğin, özel yaşamın korunmasının ve skandal tehlikesinin hep birlikte göz önünde bulundurulması gereken iletişim ve bilgi aktarımı alanında sevginin ölçülülüğüyle birlikte gerçeğe saygıyı; ağır ve orantılı nedenlerle istisnai durumlar dışında korunması gereken meslek sırlarına saygıyı; ve ayrıca gizlilik mührü altında verilen sırlara saygıyı gerektirir.

KKK 2488–2492, 2510–2511
525
Toplumsal iletişim araçları nasıl kullanılmalıdır?

Medyanın sağladığı bilgi ortak iyiliğin hizmetinde olmalıdır. İçeriği doğru ve –adaletin ve sevginin sınırları içinde– eksiksiz olmalıdır. Ayrıca bilgi, ahlak yasalarına ve kişinin meşru haklarına ve onuruna titiz bir saygıyla, dürüstçe ve uygun biçimde iletilmelidir.

KKK 2493–2499, 2512
526
Gerçek, güzellik ve kutsal sanat arasında nasıl bir ilişki vardır?

Gerçek güzeldir; kendi içinde ruhsal güzelliğin parıltısını taşır. Gerçeğin sözlerle ifade edilmesinin yanı sıra, gerçeğin başka tamamlayıcı ifadeleri de vardır; özellikle sanat eserlerinin güzelliğinde. Bunlar hem Allah’ın verdiği yeteneklerin hem de insan çabasının meyvesidir. Kutsal sanat, gerçek ve güzel olarak, Mesih’te görünür kılınan Allah’ın gizemini çağrıştırmalı ve yüceltmeli ve Gerçeğin ve Sevginin aşkın, görünmez Güzelliği olan Yaratıcı ve Kurtarıcı Allah’a tapınmaya ve O’nu sevmeye yöneltmelidir.

KKK 2500–2503, 2513

Dokuzuncu Emir: Komşunun Karısına Göz DikmeyeceksinThe Ninth Commandment: You Shall not Covet your Neighbor’s Wife

527
Dokuzuncu emir neyi gerektirir?

Dokuzuncu emir, düşüncede ve arzuda bedensel şehvet eğiliminin yenilmesini gerektirir. Bu eğilime karşı mücadele, yüreği arındırmayı ve ölçülülük erdemini uygulamayı içerir.

KKK 2514–2516, 2528–2530
528
Dokuzuncu emir neyi yasaklar?

Dokuzuncu emir, altıncı emrin yasakladığı eylemlerle bağlantılı düşünceleri ve arzuları beslemeyi yasaklar.

KKK 2517–2519, 2531–2532
529
Yürek temizliğine nasıl ulaşılır?

Düzensiz arzulara karşı savaşta vaftiz edilmiş kişi, Allah’ın lütfuyla, iffet erdemi ve armağanı, niyet temizliği, (hem dış hem de iç) bakış temizliği, hayal gücünün ve duyguların disiplini ve dua aracılığıyla yürek temizliğine ulaşabilir.

KKK 2520
530
Temizliğin diğer gereklilikleri nelerdir?

Temizlik, kişinin içsel merkezini korurken iffetin inceliğini ifade eden edebi (hayâyı) gerektirir. Edep, kişinin başkalarına nasıl baktığını ve onlara nasıl davrandığını, kişilerin onuruna ve birliğine uygun olarak yönlendirir. Temizlik kişiyi yaygın erotizmden kurtarır ve sağlıksız merakı besleyen şeylerden uzak tutar. Temizlik ayrıca, insan özgürlüğüne ilişkin yanlış bir anlayışa dayanan ahlaki gevşekliğe karşı sürekli bir mücadele yoluyla toplumsal ortamın arındırılmasını da gerektirir.

KKK 2521–2527, 2533

Onuncu Emir: Komşunun Malına Göz DikmeyeceksinThe Tenth Commandment: You Shall not Covet your Neighbor’s Possessions

531
Onuncu emir neyi gerektirir ve neyi yasaklar?

Önceki emri tamamlayan bu emir, başkalarının mülkiyetine karşı içsel bir saygı tutumunu gerektirir ve açgözlülüğü, başkalarının mallarına duyulan dizginsiz hırsı ve başkasının nimetlerini görünce duyulan üzüntü ve onları kendisi için ölçüsüzce elde etme arzusu olan kıskançlığı yasaklar.

KKK 2534–2540, 2551–2554
532
İsa ruhta yoksulluk konusunda neye çağırır?

İsa öğrencilerini Kendisini her şeye ve herkese yeğlemeye çağırır. İncil’e dayalı yoksulluk ruhu içinde zenginliklerden el çekmek ve tanrısal takdire teslim olmak, bizi gelecekle ilgili kaygıdan kurtarır ve bizi “ruhta yoksul olanların mutluluğuna, çünkü Göklerin Hükümdarlığı onlarındır” (Matta 5:3) hazırlar.

KKK 2544–2547, 2556
533
İnsanın en büyük arzusu nedir?

İnsan kişisinin en büyük arzusu Allah’ı görmektir. “Allah’ı görmek istiyorum” bütün varlığımızın haykırışıdır. Gerçek ve tam mutluluğumuzu, bizi sevgiyle yaratan ve sonsuz bir sevgiyle Kendine çeken Kişi’yi görmede ve O’nun mutluluğunda gerçekleştiririz.

KKK 2548–2550, 2557

“Allah’ı gören, düşünebileceği bütün nimetlere kavuşmuştur.”

Nyssalı Aziz Gregorios (Saint Gregory of Nyssa)