Caravaggio · Esrime Dalmış Aziz Fransuva
Kilise yılın her gününde en az bir azizi anar. Her biri, imanla yaşamanın mümkün olduğunu gösterir.
Bugün ...
Bugünün azizini görmek için JavaScript’i etkinleştirin.
Yılın ilk günü Kilise, en eski Meryem bayramlarından birini kutlar: Meryem’in Theotokos, yani Tanrı Anası oluşunu. Bu unvan 431’deki Efes Konsili’nde resmen tanındı. Kilise babaları şöyle düşündü: Meryem’in Oğlu gerçekten Allah ise, Meryem de gerçekten Tanrı’nın Anası’dır. Bu gün aynı zamanda Noel’in sekizinci günüdür; Kilise yeni yılı Meryem’in duasına emanet eder.
IV. yüzyılda Kapadokya’da, bugünkü Kayseri bölgesinde yaşadı ve Kayseri episkoposu oldu. Manastır hayatı için yazdığı kurallar, Doğu manastırcılığının temelidir. Yoksullar için hastaneleri ve barınakları olan büyük bir yardım merkezi kurdu. Kutsal Ruh’un Tanrı olduğunu savunan yazılarıyla, Arianizme karşı Kilise’nin inancını korudu.
Basileios’un yakın dostu ve IV. yüzyılın bir başka büyük Kapadokyalı teoloğudur. Konstantinopolis episkoposu oldu. Kutsal Üçlü üzerine verdiği vaazlar yüzünden ona “Teolog” dendi. “Kapadokyalı Babalar” diye anılan üç büyük isimden biri olarak, Mesih İsa’nın hem tam Tanrı hem tam insan olduğu öğretisinin netleşmesinde kalıcı bir iz bıraktı.
Bu gün İsa adının gücünü ve tatlılığını anar. Dayanağı, Yeni Ahit’teki şu sözdür: “Göğün altında insanlara verilmiş, bizi kurtarabilecek başka hiçbir ad yoktur” (Elçilerin İşleri 4:12). Bu anmayı Orta Çağ’dan beri özellikle Fransiskenler ve Cizvitler yaydı.
New York’ta doğdu. Dul kaldıktan sonra Katolik oldu. 1809’da Maryland’de Sisters of Charity rahibe cemaatini kurdu ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Katolik okul sisteminin temelini attı. 1975’te aziz ilan edildi; Amerika’da doğmuş ilk azizedir.
Bohemya’da doğdu, Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti ve orada rahip oldu. Philadelphia episkoposu olarak görev yaptı. Amerika’daki ilk düzenli Katolik okul sistemini kurdu ve Kırk Saatlik Adorasyon geleneğini yaydı. Amerika’da episkoposluk yapmış ve aziz ilan edilmiş ilk erkektir.
Kanada’nın Québec bölgesinde yoksul bir ailede doğdu. Sağlığı zayıf olduğu için hiçbir işte tutunamadı; sonunda Sainte-Croix cemaatine kapıcı olarak kabul edildi. Aziz Yusuf’a derin bir bağlılığı vardı. Ona dua isteyerek gelenlerin şifa bulduğuna dair sayısız tanıklık vardır; bugün de ziyaret edilen Montreal’deki büyük Saint Joseph Oratuvarı bu sayede kuruldu.
XIII. yüzyılda Katalonya’da doğan bir Dominikendir. Papa IX. Gregorius’un isteği üzerine Kilise’nin dağınık hukuk metinlerini topladı ve düzenledi; bu derleme yüzyıllarca kilise hukukunun temel kaynağı oldu. Dominiken tarikatının genel başkanlığını da yaptı. Günah çıkarma ve ahlak teolojisi üzerine yazdıklarıyla tanınır.
V. yüzyılda bugünkü Avusturya topraklarında (Noricum) yaşamış bir keşiştir. Anlatılana göre Roma yönetiminin bölgeden çekileceğini önceden haber verdi ve halkı barbar akınlarına karşı örgütledi. Avusturya’nın koruyucu azizlerinden biridir.
VII. yüzyılda Kuzey Afrika’da doğmuş bir Benedikten keşişidir. İngiltere’ye giden Tarsuslu Theodoros’a eşlik etti. Canterbury yakınındaki bir manastırın başrahibi olarak kırk yıl boyunca Latince, Yunanca ve Kutsal Kitap öğretti.
XII-XIII. yüzyılda Fransa’da yaşadı. Önce bir Sisterciyen keşişiydi, sonra Bourges başepiskoposu oldu. Episkopos olduktan sonra da sade ve yoksul yaşamaya devam etti; adaleti ve sadeliğiyle anılır.
V-VI. yüzyılda yaşadı. Kapadokya’da doğdu, sonra Filistin çölünde, keşişlerin birlikte yaşadığı büyük bir manastır kurdu. Farklı dillerden gelen keşişler için ayrı şapeller yaptırdı. Doğu manastırcılığının düzene girmesinde öncü oldu.
XVII. yüzyılda Fransa’da doğdu ve Yeni Fransa’ya, bugünkü Montreal’e göç etti. Koloninin ilk okulunu açtı. Kızların ve yerli çocukların eğitimi için, köy köy dolaşan öğretmenlerden oluşan Notre-Dame Cemaati’ni kurdu.
IV. yüzyılda Galya’da, bugünkü Fransa’da, Poitiers episkoposu oldu. Arianizme karşı Mesih İsa’nın tam anlamıyla Tanrı olduğunu savunduğu için sürgüne gönderildi. Ona “Batı’nın Athanasius’u” denir. Kutsal Üçlü üzerine yazdığı eserler, Latin teolojisinin gelişiminde bir dönüm noktasıdır.
III. yüzyılda İtalya’nın Nola kentinde rahipti. Zulüm sırasında saklanarak hayatta kaldı, sonra yoksullara hizmet ederek yaşlılığına kadar yaşadı. Hayatını, ondan bir yüzyıl sonra yaşayan Nolalı Aziz Paulinus’un şiirleri sayesinde ayrıntılarıyla biliyoruz.
Geleneğe göre III. yüzyılda Mısır çölüne çekilen ilk Hristiyan münzevidir ve orada doksan yıldan fazla tek başına yaşadı. Ölümünden kısa süre önce Mısırlı Antonius onu ziyaret etti. Efsaneye göre Antonius, iki aslanın yardımıyla onun mezarını kazdı.
IV. yüzyılın başında kısa bir süre papalık yaptı. İmparator Maxentius döneminde, zulüm sırasında imanını inkâr edenlerin Kilise’ye geri alınması konusunda sert davrandı. Bu yüzden sürgüne gönderildi ve sürgünde öldü.
III. yüzyılda Mısır’da doğdu. Servetini yoksullara dağıttı ve çöle çekildi. Hristiyan manastırcılığının öncüsü sayılır. Onlarca yıl süren çöl hayatı, kendisinden sonra binlerce kişiyi manastır hayatına yöneltti. Hayatını, Aziz Athanasius’un yazdığı ve manastırcılık geleneğini derinden etkileyen biyografiden biliyoruz.
Geleneğe göre I. yüzyılda Roma’da, daha on üç yaşındayken imanı uğruna şehit edilen genç bir kızdır. Roma’nın en eski kiliselerinden biri olan Santa Prisca’nın onun evinin üzerine yapıldığına inanılır.
XI. yüzyılda Danimarka kralıydı. İngiltere’yi yeniden fethetmeye hazırlanırken kendi soyluları ona karşı ayaklandı. Bir kilisede sunağın önünde dua ederken öldürüldü. Danimarka’nın koruyucu azizidir.
III. yüzyılda papa seçildi. Geleneğe göre seçim sırasında başına bir güvercin kondu ve halk ile rahipler onu oybirliğiyle seçti. On dört yıllık papalığı boyunca Roma Kilisesi’ni düzene soktu. İmparator Decius’un başlattığı zulüm sırasında, 250 yılında şehit edildi.
Geleneğe göre Roma ordusunda subaydı ve gizlice Hristiyan olmuştu. İmparator Diocletianus döneminde imanı yüzünden oklarla vuruldu. Yaralı olarak hayatta kaldı, ama sonra yeniden yakalanıp öldürüldü. Sanat tarihinde en çok resmedilen şehitlerden biridir; vebaya karşı koruyucu olarak da anılır.
IV. yüzyılın başında Roma’da, henüz on iki-on üç yaşındayken şehit edilen bir kızdır. Kendini Mesih İsa’ya adadığı için evlenmeyi reddetti ve bu yüzden öldürüldü. Bu kadar genç yaşta gösterdiği sarsılmaz iman, ilk yüzyıllardan beri Kilise’de büyük saygı görür. Adı, Ayin’deki en eski Efkaristiya duası olan Roma Kanunu’nda anılır.
III. yüzyılın sonunda İspanya’da, Saragossa episkoposunun diyakozu olarak hizmet etti. İmparator Diocletianus’un zulmü sırasında ağır işkencelere rağmen imanından dönmedi ve şehit edildi. Adı çok erken dönemden beri ilahilerde ve dualarda anılır; Hristiyanlığın ilk büyük diyakoz şehitlerindendir.
Almanya’da doğdu, Amerika’ya göç etti ve Fransisken rahibesi oldu. Hawaii’deki cüzzam hastalarına bakmak için gönüllü oldu. Molokai adasındaki hasta kolonisi için hastaneler ve yetimhaneler kurdu ve otuz yıldan fazla orada hizmet etti. Aynı adada çalışan Aziz Damien öldükten sonra onun işini sürdürdü.
XVI-XVII. yüzyılda Savoy bölgesinde Cenevre episkoposuydu. Sakin ve nazik yaklaşımıyla, Protestan olmuş bölgeleri yeniden Katolik inancına kazandırdı. “Dindar Yaşama Giriş” adlı kitabında, kutsallığın yalnızca rahiplere ve rahibelere değil, her meslekten sıradan insanlara da açık olduğunu anlattı. Katolik basınının koruyucu azizidir.
Bu gün, Hristiyanlara zulmeden Ferisi Saul’un Şam yolunda dirilmiş Mesih İsa ile karşılaşmasını anar. Saul kör oldu, sonra iman edip vaftiz oldu ve Pavlus adıyla anıldı. Elçilerin İşleri’nde anlatılan bu olay, Hristiyanlık tarihinin en büyük dönüşüm hikâyelerinden biridir ve Pavlus’un “Milletlerin Havarisi” olacağı yolculuğun başlangıcıdır.
Havari Pavlus’un en yakın iki öğrencisi ve yol arkadaşıdır. Timotheos Efes’in, Titos da Girit’in ilk episkoposu olarak anılır. Pavlus, Yeni Ahit’teki iki mektubu Timotheos’a, bir mektubu da Titos’a yazdı. Bu mektuplar, genç kiliselerin nasıl yönetileceğini ve bir episkoposun nasıl biri olması gerektiğini anlatan temel kaynaklardır.
XV-XVI. yüzyılda İtalya’da yaşadı ve kızların eğitimine adanmış Ursula Rahibeleri topluluğunu kurdu. O dönem için alışılmadık bir şey savundu: Kadınlar manastıra kapanmadan, kendi evlerinde yaşayarak toplum içinde eğitim ve hizmet verebilirdi. Bu fikir, sonraki yüzyıllarda kadın öğretmen cemaatlerini derinden etkiledi.
XIII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Dominiken rahibidir ve Kilise tarihinin en etkili teologlarından biridir. Aristoteles felsefesini Hristiyan teolojisiyle bir araya getirdiği dev eseri “Summa Theologiae”, yüzyıllarca Katolik düşüncesinin temel kaynağı oldu. “Melekî Doktor” diye anılır; Katolik okullarının koruyucu azizidir.
VI. yüzyılda Britanya’da yaşamış bir keşiş ve tarihçidir. “Britanya’nın Yıkımı ve Fethi Üzerine” adlı eseri, Roma sonrası Britanya hakkında elimizdeki en eski yazılı kaynaklardan biridir.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Fransisken rahibesidir. Manastırda uzun süre rahat ve gösterişli bir hayat sürdü. Ağır bir hastalıktan sonra gerçek bir değişim yaşadı ve ömrünün geri kalanını perhiz yaparak ve yoksullara hizmet ederek geçirdi.
XIX. yüzyılda İtalya’nın Turin kentinde, yoksul ve kimsesiz gençlere kendini adamış bir rahiptir. Onlara zanaat öğretmek ve oyunla, eğitimle onları sokaktan uzak tutmak için gençlik merkezleri kurdu; bu çalışmadan Salesyen tarikatı doğdu. Cezaya değil, sevgiye ve akla dayanan eğitim anlayışıyla tanınır. Gençlerin koruyucu azizidir.
V-VI. yüzyılda İrlanda’da yaşadı ve Aziz Patrick’ten sonra İrlanda’nın en sevilen azizidir. Kildare’de kadınların ve erkeklerin ayrı bölümlerde yaşadığı bir manastır kurdu. Cömertliği hakkında sayısız halk hikâyesi anlatılır. İrlanda’nın koruyucu azizelerinden biridir.
Musa’nın Yasası’na göre Meryem ile Yusuf, bebek İsa’yı doğumundan kırk gün sonra Kudüs’teki Tapınak’ta Allah’a sundular. Bu bayram o günü anar. Luka İncili’ne göre yaşlı Simeon İsa’yı kucağına aldı ve O’nu “uluslara ışık” diye tanıttı. Bu gün mumlar kutsandığı için bayrama “Mum Bayramı” da denir. Hayatını Allah’a adamış kişiler için de bir dua günüdür.
IV. yüzyılın başında bugünkü Ermenistan topraklarında episkopostu ve Hristiyanlara yapılan zulüm sırasında şehit edildi. Geleneğe göre boğazına kılçık kaçan bir çocuğu mucizeyle iyileştirdi. Bu yüzden bugün, boğaz hastalıklarından korunmak için iki mum çapraz tutularak insanların boyunları üzerine dua edilir.
IX. yüzyılda yaşamış Frank kökenli bir keşiştir. Danimarka’ya ve İsveç’e giderek Hristiyanlığı Kuzey Avrupa’ya taşımaya çalıştı. Hamburg-Bremen episkoposu oldu. Büyük dirençle ve başarısızlıklarla karşılaştı, ama misyon çalışmasını bırakmadı; bu yüzden “Kuzey’in Havarisi” diye anılır.
XVII. yüzyılda yaşamış Portekizli bir Cizvit misyonerdir. Hindistan’ın Madurai bölgesinde yerel kıyafetler giydi ve yerel yaşam tarzını benimseyerek vaaz etti. Sonunda yerel bir prensin emriyle şehit edildi.
III. yüzyılda Sicilya’da yaşamış, güzelliği ve soylu ailesiyle tanınan genç bir Hristiyandır. Kendini Mesih İsa’ya adadığı için, onunla evlenmek isteyen bir Roma valisinin baskılarına direndi. Bu yüzden ağır işkenceler gördü ve şehit edildi. Sicilya’da, özellikle Katanya’da, bugün de büyük saygı görür.
1597’de, Hristiyanlığın yasak olduğu Japonya’da çarmıha gerilerek şehit edilen yirmi altı kişiyi anarız. Aralarında Cizvit ve Fransisken rahipler, misyonerler ve sıradan Japon Hristiyanlar vardı. Paulus Miki bir Cizvit vaiziydi; geleneğe göre çarmıhtayken bile halka vaaz etmeyi sürdürdü. Japonya’nın aziz ilan edilen ilk şehitleridir.
XIV-XV. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir rahibedir. Klaris rahibelerini tarikatın ilk başlardaki sıkı yoksulluk idealine geri döndürdü. Bugün de var olan Colettine Klarisler onun adını taşır.
XVI. yüzyılda Venedik’te önce askerdi. Esir düştükten sonra hayatı değişti ve kendini yetim ve yoksul çocuklara adadı. Onlar için yetimhaneler ve hastaneler kurdu; Somasca Rahipleri Cemaati’nin temelini attı. Terk edilmiş çocukların koruyucu azizidir.
Sudan’da doğdu. Çocukken köle tüccarları tarafından kaçırıldı ve yıllarca köle olarak alınıp satıldı. İtalya’ya götürüldüğünde özgürlüğüne kavuştu, Katolik oldu ve Kanossa Rahibeleri’ne katıldı. Yaşadığı bütün acılara rağmen bağışlayıcı ve neşeli biri olarak tanındı. Köleliğe karşı mücadelenin ve insan ticareti mağdurlarının koruyucu azizesidir.
III. yüzyılda İskenderiye’de yaşamış yaşlı bir kadındır. Zulüm sırasında dişleri kırılarak söküldü. Ateşe atılmakla tehdit edilince imanını inkâr etmek yerine kendini ateşe attı. Diş ağrısı çekenlerin ve diş hekimlerinin koruyucu azizesidir.
Nursialı Aziz Benedictus’un ikiz kız kardeşidir ve kadın manastırcılığının öncülerinden sayılır. Anlatılana göre kardeşiyle yılda bir kez buluşup Allah hakkında konuşurlardı. Son buluşmalarında Scholastica dua etti, bir fırtına çıktı ve kardeşi yanından ayrılamadı. Kadın Benedikten manastırcılığının kurucu figürüdür.
1858’de Fransa’nın Lourdes kasabasında Meryem Ana, genç Bernadette Soubirous’a on sekiz kez göründü. Kilise’nin onayladığı bu görünmeleri anarız. Görünmelerin olduğu yerdeki kaynak, o zamandan beri milyonlarca hacının geldiği bir şifa ve dua merkezi oldu. Bu gün aynı zamanda Dünya Hastalar Günü’dür.
XIII. yüzyılda İtalya’da yaşadı. Kocasının rızasıyla evliliğini bırakıp manastıra girdi. Daha sonra Vallombrosa keşişlerine bağlı ilk kadın manastırını kurdu.
XVI. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Dominiken rahibesidir. Mesih İsa’nın çektiği acılara derin bir bağlılığı vardı ve her hafta saatlerce süren vecd hâlleri yaşamasıyla tanınır.
IX. yüzyılda Selanik’te doğan iki kardeştir. Slav halklarına Hristiyanlığı kendi dillerinde anlatmak için bir alfabe geliştirdiler; bugünkü Kiril alfabesi bu alfabeden doğdu. Kutsal Kitap’ı ve Ayin’i Slavcaya çevirdiler. Çalışmaları, Slav halklarının Hristiyan olmasında ve yazılı kültürlerinin doğmasında kalıcı bir iz bıraktı. Avrupa’nın koruyucu azizleri arasındadırlar.
XVII. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir Cizvit rahibidir. Azize Marguerite-Marie Alacoque’un ruhani rehberiydi ve Mesih İsa’nın Kutsal Yüreği’ne bağlılığın Kilise’ye yayılmasında önemli bir rol oynadı.
Havari Pavlus’un Filimon’a yazdığı kısa mektubun konusu olan kaçak bir köledir. Pavlus onu Hristiyanlığa kazandırdı ve sahibine geri gönderdi; Filimon’dan ona bir kardeş gibi davranmasını istedi. Geleneğe göre Onesimus sonradan episkopos oldu.
XIII. yüzyılda Floransa’da yaşamış yedi tüccardır. Dünyevi hayatı bırakıp Meryem Ana’ya adanmış bir hayat sürmek için bir araya geldiler. Kurdukları topluluk, Meryem Ana’nın acılarına bağlılığıyla tanınan Servi (Meryem’in Hizmetkârları) Tarikatı oldu. Birlikte anılmaları, aynı çağrıya birlikte verdikleri cevabı simgeler.
Kudüs’ün ilk episkoposu Yakup öldükten sonra Kudüs Kilisesi’nin ikinci episkoposu oldu. Mesih İsa’nın akrabası olduğu kabul edilir. İleri yaşta, İmparator Traianus döneminde çarmıha gerilerek şehit edildi.
XIV. yüzyılda İtalya’da soylu bir avcıydı. Kazayla bir yangın çıkardı ve bu yangın yüzünden suçsuz bir adam suçlanıp idama mahkûm edildi. Bu olay onu derinden değiştirdi: Suçunu itiraf etti ve ömrünün geri kalanını ıssız bir yerde, inzivada geçirdi.
XII. yüzyılda İngiltere’de bir köy papazıydı. Bir hac yolculuğundan sonra kilisesinin yanındaki küçük bir hücreye kapandı ve ömrünün geri kalanını orada geçirdi. Bilgeliği o kadar ünlendi ki krallar bile ona danışmaya geldi.
XI. yüzyılda İtalya’da önce münzevi bir keşiş olarak yaşadı, sonra kardinal ve episkopos oldu ve Kilise reformunda önemli bir rol oynadı. Din adamları arasındaki gevşekliği ve yolsuzluğu sert bir dille eleştirdi. Döneminde Kilise disiplinini yeniden sıkılaştırmaya çalışanların önde gelenlerindendir.
Bu bayram belirli bir kişiyi değil, Havari Petrus’a ve onun ardıllarına, yani papalara emanet edilen öğretme ve birliği koruma görevini kutlar. “Kürsü” burada gerçek bir sandalye değildir; Petrus’un Kilise’nin birliği ve inancı için taşıdığı yetkiyi simgeler. Bayram, Mesih İsa’nın Matta İncili’nde Petrus’a verdiği görevi hatırlatır.
II. yüzyılda İzmir (Smyrna) episkoposuydu ve Havari Yuhanna’nın öğrencisi olduğu kabul edilir. İlk Kilise’nin en önemli isimlerinden biridir. Doksan yaşını geçmişken imanını inkâr etmesi için baskı yapıldı. “Seksen altı yıldır O’na hizmet ediyorum, bana hiç kötülük etmedi” diyerek reddetti ve diri diri yakılarak şehit edildi. Şehitliği, Kilise tarihindeki en eski ve en ayrıntılı şehitlik anlatılarından birinde yazılıdır.
VI. yüzyılda Rouen episkoposuydu. Frank kraliçesi Fredegund’un emriyle, kendi kilisesinde Ayin sırasında öldürüldü.
VIII. yüzyılda İngiltere’de doğmuş bir Benedikten rahibesidir. Kardeşleri Willibald ve Winibald ile birlikte misyoner olarak Almanya’ya gitti ve Heidenheim manastırının başrahibesi oldu. Mezarından sızan sıvının şifa verdiğine inanılır.
III. yüzyılda bugünkü Türkiye’nin güneyinde, Pamfilya bölgesindeki Magydos’ta episkopostu. İmparator Decius’un zulmü sırasında çarmıha gerilerek şehit edildi.
X. yüzyılda bugünkü Ermenistan topraklarında yaşamış bir Ermeni keşiş, şair ve mistiktir. Dua ve tövbe üzerine yazdığı uzun şiir kitabı “Ağıtlar Kitabı” ile tanınır. 2015’te Papa Franciscus onu Kilise Doktoru ilan etti; Doğu ve Batı Hristiyanlığının ortak mirasını temsil eder.
V. yüzyılda Galya’da, bugünkü Fransa-İsviçre sınırındaki Jura Dağları’nda inzivaya çekildi. Zamanla çevresinde bir manastır topluluğu oluştu ve onun başrahibi oldu. Kız kardeşi de yakınlarda bir kadın manastırı kurdu.
X. yüzyılda İngiltere’de York başepiskoposu oldu. Benedikten manastırlarını yenileyen üç öncüden (Dunstan, Aethelwold ve Oswald) biridir. Anma günü dört yılda bir gelen 29 Şubat olduğu için, genellikle 28 Şubat’ta anılır.
VI. yüzyılda Galler’de yaşamış ve bölgenin en önemli manastırlarından birini kurmuş bir episkopostur. Sade bir hayat sürdü ve keşişlerine yalnızca ekmek, sebze ve suyla yetinmelerini öğütledi. Galler’in koruyucu azizidir.
VII. yüzyılda İngiltere’de Mercia ve Lindsey episkoposu olan bir Anglosaksondur. Alçakgönüllülüğüyle ve her yere yaya gitmekte ısrar etmesiyle tanınır; anlatılana göre kendisine at verildiğinde bile yürümeyi tercih etti.
Philadelphia’da zengin bir bankacı ailesinin kızıdır. Büyük servetini kendisi için kullanmadı; onu Yerli Amerikalı ve Afrikalı Amerikalı toplulukların eğitimine adadı. Kutsal Efkaristiya Rahibeleri cemaatini kurdu ve ülke genelinde onlarca okul açtı. Amerika’da doğmuş ikinci azizedir.
XV. yüzyılda Polonya-Litvanya kraliyet ailesinden bir prensti. Kral olabilecekken derin dindarlığı ve yoksullara düşkünlüğüyle tanındı. Genç yaşta veremden öldü. Saraydaki lükse rağmen sade ve dua dolu bir hayat sürdüğü için örnek gösterilir. Polonya’nın ve Litvanya’nın koruyucu azizidir.
XVII-XVIII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Fransisken rahibidir. Çok sıkı bir perhiz hayatı ve derin bir dua hayatı sürdü. Napoli bölgesinde büyük saygı gördü.
VIII. yüzyılda Metz episkoposu olan bir Frank din adamıdır. Din adamlarının bir arada yaşaması için yazdığı kurallar, Batı’da ortak hayat süren din adamları geleneğinin temellerinden biri oldu.
203 yılında Kartaca’da, bugünkü Tunus’ta şehit edilen iki genç kadındır. Perpetua soylu bir aileden geliyordu ve bebeği olan genç bir anneydi; Felicitas ise onun kölesiydi ve hapiste doğum yaptı. İkisi de arenada vahşi hayvanların önüne atılarak öldürüldü. Perpetua’nın hapiste tuttuğu günlük, bir kadının yazdığı en eski Hristiyan metinlerinden biridir.
XVI. yüzyılda Portekiz’de doğdu ve İspanya’da yaşadı. Askerlik ve başıboş geçen yıllardan sonra hayatı tamamen değişti ve kendini hastalara ve yoksullara adadı. Granada’da kurduğu hastane, bugün dünyanın her yerinde hastanelerde hizmet veren Hastabakıcı Kardeşler Tarikatı’nın başlangıcı oldu. Hastanelerin ve hastaların koruyucu azizlerindendir.
XIV-XV. yüzyılda Roma’da soylu bir aileye gelin gitti. Evli bir kadın ve anne olarak kendini yoksullara hizmete adadı. Kocası öldükten sonra, kadınların evdeki görevlerini bırakmadan dindar bir hayat sürebilmesi için bir topluluk kurdu. Roma’nın koruyucu azizesidir.
IV. yüzyılda Kudüs episkoposuydu ve I. İznik Konsili’ne katıldı. Anlatılana göre İmparator Konstantin’in annesi Helena’ya, İsa’nın mezarının yerini bulma çalışmalarında yol gösterdi.
IX. yüzyılda İslam yönetimindeki İspanya’da, Kurtuba’da (Kordoba) yaşamış bir rahiptir. Zulüm döneminde şehit edilen Hristiyanların hikâyelerini yazıya geçirdi. Sonunda kendisi de Hristiyan olmuş bir kızı sakladığı için idam edildi.
Bu gün, 3 Eylül’de Kilise Doktoru olarak anılan Papa Büyük Gregorius’un 604’teki ölüm günüdür. Eski Roma takviminde asıl anma günü buydu; sonradan papa olarak kutsandığı gün olan 3 Eylül’e taşındı.
VIII. yüzyılda yaşadı ve Bizans imparatorluk ailesinden geldiğine inanılır. Servetini bırakıp Napoli’ye gitti ve orada dindar bir hayat sürdü. Napoli’nin koruyucu azizelerinden biridir; kanının da Aziz Ianuarius’unki gibi sıvılaştığına inanılır.
X. yüzyılda Alman kralı I. Henricus’un eşiydi. Kocası öldükten sonra servetini manastırlar ve yoksullar için harcadı. Ailesi içindeki anlaşmazlıklara rağmen barışı korumaya çalıştı.
XVI-XVII. yüzyılda Fransa’da yaşadı ve Aziz Vincent de Paul ile birlikte Merhamet Kızları cemaatini kurdu. Manastıra kapanmadan, doğrudan sokaklarda ve evlerde yoksullara hizmet eden yeni bir kadın cemaati modeli geliştirdi.
X-XI. yüzyılda Köln başepiskoposuydu ve İmparator III. Otto’nun baş danışmanlığını yaptı; hem devlet adamı hem din adamıydı. Bir kuraklık sırasında halk için yağmur duası ettiği ve yağmurun yağdığı anlatılır.
V. yüzyılda Britanya’da doğdu. Gençken korsanlar tarafından kaçırıldı ve İrlanda’ya köle olarak götürüldü. Kaçtı, yıllar sonra rahip oldu ve kendi isteğiyle İrlanda’ya geri döndü. Adanın büyük bölümünü Hristiyanlığa kazandırdı. Geleneğe göre Kutsal Üçlü’yü üç yapraklı yonca ile anlattı. İrlanda’nın koruyucu azizidir.
IV. yüzyılda Kudüs episkoposuydu. Arianizm tartışmaları yüzünden üç kez sürgüne gönderildi. Vaftiz olacaklara vaftizden önce ve sonra verdiği din dersleri günümüze ulaştı; bunlar ilk yüzyıllarda insanların Hristiyanlığa nasıl kabul edildiğini gösteren en değerli kaynaklardandır.
İncillere göre Meryem Ana’nın nişanlısı ve Mesih İsa’nın babalığını üstlenen kişidir; Davut soyundan bir marangozdur. Rüyasında gelen meleğin sözüne güvenip Meryem’i eşi olarak evine aldı. İsa’yı Mısır’a kaçırarak korudu ve Kutsal Aile’nin başı olarak görevini sessiz ama sarsılmaz bir sadakatle yerine getirdi. Bütün Kilise’nin koruyucu azizi ilan edilmiştir.
VII. yüzyılda İngiltere’de çoban bir çocukken keşiş oldu, sonra Lindisfarne episkoposu oldu. Issız bir adada münzevi olarak yaşamayı tercih etti. Doğaya ve deniz kuşlarına olan sevgisiyle tanınır. Kuzey İngiltere’nin en sevilen azizlerinden biridir.
XV. yüzyılda İsviçre’de on çocuklu bir çiftçiydi. Ailesinin rızasıyla münzevi olarak inzivaya çekildi. İsviçre kantonları arasındaki bir anlaşmazlıkta arabuluculuk yaparak ülkeyi iç savaştan korudu. İsviçre’nin koruyucu azizidir.
XVI-XVII. yüzyılda İngiltere’de yaşamış bir Cizvit kardeştir. Katoliklere zulmedilen o dönemde, rahipleri saklamak için evlerde gizli bölmeler yaptı. Sonunda yakalandı ve işkence altında öldü; ama kimseyi ele vermedi.
XVI. yüzyılda İspanyol bir hukukçuydu. Daha rahip bile değilken Peru’ya gönderildi ve Lima başepiskoposu oldu. Yirmi beş yıldan uzun bir süre, sarp And Dağları’nı aşarak piskoposluk bölgesini defalarca dolaştı. Yerli halkların dillerini öğrendi ve onların haklarını savundu. Latin Amerika episkoposlarının öncüsü sayılır.
XIV. yüzyılda yaşamış, İsveçli Azize Birgitta’nın kızıdır. Annesinin Roma’ya ve hac yerlerine yaptığı yolculuklarda ona eşlik etti. Annesi öldükten sonra kurduğu tarikatın başına geçti ve tarikatın kurallarının Kilise tarafından onaylanması için çalıştı.
Bu bayram, Başmelek Cebrail’in Meryem Ana’ya gelip onun Mesih İsa’nın annesi olacağını bildirmesini anar. Meryem bu çağrıyı “Bana dediğin gibi olsun” diyerek kabul etti. Bu, Tanrı’nın Sözü’nün insan bedeni aldığı andır; buna Enkarnasyon denir. Bayramın Noel’den tam dokuz ay önce olması tesadüf değildir.
VIII-IX. yüzyılda Frizya ve Saksonya bölgelerinde misyonerlik yaptı ve Münster’in ilk episkoposu oldu.
IV. yüzyılda Mısır’da elli yıldan fazla bir mağarada inzivada yaşamış bir çöl babasıdır. Geleceği önceden bilmesi ve hastaları iyileştirmesiyle ünlendi; İmparator Theodosius bile ona danışmaya adam gönderdi.
V. yüzyılda papalık yaptı. Efes Konsili Meryem’i Tanrı Anası ilan ettikten hemen sonra, Roma’daki Santa Maria Maggiore Bazilikası’nın yeniden yapımını tamamlattı.
IV. yüzyılda Pers İmparatorluğu’nda yaşamış iki keşiş kardeştir. Hapisteki Hristiyanları teselli ettikleri için yakalandılar ve işkenceyle öldürüldüler.
VI-VII. yüzyılda Sina Dağı’nda yaşamış bir keşiştir. Erdemleri otuz basamaklı bir merdiven gibi anlattığı “Cennete Çıkan Merdiven” adlı kitabı, Doğu manastırcılığının en etkili el kitaplarından biridir.
V. yüzyılda Pers İmparatorluğu’nda yaşamış bir diyakozdur. Bir yıl hapiste kaldıktan sonra vaaz etmeyi bırakmayı reddetti ve işkenceyle şehit edildi.
XI-XII. yüzyılda Fransa’da Grenoble episkoposuydu ve elli yıldan fazla bu görevde kaldı. Aziz Bruno’ya Chartreuse bölgesinde manastır kurması için arazi verdi ve böylece Kartüzyen tarikatının doğmasına katkıda bulundu.
XV. yüzyılda İtalya’nın Kalabriya bölgesinde yaşadı. Genç yaşta bir mağaraya çekilip münzevi olarak yaşadı. Çevresinde toplanan öğrencilerle Minim Kardeşler Tarikatı’nı kurdu. Çok sıkı perhizi ve yoksul hayatıyla tanınır; bilgeliği ve mucizeleriyle o kadar ünlendi ki krallar bile ona danıştı.
XIII. yüzyılda İngiltere’de Chichester episkoposuydu. Ona ait olduğu söylenen ünlü dua (“Seni daha açık görmek, daha çok sevmek ve daha yakından izlemek için”) bugün de çok kullanılır.
VI-VII. yüzyılda İspanya’da Sevilla episkoposuydu. “Etymologiae” adlı dev ansiklopedisiyle, Roma İmparatorluğu çöktükten sonra antik dünyanın bilgisini toplayıp Orta Çağ’a aktardı. Bu geniş kapsamlı çalışması yüzünden internetin ve bilgisayar kullanıcılarının koruyucu azizi olarak da anılır.
XIV-XV. yüzyılda İspanya’da yaşamış bir Dominiken vaizidir. Avrupa’yı dolaşıp tövbe ve Mesih İsa’ya dönüş üzerine verdiği ateşli vaazlarla tanınır. Aynı anda birden fazla papanın olduğu Büyük Batı Bölünmesi döneminde Kilise’nin birliği için çalıştı. Anlatılana göre vaazlarını dinleyen binlerce kişi imana geldi.
IX. yüzyılda İsviçre’deki Sankt Gallen Manastırı’nda yaşamış bir Benedikten keşişi, şair ve müzisyendir. Ayinde okunan bir ilahi türü olan sekansın öncülerinden sayılır.
XVII-XVIII. yüzyılda Fransa’da yaşamış, soylu bir aileden gelen bir rahiptir. Servetini bırakıp kendini yoksul çocukların ücretsiz eğitimine adadı ve öğretmen yetiştiren ilk düzenli okullardan birini açtı. Kurduğu Hristiyan Okulları Kardeşleri (La Salle Kardeşleri) bugün de dünyanın her yerinde okullar işletiyor. Öğretmenlerin koruyucu azizidir.
XVIII-XIX. yüzyılda Fransa’da yaşadı. Yirmi yıldan uzun süre felçli kaldıktan sonra mucizevi biçimde iyileşti. Kızların eğitimi için Notre Dame Rahibeleri cemaatini kurdu.
VII. yüzyılda bugünkü Belçika’da yaşamış soylu bir kadındır; kocası da aziz olarak anılır. Evliliğinden sonra manastıra çekildi. Mons şehrinin koruyucu azizesidir.
X-XI. yüzyılda Chartres episkoposuydu ve ünlü Chartres Katedrali’nin yeniden yapımını başlattı. Bir bilgin olarak Chartres okulunu Avrupa’nın önde gelen eğitim merkezlerinden biri hâline getirdi.
XI. yüzyılda Polonya’da Krakov episkoposuydu. Kral II. Bolesław’ın haksızlıklarını açıkça eleştirdiği için kralın emriyle öldürüldü. Polonya’nın koruyucu azizlerinden biridir ve adaletsizliğe karşı çıkan din adamlarına örnek gösterilir.
IV. yüzyılda papalık yaptı. Arianizme karşı mücadele eden Athanasius’a sürgündeyken kucak açtı ve onu savundu. Roma’da birkaç kilisenin yapımını başlattı.
VII. yüzyılda papaydı. Bizans imparatorunun desteklediği Monotelizm’e, yani Mesih İsa’da yalnızca tek bir irade olduğunu söyleyen yanlış öğretiye karşı çıktı. Bu yüzden tutuklanıp Konstantinopolis’e götürüldü; kötü muamele gördü ve sürgün edildiği Kırım’da öldü. Şehit olarak anılan son papadır.
XIV-XV. yüzyılda Hollanda’da yaşadı. On beş yaşında buz pateni yaparken kaza geçirdi ve ömür boyu yatağa bağlı kaldı. Uzun yıllar süren acısını Mesih İsa’nın çektiği acılarla birleştirerek yaşadı. Kronik hastalığı olanların koruyucu azizesidir.
VI. yüzyılda Galya’da, bugünkü Fransa’da episkopostu. Episkopos olmadan önce münzevi olarak yaşamıştı.
XIX. yüzyılda Fransa’nın Lourdes kasabasında Meryem Ana’nın kendisine göründüğü, yoksul bir değirmencinin kızıdır. Gördüklerinden şüphe edenlere karşı hep aynı sade tanıklığı verdi. Sonra bir manastıra girip sessiz bir hayat sürdü.
XI-XII. yüzyılda İngiltere’de doğdu. Cîteaux Manastırı’nın üçüncü başrahibi ve Sisterciyen tarikatının asıl kurucularından biridir. Tarikatın temel kuralı olan Carta Caritatis’i (Sevgi Fermanı) yazdı.
XII. yüzyılda Milano episkoposuydu. Şehirde yayılan Katarizm adlı yanlış öğretiye karşı ateşli vaazlarıyla mücadele etti ve bir vaaz verirken öldü.
XI. yüzyılda Canterbury başepiskoposuydu. Viking akıncıları onu rehin aldı. Halkının daha fazla sömürülmesini istemediği için, kendisi için fidye toplanmasını yasakladı ve bu yüzden öldürüldü.
XIII-XIV. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Dominiken rahibesidir. Daha on beş yaşındayken bir manastırın başrahibesi seçildi. Mucizeleriyle ünlendi; Sienalı Azize Katerina ona büyük hayranlık duyardı.
XI-XII. yüzyılda yaşamış, İtalya kökenli bir Benedikten keşişidir. Canterbury başepiskoposu olarak, İngiltere’de kral ile Kilise arasındaki çatışmalarda Kilise’nin özgürlüğünü savundu. “Anlamak için inanıyorum” sözüyle bilinir. Allah’ın varlığına dair ünlü “ontolojik kanıtı” ile Orta Çağ felsefesinin öncülerindendir.
VIII. yüzyılda Normandiya’da bir manastırın başrahibesiydi. Anlatılana göre kardeşi episkopos Chrodegangus’un hac dönüşü öldürüldüğünü duyunca büyük acı çekti.
Geleneğe göre III-IV. yüzyılda Roma ordusunda subaydı ve Hristiyan olduğu için İmparator Diocletianus döneminde şehit edildi. Hayatı hakkında kesin tarihsel bilgi azdır, ama imanı uğruna canını vermeye hazır cesur bir asker olarak çok erken dönemden beri büyük saygı görür. Ejderha efsanesiyle özdeşleşmiştir ve birçok ülkenin koruyucu azizidir.
X. yüzyılda Prag episkoposuydu ve Orta ve Doğu Avrupa’da misyonerlik yaptı. Baltık kıyısındaki putperest Prusyalılara Müjde’yi anlatmaya çalışırken şehit edildi. Polonya’nın, Çekya’nın ve Macaristan’ın koruyucu azizlerindendir.
XVI-XVII. yüzyılda Almanya’da önce avukatlık yaptı, sonra Kapuçin rahibi oldu. İsviçre’de, Protestanlarla Katolikler arasındaki gerginliğin çok yüksek olduğu bir bölgede misyonerlik yaparken öfkeli bir kalabalık tarafından öldürüldü. Kapuçin misyonerlerinin ilk şehididir.
Geleneğe göre Havari Petrus’un tercümanı ve yakın çalışma arkadaşıdır. Markos İncili’ni Petrus’un Roma’daki vaazlarına dayanarak yazdığı kabul edilir. Dört İncil’in en kısası ve büyük olasılıkla en eskisi olan bu metin, sade ve hızlı anlatımıyla tanınır. Gelenek onu İskenderiye Kilisesi’nin kurucusu sayar; simgesi kanatlı aslandır.
I. yüzyılda, Havari Petrus’tan sonra Roma’nın üçüncü episkoposu, yani papası oldu. Geleneğe göre şehit edildi. Adı, Ayin’deki Roma Kanunu’nda anılan ilk papalar arasındadır.
XIII. yüzyılda İtalya’da yaşadı. On iki yaşından ölümüne kadar aynı ailenin evinde hizmetçilik yaptı. Anlatılana göre ekmeğini yoksullarla paylaşır ve işini her zaman bir dua gibi yapardı. Ev hizmetçilerinin koruyucu azizesidir.
XIX. yüzyılda Fransa’da rahipti, sonra misyoner olarak Pasifik’teki Futuna adasına gönderildi. Adanın şefi, oğlunun vaftiz olmasından rahatsız oldu ve şefin adamları onu öldürdü. Okyanusya’nın ilk şehididir. Ölümünden kısa süre sonra adanın halkı topluca Hristiyan oldu.
XVII-XVIII. yüzyılda Fransa’da yoksullar arasında vaaz eden gezici bir misyonerdir. Meryem Ana aracılığıyla kendini Mesih İsa’ya adamayı anlatan “Meryem’e Gerçek Bağlılık” adlı kitabıyla tanınır. Bu kitap sonraki yüzyıllarda birçok azizi ve papayı etkiledi.
XIV. yüzyılda İtalya’da, yirmi beşten fazla çocuklu sıradan bir ailede doğdu. Manastıra girmeden, evinde derin bir dua hayatı sürdü. Papaların Avignon’dan Roma’ya dönmesi için çok çalıştı. Okuma yazması sınırlı olduğu hâlde, mektupları ve “Diyalog” adlı eseriyle Kilise tarihinin en etkili mistiklerinden biri sayılır. Avrupa’nın koruyucu azizelerindendir.
XVI. yüzyılda papa olan bir Dominikendir. Trento Konsili’nin kararlarını uygulamaya koydu; Roma Missali’ni (Ayin kitabı) ve Roma Katekizmi’ni yayımlattı. Papalığı, Katolik yenilenmesinin en kararlı dönemlerinden biridir.
Bu gün Aziz Yusuf’u marangoz olarak, yani çalışan bir insan olarak anar. Papa XII. Pius bu anmayı 1955’te, 1 Mayıs İşçi Bayramı’na karşılık olarak koydu. Çalışmanın, insanın Allah’ın yaratma işine katıldığı onurlu bir iş olduğunu ve işçilerin haklarının savunulması gerektiğini hatırlatır.
IV. yüzyılda İskenderiye episkoposuydu. Mesih İsa’nın Peder ile aynı özden olduğunu savunarak hayatı boyunca Arianizme karşı durmadan mücadele etti; bu yüzden beş kez sürgüne gönderildi. Kararlılığı, İznik Konsili’nin (325) iman ikrarının Kilise’de kök salmasında belirleyici oldu.
İki havariyi birlikte anarız. Filipus, Yuhanna İncili’nde İsa’ya “Bize Peder’i göster, bu bize yeter” diyen ve “Beni gören Peder’i görmüştür” cevabını alan havaridir. Yakup (Küçük Yakup) ise gelenekte Kudüs’ün ilk episkoposu ve Yakup’un Mektubu’nun yazarı sayılır.
III-IV. yüzyılda Roma ordusunda subaydı. Hristiyan olduğu için İmparator Diocletianus döneminde boynuna değirmen taşı bağlanıp nehre atıldı ve şehit edildi. Avusturya’da ve Polonya’da itfaiyecilerin koruyucu azizidir.
V. yüzyılda Arles episkoposu oldu. Bu göreve daha yirmi dokuz yaşındayken geldi ve etkileyici bir vaiz olarak tanındı.
Geleneğe göre Havari Yuhanna, İmparator Domitianus’un emriyle Roma’da kaynar yağ dolu bir kazana atıldı, ama hiçbir zarar görmeden çıktı. Bu gün o olayı anar; olay Roma’nın Latin Kapısı önünde yaşandığı için bu adla bilinir.
XVII-XVIII. yüzyılda İtalya’da, o dönem için alışılmadık bir şekilde kızlar için herkese açık okullar kuran bir öncüdür.
XII. yüzyılda Fransa’nın Tarentaise bölgesinde episkopos olan bir Sisterciyen keşişidir. Anlatılana göre episkoposluğun getirdiği zenginlikten rahatsız oldu ve bir süre kimliğini gizleyerek sıradan bir keşiş gibi yaşadı.
IV. yüzyılda Mısır’da yaşadı. Keşişlerin tek başına değil, bir topluluk hâlinde birlikte yaşadığı manastır hayatının kurucusu sayılır. Yazdığı kurallar, sonraki bütün Batı manastır kurallarını etkiledi.
Belçika’da doğmuş bir misyoner rahiptir. Hawaii’nin Molokai adasında cüzzam hastalarının zorla yaşatıldığı koloniye kendi isteğiyle gitti. On altı yıl boyunca hastalara bizzat baktı, onlar için bir kilise ve barınaklar yaptı. Sonunda kendisi de cüzzama yakalandı ve o adada öldü. Cüzzam hastalarının ve dışlanmışların koruyucu azizidir.
XVI. yüzyılda İspanya’nın Endülüs bölgesinde etkili bir vaiz ve ruhani rehberdi. Loyolalı İgnatius ve Avilalı Teresa gibi dönemin büyük azizlerine ruhani danışmanlık yaptı. İspanyol din adamlarının eğitiminin yenilenmesinde önemli bir rol oynadığı için “Endülüs’ün Havarisi” olarak da anılır.
XVII-XVIII. yüzyılda İtalya’nın Sardinya adasında yaşamış bir Kapuçin kardeşidir. Kırk yıldan fazla adanın köylerini dolaşıp sadaka topladı ve bunu yoksullara dağıttı. Alçakgönüllülüğü ve esprili konuşmasıyla çok sevildi.
Geleneğe göre Roma ordusunda asker olan iki kişidir. Hristiyan olunca ordudan ayrıldılar ve imanları uğruna şehit edildiler. Mezarları Roma’da, onların adıyla anılan bir katakombdadır.
Geleneğe göre IV. yüzyılın başında, İmparator Diocletianus’un zulmü sırasında, henüz on dört yaşındayken Roma’da şehit edilen bir gençtir. Bu kadar genç yaşta gösterdiği iman yüzünden çok erken dönemden beri büyük saygı görür.
Elçilerin İşleri’ne göre, İsa’ya ihanet eden Yahuda İskariot’un yerine kurayla seçilip on iki havariye katılan kişidir. İsa’nın vaftizinden göğe çıkışına kadar O’nunla birlikte olan öğrencilerden biriydi. Bunun dışında hayatı hakkında kesin bilgi azdır.
XI-XII. yüzyılda İspanya’da, Madrid yakınlarında sıradan bir tarım işçisiydi. Sabahları kiliseye gidip dua eder, sonra tarlada çalışır, ekmeğini yoksullarla paylaşırdı. Çiftçilerin ve tarım işçilerinin koruyucu azizidir. Kutsallığın en sıradan gündelik işlerde bile yaşanabileceğinin güzel bir örneğidir.
XIII. yüzyılda İngiltere’de Karmelit tarikatının genel başkanlığını yapmış bir keşiştir. Geleneğe göre Meryem Ana ona göründü ve kahverengi skapularyı verdi.
XVI. yüzyılda İspanya’da çobanken Fransisken kardeşi oldu. Efkaristiya’ya olan derin bağlılığıyla tanınır; Efkaristiya kongrelerinin ve derneklerinin koruyucu azizidir.
VI. yüzyılda papaydı. Ariusçu Ostrogot kralı Theodoricus onu diplomatik bir görevle Konstantinopolis’e gönderdi. Dönüşte kral ondan şüphelenip onu hapse attırdı. Hapisteki kötü koşullar yüzünden öldü ve şehit olarak anılır.
XIII. yüzyılda Fransa’nın Bretanya bölgesinde hem hukukçu hem de rahipti. Yoksulları ücretsiz savunduğu ve asla rüşvet almadığı için “yoksulların avukatı” diye anılır. Hukukçuların koruyucu azizidir.
XIV-XV. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Fransisken vaizidir. Mesih İsa’nın adına bağlılığı yayan vaazlarıyla tanınır; bu adı IHS harfleriyle simgeledi. İtalya’nın birçok şehrinde binlerce kişi onu dinlemeye gelirdi; döneminin en etkili vaizlerinden biri sayılır.
1915-1937 yılları arasında Meksika’da, hükümetin Kilise’ye zulmettiği Cristero döneminde şehit edilen yirmi beş din adamı ve sıradan Katoliği anarız. Christophorus Magallanes bir rahipti; idam edileceğini bildiği hâlde tutuklandığında bile onu öldürecekleri affetti. Bu şehitler, XX. yüzyıl Meksika’sında inanç özgürlüğü mücadelesini temsil eder.
XIV-XV. yüzyılda İtalya’da yaşadı. Genç yaşta, şiddete eğilimli bir adamla zorla evlendirildi. Kocası ve iki oğlu öldükten sonra manastıra kabul edildi. Zor bir evlilik, yas ve hastalıkla dolu bir hayata rağmen bağışlayıcılığı ve sabrıyla tanınır. İmkânsız ve çaresiz durumların azizesi olarak anılır.
XVIII. yüzyılda Roma’nın sokaklarındaki evsizlere ve göçmen işçilere hizmet eden bir rahiptir. Kendisi de çok sade bir hayat sürdü.
Papa VII. Pius, Napolyon tarafından hapsedildikten sonra 1814’te serbest kalıp Roma’ya döndü. Bu Meryem bayramı, o dönüşü anmak için konuldu. Özellikle Don Bosco ve kurduğu Salesyen tarikatı bu bağlılığı yaydı.
VII-VIII. yüzyılda İngiltere’de yaşamış bir Benedikten keşişidir. “İngiliz Halkının Kilise Tarihi” adlı eseri, Anglosakson tarihinin temel kaynağıdır. Tarihlerin “Milattan Sonra” diye yazılmasını da yaygınlaştırdı. “Saygıdeğer” unvanıyla anılır ve İngiltere’nin tek Kilise Doktoru’dur.
XI. yüzyılda papaydı ve Kilise reformunun en kararlı savunucularından biridir. Episkoposları kimin atayacağı konusunda İmparator IV. Heinrich ile uzun bir mücadeleye girdi ve Kilise’nin dünyevi güçlerden bağımsız olmasını savundu.
XVI-XVII. yüzyılda Floransa’da yaşamış bir Karmelit rahibesidir. Yaşadığı derin mistik deneyimler ve vecd hâlleriyle tanınır; acı ve dua konusundaki yoğun deneyimleri onu döneminin en dikkat çekici mistiklerinden biri yaptı.
XVI. yüzyılda Roma’da yaşamış, neşesi ve espri anlayışıyla tanınan bir rahiptir. Gençleri dua, müzik ve dostluk yoluyla imana çekti ve Oratoryo Cemaati’ni kurdu. “Roma’nın İkinci Havarisi” diye anılır. Kutsallığın kasvetli değil, neşeli olabileceğinin canlı bir örneğidir.
VI. yüzyılda Papa I. Gregorius’un misyoner olarak İngiltere’ye gönderdiği bir Benedikten keşişidir. Canterbury’de ilk episkoposluğu kurdu ve İngiltere’nin Hristiyanlaşmasında öncü oldu. “İngilizlerin Havarisi” diye anılır.
XI. yüzyılda, Alpler’i aşan hacıları korumak için dağ geçidinde bir barınak ve manastır kurdu; bugün Büyük ve Küçük Saint-Bernard geçitleri onun adını taşır. Dağcıların koruyucu azizidir.
1963-1978 yılları arasında papalık yaptı. II. Vatikan Konsili’nin büyük bölümünü yönetip sonuçlandırdı ve konsil kararlarını uygulamaya koydu. Ayin reformunu gerçekleştirdi ve Kilise’nin çağdaş dünyayla ilişkisi üzerine önemli genelgeler yazdı.
XV. yüzyılda Fransa’da yaşamış genç bir köylü kızıdır. On yedi yaşında, gördüğü görümlere uyarak Yüz Yıl Savaşları’nda Fransız ordusunu zafere taşıdı. İngilizler onu yakaladı, sapkınlıkla suçladı ve diri diri yaktı. Yirmi beş yıl sonra aklandı. Fransa’nın koruyucu azizelerindendir.
Bu bayram, İsa’ya hamile olan Meryem Ana’nın akrabası Elizabet’i ziyaret etmesini anar. Luka İncili’ne göre Elizabet karnındaki çocuğun, yani Yahya’nın, sevinçle kıpırdadığını hissetti ve Meryem’i “Kadınlar arasında kutsanmışsın” diyerek selamladı. Meryem de ünlü Magnificat ilahisiyle karşılık verdi.
II. yüzyılda putperest bir ailede doğdu. Farklı felsefe okullarını dolaştıktan sonra Hristiyanlığı “gerçek felsefe” olarak benimsedi. Roma’da bir felsefe okulu açtı ve Hristiyan inancını putperest okurlara akılla savunan ilk apolojistlerden biri oldu. İmanı uğruna başı kesilerek şehit edildi.
IV. yüzyılın başında, İmparator Diocletianus’un zulmü sırasında Roma’da şehit edilen bir rahip (Marcellinus) ve bir şeytan kovucudur (Petrus). Şehitliklerini, Papa I. Damasus’un yazdığı bir kitabe anlatır.
1886’da Uganda kralı Mwanga’nın sarayında hizmet eden yirmi iki genç adamdır. Hristiyan olmuşlardı ve kral imanlarından dönmelerini istediğinde reddettiler. Diri diri yakılarak şehit edildiler. Modern dönemde aziz ilan edilen ilk Afrikalı şehitlerdir. İmanları, Hristiyanlığın Uganda’da hızla yayılmasını sağladı.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir rahiptir. Efkaristiya’ya tapınmaya adanmış Küçük Rahipler Tarikatı’nı kurdu.
VII-VIII. yüzyılda İngiltere’de doğmuş bir Benedikten keşişidir. Misyoner olarak Germen topraklarına, bugünkü Almanya’ya gitti ve putperest kabileleri Hristiyanlığa kazandırdı. Bir anlatıya göre kutsal sayılan bir meşe ağacını kesip halka putların hiçbir gücü olmadığını gösterdi. “Almanların Havarisi” diye anılır. Yaşlılığında yeniden misyona çıktı ve şehit edildi.
XI-XII. yüzyılda Almanya’da önce saraya bağlı bir din adamı olarak rahat bir hayat sürdü. Hayatı değiştikten sonra yoksul, gezici bir vaiz oldu. Premonstre (Norbertin) tarikatını kurdu, sonra Magdeburg episkoposu olarak Kilise reformunu savundu.
XII. yüzyılda İngiltere’de bir Sisterciyen manastırının kurucu başrahibiydi. Sade ve sıkı bir manastır disiplini uygulamasıyla tanınır.
XII. yüzyılda York başepiskoposuydu. Göreve gelişi tartışmalı olsa da sonradan aziz ilan edildi. Şehre dönüşünde onu karşılayan kalabalığın ağırlığıyla bir köprü çöktü, ama kimse ölmedi; bu olay onun mucizesi olarak anılır.
IV. yüzyılda bugünkü Suriye topraklarında yaşamış Süryani bir diyakozdur. Süryanice yazdığı ilahiler ve şiir biçimindeki teolojik eserleriyle tanınır; “Kutsal Ruh’un Arpı” diye anılır. Doğu Hristiyanlığının en verimli ve etkili ilahi yazarlarından biridir.
VII. yüzyılda Paris episkoposuydu. Şehirdeki ilk hastanelerden birini, bugünkü Hôtel-Dieu’nün öncülünü kurdurdu.
Elçilerin İşleri’ne göre Kıbrıslı bir Levili’dir. On iki havariden biri olmasa da ilk Kilise’de havari diye anıldı. Pavlus’u ilk Hristiyan topluluğuna tanıttı, onunla birlikte ilk misyon yolculuklarına çıktı ve Yahudilerle Yahudi olmayanların bir arada bulunduğu Antakya cemaatinin kurulmasında önemli bir rol oynadı.
XV. yüzyılda İspanya’da yaşamış bir Augustinus tarikatı rahibidir. Vaazlarında yerel soyluların haksızlıklarını eleştirdi; geleneğe göre bu yüzden zehirlenerek öldürüldü.
Portekiz’de doğdu, XIII. yüzyılda İtalya’da yaşayan bir Fransisken rahibi oldu. Kutsal Kitap’ı çok iyi bilmesi ve etkileyici vaazlarıyla tanınır. Assisili Aziz Francis’in teoloji öğretmesine izin verdiği ilk Fransiskenlerden biridir. Kaybolan eşyaların bulunması için ona dua edilir; dünyanın her yerinde çok sevilen bir azizdir.
IX. yüzyılda Konstantinopolis episkoposuydu. İkonaları kırmak isteyenlere karşı ikonaları savunanların önde gelenlerindendi ve bu yüzden işkence gördü.
Geleneğe göre III-IV. yüzyılda Sicilya’da yaşadılar. Vitus çocukken Hristiyan oldu ve onu büyüten dadısı Crescentia ile öğretmeni Modestus ile birlikte şehit edildi. Sinir hastalıklarına ve saraya karşı koruyucu olarak anılır.
XVII. yüzyılda Fransa’nın kırsal bölgelerinde, yoksullar ve dantel işçisi kadınlar arasında yıllarca vaaz eden bir Cizvit misyonerdir.
XII. yüzyılda zengin bir tüccardı. Servetini dağıtıp hacı olarak Kutsal Topraklar’ı dolaştı, sonra Pisa’ya dönüp sade bir hayat sürdü. Pisa’nın koruyucu azizidir.
Geleneğe göre erkek kılığına girip babasıyla birlikte bir manastırda keşiş olarak yaşadı. Haksız yere bir çocuğun babası olmakla suçlandığında bile kimliğini açıklamadı ve cezayı sessizce kabul etti. Gerçek kimliği ancak ölümünden sonra anlaşıldı.
X-XI. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Benedikten keşişidir. Gençliğinde bir şiddet olayına karıştıktan sonra manastıra çekildi. Camaldoli tarikatını kurdu ve topluluk hayatıyla münzevi hayatı bir arada yaşatan bir manastır modeli geliştirdi.
VI. yüzyılda papaydı. Bizans İmparatoriçesi Theodora’nın entrikalarıyla görevden alındı ve sürgüne gönderildi. Sürgünde açlıktan öldü.
XVI. yüzyılda İtalya’da soylu bir ailede doğdu. Mirasından vazgeçip Cizvit tarikatına girdi. Roma’daki bir salgın sırasında hastalara bakarken kendisi de hastalandı ve yirmi üç yaşında öldü. Gençlerin koruyucu azizidir.
IV-V. yüzyılda yaşadı ve Roma’nın zengin bir senatör ailesinden geliyordu. Servetini yoksullara dağıttı ve Nola şehrinin episkoposu oldu. Döneminin büyük Hristiyan yazarlarıyla, Augustinus ve Hieronymus ile mektuplaştı.
XVI. yüzyılda İngiltere’de yaşamış iki şehittir. Kral VIII. Henricus’un kendini Kilise’nin başı ilan etmesini ve boşanmasını kabul etmedikleri için idam edildiler. Fisher bir episkopostu. More ise kralın başbakanlığını yapmış bir hukukçu ve düşünürdü. İkisi de vicdanlarını krala teslim etmeyi reddetti ve şehit oldu.
VII. yüzyılda İngiltere’de bir kraliçeydi. İki kez evlendiği hâlde kendini Allah’a adamış olarak yaşadı. Sonunda manastıra girdi ve Ely Manastırı’nı kurdu.
Luka İncili’ne göre yaşlı ve çocuksuz bir çift olan Zekeriya ile Elizabet, mucizevi bir şekilde bir oğul sahibi oldu: Mesih İsa’nın yolunu hazırlayacak peygamber Yahya. Bu bayram onun doğumunu anar. Kilise takviminde doğum günü kutlanan neredeyse yalnızca üç kişi vardır: İsa, Meryem Ana ve Yahya. Bu da Yahya’nın kurtuluş tarihindeki eşsiz yerini gösterir.
XI-XII. yüzyılda İtalya’da, Monte Vergine’de bir manastır kuran bir keşiştir. Anlatılana göre keşişlerine çok sıkı bir disiplin uyguladığı için bazıları onu bırakıp gitti.
XX. yüzyılda İspanya’da yaşamış bir rahiptir. Opus Dei’yi kurdu. Bu topluluğun temel fikri şudur: Sıradan insanlar da günlük işlerini kutsallığa giden bir yol hâline getirebilir. Kutsallığın yalnızca manastırda değil, iş hayatında ve ailede de yaşanabileceğini vurguladı.
V. yüzyılda İskenderiye episkoposuydu. Nestorius, Meryem Ana’nın “Tanrı Anası” değil yalnızca “Mesih’in Anası” olduğunu öğretiyordu; Kyrillos buna karşı çıktı. Bu tartışma, Meryem’in Theotokos (Tanrı Anası) unvanını resmen onaylayan 431 Efes Konsili’ne yol açtı.
II. yüzyılda Küçük Asya’da, bugünkü Türkiye topraklarında doğdu, sonra Galya’da Lyon episkoposu oldu. “Sapkınlıklara Karşı” adlı büyük eseriyle, erken dönemin gnostik yanlış öğretilerine karşı havarilerden gelen imanı düzenli olarak savunan ilk büyük teologlardandır. Havari Yuhanna’nın öğrencisi Polikarp’ın öğrencisiydi. Bu zincir, havarilerden gelen geleneğin kesintisiz sürdüğünün canlı bir kanıtıdır.
Kilise’nin iki büyük sütununu aynı gün birlikte kutlar. Petrus, Mesih İsa’nın “Sen Petrus’sun ve ben Kilise’mi bu kayanın üzerine kuracağım” dediği havarilerin başıdır ve ilk Roma episkoposu, yani ilk papa sayılır. Pavlus ise önce Hristiyanlara zulmetti, sonra imana gelip Milletlerin Havarisi oldu ve üç büyük misyon yolculuğuyla Müjde’yi Akdeniz dünyasına taşıdı. Geleneğe göre ikisi de Roma’da, Neron’un zulmü sırasında şehit edildi.
64 yılında Roma’daki büyük yangından sonra İmparator Neron suçu Hristiyanların üzerine attı ve onları acımasızca öldürttü. Bu gün, o ilk Hristiyan topluluğunu anar. Tacitus gibi putperest Romalı tarihçilerin bile kaydettiği bu zulüm, devletin Hristiyanlara karşı başlattığı ilk büyük baskı sayılır.
İspanya’nın Mayorka adasında doğmuş bir Fransisken misyonerdir. XVIII. yüzyılda bugünkü Kaliforniya’da dokuz misyon kurdu ve yerli halklara Müjde’yi anlattı. Hayatı ve misyonu, dönemin sömürgecilik ortamı yüzünden bugün de tartışılır; Kilise onu misyonerlik gayreti için aziz ilan etti.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da önce hukukçuydu, sonra Cizvit rahibi oldu. Lecce şehrinin ruhani rehberi olarak tanındı.
Yuhanna İncili’ne göre dirilmiş İsa’yı kendi gözleriyle görmeden inanmayacağını söyleyen havaridir. İsa ona göründüğünde yaralarını gördü ve “Rabbim ve Tanrım!” dedi; bu yüzden “Şüpheci Tomas” diye bilinir. Geleneğe göre Müjde’yi Hindistan’a götürdü ve orada şehit edildi. Hindistan’daki Aziz Tomas Hristiyanları kökenlerini ona dayandırır.
XIII-XIV. yüzyılda Portekiz kraliçesiydi. Zor bir evlilikte bile sabrı ve barışseverliğiyle tanındı. Kocası ile oğlu arasındaki bir savaşı önlemek için bizzat araya girdi. Hayatı boyunca yoksullara ve hastalara cömertçe yardım etti. Barışı sağlamaya çalışanların koruyucu azizesidir.
XVI. yüzyılda İtalya’da önce tıp okudu, sonra rahip oldu. Barnabitler tarikatını kurdu ve halkı sık sık ve içtenlikle Efkaristiya almaya teşvik etti. Bu yönüyle Katolik yenilenmesinin öncülerinden sayılır.
XIX-XX. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir kız çocuğudur. Daha on bir yaşındayken, ona tecavüz etmeye çalışan bir genç tarafından bıçaklanarak öldürüldü. Ölmeden önce onu affettiğini söyledi. Yıllar sonra hapiste hayatı değişen bu adam, Maria’nın aziz ilan edildiği törende annesinin yanında bulundu. Bağışlamanın simgesi olmuştur.
V. yüzyılda, Aziz Patrick’ten önce Papa Celestinus’un İrlanda’ya gönderdiği ilk episkopostur. Misyonu kısa sürdü, ama İrlanda’daki ilk resmî Hristiyan misyonu sayılır.
Elçilerin İşleri’nde ve Pavlus’un mektuplarında adı geçen, çadırcılık yapan misyoner bir çifttir. Evlerini ilk Hristiyan topluluğuna açtılar. Korint’te ve Efes’te Pavlus’un yol arkadaşı oldular.
1648-1930 yılları arasında Çin’de, farklı dönemlerdeki zulümler sırasında şehit edilen yüz otuz kadar rahibi, rahibeyi ve sıradan Katoliği anarız. Augustinus Zhao Rong Çinli bir rahipti. Bu ortak anma, Çin Katolik Kilisesi’nin yüzyıllar boyunca ödediği bedeli hatırlatır.
Geleneğe göre II. yüzyılda Roma’da, anneleri Azize Felicitas ile birlikte imanları uğruna şehit edilen yedi kardeştir.
V-VI. yüzyılda İtalya’da yaşadı ve Batı manastırcılığının kurucusu sayılır. Monte Cassino’da bir manastır kurdu. Yazdığı “Kural”, dua ile çalışmayı (“ora et labora”, yani “dua et ve çalış”) dengeleyen ölçülü ve düzenli bir topluluk hayatı anlatır. Bu kural, sonraki bin yıl boyunca Batı manastırcılığının temeli oldu. Avrupa’nın koruyucu azizidir.
XI. yüzyılda İtalya’da yaşadı. Kardeşinin katilini affettikten sonra manastıra girdi. Vallombrosa tarikatını kurdu ve kilise görevlerinin parayla satılmasına karşı mücadele etti.
X-XI. yüzyılda Kutsal Roma-Germen İmparatoru’ydu ve gücünü Kilise’yi güçlendirmek ve yenilemek için kullandı. Eşi Azize Kunigunde ile birlikte, iktidardayken de dindarlığını koruyabilen bir hükümdar örneği olarak anılır.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da önce asker ve kumarbazdı. Hayatı değiştikten sonra kendini hastalara adadı. Hastalara hizmet için bir tarikat kurdu ve ekibiyle savaş alanlarında bile yaralılara baktı; ambulans hizmetinin ve hasta bakımının öncülerinden sayılır. Hastaların ve hemşirelerin koruyucu azizidir.
XVII. yüzyılda bugünkü New York eyaletinde, Mohawk bir baba ile Hristiyan Algonkin bir annenin kızı olarak doğdu. Çiçek hastalığı yüzünde izler bıraktı. Ailesinin tepkisine rağmen Katolik oldu ve kendini Allah’a adadı. Yirmi dört yaşında öldü. “Mohawk’ların Zambağı” diye anılır; Kuzey Amerika’da doğmuş ilk yerli azizedir.
XIII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Fransisken teologdur. Fransisken tarikatının genel başkanlığını yaptı ve Assisili Aziz Francis’in resmî biyografisini yazdı. Akademik teoloji ile mistik dindarlığı bir araya getiren yaklaşımıyla “Serafik Doktor” unvanını aldı.
Bu bayram, Karmelit tarikatının Meryem Ana’ya özel bağlılığını kutlar. Geleneğe göre XIII. yüzyılda Meryem Ana, Aziz Simon Stock’a göründü ve ona kahverengi bir skapular (omuza takılan kumaş) vererek korunma sözü verdi. Bayram, Karmelit maneviyatının ve Meryem’e adanmış sade dindarlığın simgesidir.
IV. yüzyılda yaşadı ve Büyük Ambrosius’un ablasıdır. Papa Liberius’un elinden peçe alarak kendini Allah’a adadı. Hayatını, kardeşi Ambrosius’un ona adadığı yazılardan biliyoruz.
II. yüzyılda Roma yakınlarında yaşadı. Kocası şehit edildikten sonra kendisi de yedi oğluyla birlikte İmparator Hadrianus’un emriyle şehit edildi.
IV-V. yüzyılda Roma imparatorunun sarayında prenslerin öğretmeniydi. Her şeyi bırakıp Mısır çölüne çekildi. Çöl geleneğinin önemli isimlerindendir; “Kaç, sus ve sükûnet içinde ol” öğüdüyle tanınır.
Geleneğe göre I. yüzyılda Havari Petrus onu Ravenna’nın ilk episkoposu olarak atadı. Uzun yıllar hizmet ettikten sonra imanı yüzünden şehit edildi; bunun hangi imparator döneminde olduğu kesin bilinmez.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Kapuçin rahibidir. İbraniceyi, Yunancayı ve birçok Avrupa dilini bilmesiyle, yani olağanüstü dil yeteneğiyle tanınır. Kapuçin tarikatının genel başkanlığını yaptı; hem vaiz hem diplomat olarak Kilise’ye hizmet etti.
İncillere göre Mesih İsa’nın yedi cinden kurtardığı, O’nu Celile’den beri izleyen ve çarmıhın dibinde bulunan kadınlardan biridir. Diriliş sabahı boş mezarı ilk gören ve dirilmiş İsa ile ilk karşılaşan kişi oldu. İsa ona gidip havarilere haber vermesini söyledi; bu yüzden gelenekte “havarilerin havarisi” diye anılır.
XIV. yüzyılda İsveç’te yaşamış, sekiz çocuklu soylu bir kadındır. Kocası öldükten sonra derin görümler yaşadı ve bu görümlere dayanarak Birgitta tarikatını kurdu. Papaların Roma’ya dönmesi için ısrarla çalıştı. Avrupa’nın koruyucu azizelerindendir.
XIX. yüzyılda Lübnan’da yaşamış bir Maruni keşişidir. Hayatının son yirmi üç yılını neredeyse tam bir sessizlik ve inziva içinde geçirdi. Ölümünden sonra mezarından ışık yayıldığı ve pek çok şifa gerçekleştiği bildirildi. Lübnan’ın en sevilen azizlerinden biridir.
Zebedi’nin oğlu, Havari Yuhanna’nın kardeşidir ve İsa’nın en yakın üç öğrencisinden biridir (Petrus, Yakup ve Yuhanna). İsa’nın dağda görünüşünün değiştiği anda ve Getsemani bahçesinde O’nun yanındaydı. Elçilerin İşleri’ne göre havarilerden şehit edilen ilk kişidir. Geleneğe göre mezarı İspanya’nın Santiago de Compostela şehrindedir; burası büyük bir hac merkezidir.
Kutsal Kitap’ta adları geçmez, ama ilk Kilise geleneği Meryem Ana’nın anne ve babasını Anna ve Ioachim olarak anar. Uzun süre çocuksuz kaldıktan sonra dua ederek Meryem’i bir armağan olarak aldıklarına inanılır. Büyükannelerin ve büyükbabaların koruyucu azizleridir.
III-IV. yüzyılda Nikomedya’da, bugünkü İzmit’te, imparator sarayının hekimiydi ve sonra Hristiyan oldu. Yoksulları ücretsiz tedavi ettiği için kıskanıldı, ihbar edildi ve şehit edildi. Hekimlerin koruyucu azizlerindendir.
Geleneğe göre I. yüzyılda Milano’da şehit edilen iki azizdir. Mezarlarını IV. yüzyılda Aziz Ambrosius buldu.
Beytanya’da yaşayan ve İncillerde Mesih İsa’nın yakın dostları olarak anlatılan üç kardeştir. Marta ev işleriyle uğraşırken Meryem İsa’nın ayaklarının dibine oturup O’nu dinledi. Lazar ise İsa’nın ölümden dirilttiği kişidir. Bu aile, Mesih İsa’nın insanlarla kurduğu dostluğun ve misafirperverliğin İncil’deki en canlı örneklerinden biridir.
V. yüzyılda Ravenna episkoposuydu ve kısa ama özlü, parlak vaazlarıyla tanındı. “Altın sözlü” anlamına gelen Chrysologus lakabı bu üslubundan gelir. Günümüze ulaşan pek çok kısa vaazı, o dönemde halka nasıl din eğitimi verildiğini gösteren değerli bir kaynaktır.
XVI. yüzyılda İspanya’da önce askerdi. Bir savaşta ağır yaralandı; iyileşirken okuduğu dinî kitaplar hayatını değiştirdi. Cizvit tarikatını kurdu. Yazdığı “Ruhani Egzersizler” kitabı, Katolik maneviyatının en etkili metinlerinden biri oldu. Eğitim ve misyonerlik alanında Kilise tarihini derinden etkiledi.
XVII-XVIII. yüzyılda İtalya’da önce avukattı, sonra rahip oldu. Redemptorist tarikatını kurdu. Ahlak teolojisinde aşırı katılık ile aşırı gevşeklik arasında dengeli bir yol izleyen yazılarıyla tanınır; ayrıca pek çok ilahi ve dua kitabı yazdı. Günah çıkarma dinleyen rahiplerin ve ahlak teologlarının koruyucu azizidir.
IV. yüzyılda İtalya’da Vercelli episkoposuydu. Athanasius ile birlikte Arianizme karşı mücadele ettiği için sürgüne gönderildi. Batı’da rahiplerin bir arada yaşamasını teşvik eden ilk episkoposlardan biri sayılır.
XIX. yüzyılda Fransa’da yaşamış, Efkaristiya’ya derin bir bağlılıkla bağlı bir rahiptir. Efkaristiya’ya tapınmaya adanmış tarikatlar kurdu ve Efkaristiya’nın Kilise hayatının merkezi olduğunu vurguladı.
Elçilerin İşleri’ne göre mor kumaş ticareti yapan Filipili bir kadındır. Havari Pavlus’un Avrupa’da vaftiz ettiği ilk kişidir. Evi, şehirdeki ilk Hristiyan topluluğunun buluşma yeri oldu.
XVIII-XIX. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir köylü çocuğudur. Öğrenmekte çok zorlandı ve güçlükle rahip olabildi. Ars adlı küçük bir köyün papazı oldu. Günde on altı saate varan sürelerle günah çıkarma dinledi ve binlerce kişiyi imana geri kazandırdı. Bütün papazların koruyucu azizidir.
Roma’daki dört büyük papalık bazilikasından biri olan Santa Maria Maggiore’nin Meryem Ana’ya adanmasını anar. Bir efsaneye göre bazilikanın yeri, IV. yüzyılda ağustos ortasında yağan bir karla belirlendi. Efes Konsili’nin Meryem’i Tanrı Anası ilan etmesinden kısa süre sonra yapılan bu bazilika, Batı’nın en eski Meryem kiliselerinden biridir.
İsa, Petrus’u, Yakup’u ve Yuhanna’yı yanına alıp yüksek bir dağa çıktı. Orada gözlerinin önünde görünüşü değişti ve ışıl ışıl parladı. Musa ve İlyas O’nunla konuştu, Peder’in sesi de şöyle dedi: “Bu benim sevgili Oğlum’dur, O’nu dinleyin.” Bu bayram o anı anar. İsa, çektiği acılardan önce tanrısal yüceliğini havarilerine bir kez göstermiş oldu.
III. yüzyılda papaydı. İmparator Valerianus’un zulmü sırasında Ayin kutlarken yakalandı ve diyakozlarıyla birlikte idam edildi. Diyakozlarından biri olan Laurentius da birkaç gün sonra şehit edildi.
XV-XVI. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir rahiptir. Din adamlarının hayatını yenilemek için Theatin tarikatını kurdu. Yoksullar için hastaneler ve yardım kuruluşları açtı.
XII-XIII. yüzyılda İspanya’da yaşadı. Güney Fransa’da yayılan Katarizm adlı yanlış öğretiye karşı vaaz ve öğretimle mücadele etmek için Dominiken tarikatını, yani Vaizler Tarikatı’nı kurdu. Sağlam teoloji eğitimini, yoksul ve gezici bir vaizlik hayatıyla birleştiren anlayışı, Kilise’nin öğretim geleneğini derinden etkiledi.
Almanya’da Yahudi bir ailede doğdu ve önemli bir filozof oldu. Yetişkin yaşta Katolik oldu ve Karmelit rahibesi oldu. Nazi Almanyası’nda Yahudi kökeni yüzünden tutuklandı ve Auschwitz’te öldürüldü. Hem bir filozof hem bir şehit olarak XX. yüzyılın en dikkat çekici azizelerinden biridir. Avrupa’nın koruyucu azizelerindendir.
III. yüzyılda Roma Kilisesi’nin diyakozuydu; kilisenin mali işlerinden ve yoksullara yardımdan sorumluydu. Geleneğe göre Romalı yetkililer Kilise’nin hazinelerini isteyince yoksulları ve hastaları göstererek “İşte Kilise’nin gerçek hazineleri” dedi. Bu cesareti yüzünden ızgara üzerinde yakılarak şehit edildi. Roma’nın en çok saygı gören ilk dönem şehitlerinden biridir.
XII-XIII. yüzyılda İtalya’da soylu bir ailede doğdu. Assisili Aziz Francis’in vaazlarından etkilendi ve on sekiz yaşında evinden ayrılarak onun yolunu izledi. Kadınlar için Yoksul Kızkardeşler (Klarisler) tarikatını kurdu ve sıkı yoksulluk idealini ısrarla savundu. Anlatılana göre hastayken uzaktaki bir Ayin’i duvarda bir görüntü olarak izledi; bu yüzden televizyonun koruyucu azizesi ilan edildi.
XVI-XVII. yüzyılda Fransa’da yaşamış, dul kalmış soylu bir kadındır. Aziz Fransuva de Sal’ın ruhani rehberliğinde, dul kadınların ve başka manastırlara kabul edilmeyen kadınların da girebileceği Ziyaret Rahibeleri tarikatını kurdu.
III. yüzyılda Pontianus papayken Hippolytus kendini karşı papa ilan etmişti. İmparator Maximinus döneminde ikisi de Sardinya’daki madenlere sürgün edildi. Orada barıştılar ve birlikte acı çekerek öldüler. Bu barışma, Kilise’nin birliğinin bölünmeden daha güçlü olduğunun güzel bir örneğidir.
XX. yüzyılda Polonya’da yaşamış bir Fransisken rahibidir. Auschwitz toplama kampında, ailesi olan bir mahkûmun yerine kendi isteğiyle açlık hücresine girdi ve orada öldü. “Sevginin şehidi” diye anılır; ailelerin ve gazetecilerin koruyucu azizlerindendir.
Bu bayram, Meryem Ana’nın dünyadaki hayatının sonunda bedeni ve ruhuyla birlikte cennetin yüceliğine alınmasını kutlar. Papa XII. Pius 1950’de bunu Kilise’nin resmî öğretisi olarak ilan etti. Bayram, Meryem’in Oğlu’nun dirilişinden ilk ve tam olarak pay alan kişi olduğunu ve bütün inananların gelecekteki dirilişinin bir işareti olduğunu vurgular.
X-XI. yüzyılda Macaristan’ın ilk kralıydı. Ülkesini Hristiyanlığa kazandırmak için episkoposluklar ve manastırlar kurdu. Krallığını papanın gönderdiği bir tacla kurması, Macaristan’ı kalıcı olarak Hristiyan Avrupa’ya bağladı. Macaristan’ın koruyucu azizidir.
XII-XIII. yüzyılda Polonya’da yaşadı. Aziz Dominik’in Dominiken tarikatına bizzat kabul ettiği ilk Polonyalılardan biridir. Tarikatın Orta ve Doğu Avrupa’da yayılmasında öncü oldu.
III-IV. yüzyılda yaşadı ve İmparator I. Konstantin’in annesidir. İleri yaşta Kutsal Topraklar’a hacca gitti. Geleneğe göre Kudüs’te İsa’nın çarmıha gerildiği gerçek Haç’ı buldu ve birçok kilisenin yapımını başlattı.
XVII. yüzyılda Fransa’da, rahiplerin eğitimi için ilk düzenli seminerlerden bazılarını kuran bir rahiptir. Mesih İsa’nın ve Meryem Ana’nın Kutsal Yürekleri’ne bağlılığın öncülerindendir; bu bağlılık sonraki yüzyıllarda bütün Kilise’ye yayıldı.
XI-XII. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir keşiştir ve Sisterciyen tarikatını en çok yayan kişidir. Kısa sürede altmışa yakın manastır kurdurdu; papalara ve krallara danışmanlık yaptı. Meryem Ana’ya derin bağlılığı ve akıcı vaazları yüzünden “Bal Dilli Doktor” diye anılır.
1903-1914 yılları arasında papalık yaptı. Sade bir köylü ailesinden geliyordu. Çocukların erken yaşta ilk Komünyon almasını teşvik etti, din eğitimini yaygınlaştırdı ve Ayin müziğini yeniledi. Sade yaşamıyla da tanınır.
Bu bayram Meryem Ana’yı, Oğlu Mesih İsa Kral olduğu için göğün ve yerin Kraliçesi olarak onurlandırır. Meryem Ana’nın Göğe Alınışı’ndan tam bir hafta sonra kutlanır; böylece Meryem’in kraliçeliğinin göğe alınışının doğal sonucu olduğunu vurgular.
XVI-XVII. yüzyılda Peru’nun Lima şehrinde yaşadı. Evlenmesi için yapılan baskılara rağmen kendini Allah’a adadı. Evinin bahçesinde inzivaya çekilerek yoğun bir dua ve perhiz hayatı sürdü. Amerika kıtasında aziz ilan edilen ilk kişidir; Latin Amerika’nın koruyucu azizesidir.
Gelenek onu, Yuhanna İncili’nde İsa’nın “içinde hile olmayan gerçek bir İsrailli” dediği Natanael ile aynı kişi sayar. Geleneğe göre Müjde’yi Ermenistan’a ve Hindistan’a götürdü ve Ermenistan’da derisi yüzülerek şehit edildi. Bu yüzden resimlerde genellikle kendi derisini elinde tutarken gösterilir.
XIII. yüzyılda Fransa kralıydı. Adaleti, dindarlığı ve yoksullara düşkünlüğüyle döneminin en saygın hükümdarlarından biri sayılır. İki kez Haçlı Seferi’ne katıldı; ikincisinde Tunus’ta hastalanarak öldü. Fransa’nın koruyucu azizidir.
XVI-XVII. yüzyılda yaşamış İspanyol bir rahiptir. Roma’da yoksul çocuklar için Avrupa’nın ilk ücretsiz halk okullarından birini açtı. Piyarist tarikatını kurdu ve eğitimin, sınıf farkı gözetmeden her çocuğun hakkı olduğunu savundu.
III. yüzyılın başında yirmi yıldan fazla papalık yaptı ve dönemin teolojik tartışmalarında Kilise’nin öğretisini korumaya çalıştı.
IV. yüzyılda Kuzey Afrika’da yaşamış bir annedir. Oğlu Augustinus’un yıllarca sürdürdüğü yanlış inançlardan ve dünyevi hayattan dönüp Hristiyan olması için yıllarca gözyaşları içinde dua etti. Oğlunun imana geldiğini gördü ve kısa süre sonra öldü. Dua eden annelerin ve zor evliliklerin koruyucu azizesidir.
IV-V. yüzyılda Kuzey Afrika’da yaşadı. Gençliğinde zevke düşkün ve şüpheci bir hayat sürdü. Annesi Monica’nın duaları ve Ambrosius’un vaazları sayesinde otuz iki yaşında hayatı değişti. Hippo episkoposu oldu. “İtiraflar” ve “Tanrı Devleti” gibi eserleriyle Batı Hristiyan düşüncesini en derinden etkileyen teologlardan biridir.
Markos İncili’ne göre Yahya, Kral Hirodes Antipas’ı kardeşinin karısıyla evlendiği için açıkça eleştirdi ve bu yüzden hapse atıldı. Hirodes’in üvey kızı bir şölende dans etti; Hirodes de ona istediği her şeyi vereceğine yemin etti. Kız Yahya’nın başını istedi ve Yahya idam edildi. Bu gün, gerçeği söylediği için canını veren peygamberin ölümünü anar.
VII. yüzyılda İrlanda’da doğmuş bir keşiştir. Fransa’ya gitti ve orada bir bahçe ve misafirhane kurarak yoksullara ve yolculara hizmet etti. Bahçıvanların koruyucu azizidir.
XIII. yüzyılda İspanya’da yaşamış bir Mercedarian rahibidir. Annesi doğum sırasında öldüğü ve karnından alınarak doğduğu için “doğmamış” anlamına gelen Nonnatus lakabıyla anılır. Müslümanların elinde esir olan Hristiyanları kurtarmak için kendini rehin olarak bıraktı. Ebelerin koruyucu azizidir.
VII-VIII. yüzyılda yaşadı. Yunanistan’da doğdu, Fransa’da bir ormanda inzivaya çekildi. Geleneğe göre yaralı bir geyiği korudu. Orta Çağ’ın en sevilen on dört “yardımcı aziz”inden biri oldu. Sakatların koruyucu azizidir.
VII. yüzyılda Avignon episkoposuydu. Şehri sel felaketlerinden koruduğuna inanılır. Avignon’un koruyucu azizidir.
VI-VII. yüzyılda yaşadı. Roma valiliğini bırakıp keşiş oldu, sonra papa seçildi. İngiltere’ye misyonerler gönderdi ve Ayin müziğinin düzenlenmesinde etkili oldu; Gregoryen ilahileri onun adını taşır. Kendini “Allah’ın kullarının kulu” diye tanıtan alçakgönüllülüğüyle de tanınır. İlk büyük papa-teologlardan biridir.
XII. yüzyılda Sicilya’da soylu bir ailede doğdu. Genç yaşta dünyevi hayatı bırakıp bir mağarada inzivaya çekildi. 1624’teki veba salgını sırasında kemikleri bulunup şehirde taşındı; bunun salgını durdurduğuna inanılır. Palermo’nun koruyucu azizesidir.
Arnavut kökenli bir rahibedir ve Hindistan’da hizmet etti. Kalküta’nın en yoksul ve terk edilmiş insanlarına, ölmek üzere olanlara hizmet etmek için Sevgi Misyonerleri cemaatini kurdu. 1979’da Nobel Barış Ödülü’nü aldı. “En küçüklerde” Mesih İsa’yı görme çağrısıyla XX. yüzyılın en tanınan azizelerinden biri oldu.
VIII. yüzyılda bugünkü Almanya’nın Bavyera bölgesinde misyonerlik yapmış bir keşiştir. Bölgedeki ejderha efsaneleriyle birlikte anılır; çiftçilerin koruyucu azizlerindendir.
III. yüzyılda Galya’da, bugünkü Fransa’da yaşadı. Hristiyan olduğu için babası onu reddetti ve bir çobanın yanında büyüdü. Evlenmeyi reddettiği için genç yaşta şehit edildi.
Kutsal Kitap Meryem’in doğumunu anlatmaz, ama ilk Kilise geleneği bu olayı bu günde anar. Meryem’in doğumu, Allah’ın insanlığı kurtarma planında yeni bir umudun başlangıcı olarak kutlanır. Bayram, aralıktaki Lekesiz Gebe Kalınış bayramından tam dokuz ay sonra gelir.
XVI-XVII. yüzyılda yaşamış İspanyol bir Cizvit rahibidir. Bugünkü Kolombiya’daki Cartagena limanına gelen köle gemilerini karşıladı. İnsanlık dışı koşullarda taşınan Afrikalı kölelere tıbbi bakım, yiyecek ve ruhani teselli verdi. Kendini “Afrikalıların sonsuza dek kölesi” diye tanıttı. Köleleştirilmiş halkların koruyucu azizidir.
XIII-XIV. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Augustinus tarikatı rahibidir. Araftaki ruhlar için özel bir bağlılıkla dua etti. Anlatılana göre ölüler için ekmek kutsayıp dağıtırdı.
III. yüzyılda Roma’da yaşamış iki kardeştir. Azize Eugenia’nın hizmetkârlarıydılar, Hristiyan oldular ve onunla birlikte şehit edildiler.
Bu gün Meryem Ana’nın adına duyulan bağlılığı kutlar. 1683’te Viyana kuşatmasının kaldırılması Meryem’in duasına bağlandı ve bu anma bütün Kilise’ye yayıldı. Bir isim, taşıyanın bütün varlığını temsil eder; bu bayram da Meryem’in kim olduğunu, yani Allah’ın lütfuyla dolu kişi olduğunu anar.
IV-V. yüzyılda Konstantinopolis episkoposuydu. Olağanüstü vaazları yüzünden “Altın Ağızlı” anlamına gelen Chrysostomos lakabını aldı. Saraydaki ahlaksızlığı ve zenginlerin yoksullara duyarsızlığını sert bir dille eleştirdiği için sürgüne gönderildi ve sürgünde öldü. Doğu Kilisesi’nin en büyük vaizlerinden ve teologlarından biridir.
İmparator Konstantin’in annesi Azize Helena’nın, 326’da Kudüs’te Mesih İsa’nın çarmıha gerildiği gerçek Haç’ı bulduğuna inanılır. Bu bayram, o olayı ve 335’te o yerde yapılan bazilikanın kutsanmasını anar. Kilise, bir işkence aracı olan çarmıhı kurtuluşun ve zaferin işareti olarak yüceltir.
Bu gün, Meryem Ana’nın Oğlu’nun çektiği acılar boyunca yaşadığı iç acıyı anar. Gelenek yedi acı sayar: Simeon’un kehaneti, Mısır’a kaçış, kaybolan İsa’nın aranması, çarmıha giden yolda karşılaşma, çarmıhın dibinde durma, İsa’nın bedeninin kucağına verilmesi ve mezara konması. Bu anmanın, Kutsal Haç’ın Yüceltilmesi’nden bir gün sonra olması tesadüf değildir.
III. yüzyılda yaşamış iki dosttur. İmparator Decius’un zulmünden sonra, zulüm sırasında imanını inkâr edip Kilise’ye dönmek isteyenlerin nasıl kabul edileceği tartışmasında ikisi de ılımlı bir yol savundu. Cornelius papa, Cyprianus ise Kartaca episkoposuydu. İkisi de sonraki zulümlerde şehit edildi.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da yaşamış Cizvit bir kardinaldir. Protestan Reformu’na karşı Katolik inancını akılla ve düzenli bir şekilde savunan yazılarıyla tanınır. Ayrıca din eğitiminde uzun süre kullanılan, sade ve açık bir katekizm yazdı.
XII. yüzyılda Almanya’da yaşamış bir Benedikten başrahibesidir. Mistik görümleri, teoloji, tıp, müzik ve doğa bilimleri üzerine eserler bıraktı. Bestelediği ilahiler bugün de söylenir. 2012’de Papa XVI. Benedictus onu Kilise Doktoru ilan etti.
XVII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Fransiskendir. Çocukken beceriksiz ve dalgın biri olarak görüldü ve güçlükle rahip olabildi. Dua ederken sık sık vecde gelip yerden yükseldiği anlatılır; bu olaylar birçok tanığın önünde yaşandı ve kayıtlara geçti. Bu yüzden “Uçan Aziz” diye anılır. Havacıların, pilotların ve sınava girecek öğrencilerin koruyucu azizidir.
IV. yüzyılda İtalya’da Benevento episkoposuydu ve İmparator Diocletianus’un zulmü sırasında şehit edildi. Napoli’de, onun kanı olduğuna inanılan bir şişe saklanır ve bu kanın belirli günlerde sıvılaştığı anlatılır. Napoli’nin koruyucu azizidir.
1839-1867 yılları arasında Kore’de, Hristiyanlığın şiddetle bastırıldığı bir dönemde şehit edilen yüz üç Koreliyi anarız. Andreas Kim Tae-gŏn Kore’nin ilk yerli rahibiydi; Paulus Chŏng Ha-sang ise öncü bir sıradan Katolikti. İmanlarından dönmeyi reddedip canlarını veren bu insanlar, bugün Kore Katolik Kilisesi’nin kökleridir.
İncillere göre vergi toplayıcısıydı. İsa ona “Ardımdan gel” deyince her şeyi bırakıp O’nu izledi. Gelenek onu Matta İncili’nin yazarı sayar. Bu İncil, özellikle Yahudi okurlara Mesih İsa’nın Eski Ahit peygamberliklerini yerine getirdiğini göstermeyi amaçlar.
XVI. yüzyılda İspanya’da Valencia başepiskoposu olan bir Augustinus tarikatı keşişidir. Anlatılana göre gelirinin neredeyse tamamını yoksullara dağıttı ve sarayını yetimhaneye çevirdi. “Yoksulların Babası” diye anılır.
XIX-XX. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Kapuçin rahibidir. Elli yıldan fazla, Mesih İsa’nın çarmıh yaralarına benzeyen yaralar (stigmata) taşıdığı bildirilir. Günde saatlerce günah çıkarma dinledi ve hastalar için büyük bir hastane kurdurdu. XX. yüzyılın en sevilen azizlerinden biridir ve dünyanın her yerinde hâlâ ona büyük bir bağlılık vardır.
XIII. yüzyılda Aziz Pedro Nolasco, Müslümanların elinde esir olan Hristiyanları fidye ödeyerek kurtarmak için Mercedarian tarikatını kurdu. Bu gün, tarikatın kuruluşuna yol açan görümü anar. Bu bağlılık bugün de esirlerin özgürlüğü için dua etmeye vesile olur.
XIV. yüzyılda Rusya’da, bugün de önemli bir hac merkezi olan Kutsal Üçlü Manastırı’nı (Troitse-Sergiyeva Lavra) kuran bir keşiştir. Rus manastırcılığının babası ve Rusya’nın koruyucu azizlerinden biri sayılır.
Geleneğe göre III-IV. yüzyılda Küçük Asya’da, bugünkü Türkiye topraklarında yaşamış ikiz kardeşlerdir. İkisi de hekimdi ve hastaları para almadan tedavi ettikleri için “parasız hekimler” diye anılırlar. İmparator Diocletianus’un zulmü sırasında şehit edildiler. Hekimlerin ve eczacıların koruyucu azizleridir.
XVI-XVII. yüzyılda Fransa’da yaşadı. Genç bir rahipken korsanlar tarafından yakalanıp bir süre köle olarak tutuldu. Sonra hayatını yoksullara, mahkûmlara ve terk edilmiş çocuklara adadı. Rahiplerin yetiştirilmesi için Lazaristleri, kadınların yoksullara hizmet etmesi için de Merhamet Kızları’nı kurdu. Bütün yardım kuruluşlarının koruyucu azizidir.
X. yüzyılda Bohemya’nın, yani bugünkü Çekya’nın dükü oldu ve ülkesinde Hristiyanlığı güçlendirmeye çalıştı. Tahtı ele geçirmek isteyen kendi kardeşi tarafından öldürüldü. Çekya’nın koruyucu azizidir ve adil, dindar bir hükümdarın simgesi olmuştur.
1633-1637 yılları arasında Japonya’da şehit edilen bir grup misyoneri ve yerli Hristiyanı anarız. Aralarında Filipinli bir aile babası olan Lorenzo Ruiz de vardı. Ruiz, Filipinler’in aziz ilan edilen ilk şehididir.
Kutsal Kitap’ta adı geçen üç başmeleği birlikte anarız. Mikael (“Allah gibisi kim?”), kötülüğe karşı Allah’ın ordularının başıdır. Cebrail, Meryem Ana’ya müjdeyi getiren habercidir. Rafael ise Tobit Kitabı’nda genç Tobiya’ya yol arkadaşlığı eden ve şifa veren melektir. Üçü de Allah’ın insanlara doğrudan yaklaştığı anlarda hizmet eder.
IV-V. yüzyılda yaşamış bir bilgindir. Kutsal Kitap’ı İbranice ve Yunanca asıllarından Latinceye çevirdi. Vulgata denen bu çeviri, yüzyıllar boyunca Batı Kilisesi’nin resmî Kutsal Kitap metni oldu. Beytlehem’de inzivada yaşadı. Sert ve tartışmacı kişiliğiyle de bilinir. “Kutsal Kitap’ı bilmemek Mesih’i bilmemektir” sözü ona aittir.
XIX. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir Karmelit rahibesidir. On beş yaşında manastıra girdi ve yirmi dört yaşında veremden öldü. “Küçük Yol” dediği anlayışla tanınır: Büyük işler yapmak yerine, günlük küçük işleri büyük bir sevgiyle yapmak. Ölümünden sonra yayımlanan “Bir Ruhun Hikâyesi” adlı hatıraları dünyanın her yerinde büyük etki yarattı. Misyonların koruyucu azizesi ve Kilise Doktoru’dur.
Allah’ın her insana onu korumak ve doğru yola yönlendirmek için bir melek verdiğine inanılır. Bu gün o melekleri anar. Dayanağı, Mesih İsa’nın küçüklerin meleklerinin gökte her zaman Peder’in yüzünü gördüğünü söylemesidir. Çocukları özellikle koruyucu meleklerine emanet etmek eski bir gelenektir.
X. yüzyılda bugünkü Belçika’da yaşamış bir başrahiptir. Cluny’den bağımsız, ama ona benzer bir manastır yenileme hareketi başlattı.
XII-XIII. yüzyılda İtalya’da zengin bir tüccarın oğlu olarak doğdu. Gençliğinde savaşa katıldı ve esir düştü; bundan sonra hayatı değişti. Her şeyi bırakıp Müjde’yi yoksulluk içinde yaşamaya karar verdi. Fransisken tarikatını kurdu. Bütün yaratılışa duyduğu sevgiyle tanınır: Güneş’e “Güneş Kardeş”, suya “Su Kızkardeş” derdi. Çevrenin ve hayvanların koruyucu azizidir; İtalya’nın da koruyucu azizidir.
XX. yüzyılda Polonya’da yaşamış bir rahibedir. Mesih İsa’nın ona göründüğü ve İlahi Merhamet mesajını dünyaya duyurmasını istediği görümlerle tanınır. “İlahi Merhamet” resmi ve ona bağlı dua, onun tuttuğu günlüğe dayanır. Papa II. Yuhanna Pavlus onu 2000 yılında aziz ilan etti ve aynı gün Paskalya’dan sonraki ilk Pazar’ı İlahi Merhamet Pazarı olarak bütün Kilise’ye verdi.
VI. yüzyılda Roma’nın soylu ailelerinden iki çocuk olarak Subiaco’da Aziz Benedictus’un yanına verildiler. Büyük Gregorius’un anlattığına göre Plasidus göle düşüp boğulmak üzereyken Benedictus’un sözüyle Maurus suyun üzerinde koşarak onu kurtardı. Gelenek, Maurus’un Benedictus’un kuralını Fransa’ya taşıdığını anlatır.
XI. yüzyılda Almanya’da doğdu ve önce ünlü bir teoloji hocasıydı. Dünyevi hayattan uzaklaşıp Fransa’nın ıssız Chartreuse bölgesinde inzivaya çekildi. Sessizliğe ve yalnızlığa dayanan Kartüzyen tarikatını kurdu.
XIX. yüzyılda Kanada’da yaşadı ve kızların eğitimine adanmış İsa ve Meryem’in Kutsal Adları Rahibeleri cemaatini kurdu. Kısa ama çok verimli bir hizmet hayatı oldu.
1571’de Lepanto Deniz Savaşı’nda Hristiyan donanması beklenmedik bir zafer kazandı. Bu zafer, o gün Roma’da topluca edilen tesbih duasına bağlandı ve Papa V. Pius bu bayramı koydu. Bayram, Mesih İsa’nın hayatındaki olayları Meryem Ana ile birlikte düşünmenin bir yolu olan tesbih duasının Kilise’deki önemini vurgular.
Geleneğe göre Antakya’da dansçıyken bir episkoposun vaazından etkilenip tövbe etti. Sonra erkek kılığına girip Kudüs yakınlarında bir mağarada inzivaya çekildi.
XIX. yüzyılda İngiltere’de önde gelen bir Anglikan din adamıydı. Uzun bir teolojik arayışın sonunda Katolik oldu ve daha sonra kardinal oldu. Vicdanın önceliği ve öğretinin zaman içindeki gelişimi üzerine yazdığı eserlerle modern Katolik düşüncesini derinden etkiledi. 2019’da aziz ilan edildi, 2025’te de Kilise Doktoru ilan edildi.
III. yüzyılda Roma’dan Galya’ya, bugünkü Fransa’ya misyoner olarak gönderildi. Paris’in ilk episkoposu sayılır ve orada arkadaşlarıyla birlikte şehit edildi.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir rahiptir. Din adamlarının yenilenmesi için Tanrı Anası Rahipleri Cemaati’ni kurdu. Halka yönelik misyonların ve misyoner yetiştirmenin öncülerinden sayılır.
XVI. yüzyılda İspanya’da önce bir dük ve devlet adamıydı. İmparatoriçe Isabella’nın cenazesinde onun bozulmuş yüzünü görünce dünyevi hırslardan vazgeçti. Cizvit oldu ve tarikatın genel başkanlığına kadar yükseldi.
1958-1963 yılları arasında papalık yaptı. Sade ve sevecen kişiliği yüzünden “İyi Papa Yuhanna” diye anılır. Herkesi şaşırtarak II. Vatikan Konsili’ni topladı ve Kilise’nin çağdaş dünyaya açılmasının yolunu açtı. Konsilin sonuçlarını göremeden öldü.
VII. yüzyılda İngiltere’de York episkoposuydu. Kelt ve Roma gelenekleri arasında Paskalya’nın tarihi konusunda bir anlaşmazlık vardı. 664’teki Whitby Sinodu’nda Roma tarafını savundu ve kararda belirleyici oldu.
XI. yüzyılda İngiltere kralıydı ve Westminster Manastırı’nı yeniden yaptırdı. Dindar bir hükümdar olarak tanınır. Normanlar İngiltere’yi fethetmeden önceki son Anglosakson krallarındandır.
III. yüzyılda yaşadı. Gençliğinde köle ve mahkûm olarak zor bir hayat sürdü, sonra papa oldu. Roma’da bugün onun adını taşıyan büyük bir katakomb yaptırdı. Papalığı sırasında çıkan bir ayaklanmada öldürüldü ve şehit olarak anılır.
XVI. yüzyılda İspanya’da yaşamış bir Karmelit rahibesidir. Manastırlarda disiplinin gevşediğini gördü ve Haçlı Yuhanna ile birlikte tarikatı yenilemeye girişti; on yedi yeni manastır kurdu. “İç Kale” ve “Hayatımın Kitabı” gibi eserleriyle Hristiyan mistik yazarlarının en büyüklerinden biri sayılır. Kilise Doktoru ilan edilen ilk kadındır.
XII-XIII. yüzyılda Silezya düşesiydi. Kocası öldükten sonra servetini hastanelere ve manastırlara bağışladı ve sade bir hayat sürdü. Polonya’nın koruyucu azizelerinden biridir.
XVII. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir Ziyaret Rahibesi’dir. Mesih İsa’nın ona göründüğü ve Kutsal Yüreği’ne bağlılığı yaymasını istediği görümlerle tanınır. Bu bağlılık onun aracılığıyla bütün Kilise’ye yayıldı.
I-II. yüzyılda Antakya episkoposuydu. Geleneğe göre Havari Yuhanna’nın öğrencisidir. Vahşi hayvanlara atılmak üzere Roma’ya götürülürken yedi mektup yazdı. Bu mektuplar, Kilise’nin birliği, episkoposun önemi ve Efkaristiya hakkında ilk dönemden kalan en değerli tanıklıklardandır. Kendini “Allah’ın buğdayı” diye tanıttı.
Havari Pavlus’un yol arkadaşıdır ve geleneğe göre hekimdi. Luka İncili’ni ve Elçilerin İşleri’ni yazdı. İncili’nde Allah’ın merhameti, yoksullar ve kadınlar özellikle öne çıkar. Gelenek onu ilk ikonaları yapan kişi olarak da anar ve ikona ressamlarının koruyucusu sayar.
XVII-XVIII. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir rahiptir. Mesih İsa’nın çektiği acılar üzerine derin bir dindarlığı yaymak için Passionist tarikatını kurdu.
XVII. yüzyılda bugünkü Kanada’da ve ABD’nin kuzeydoğusunda, Huron ve İrokua halkları arasında misyonerlik yapan Fransız Cizvitlerdir. Bölgedeki savaşlar sırasında işkenceyle şehit edildiler. Hikâyeleri, Kuzey Amerika’nın ilk misyon tarihinin en dramatik anlatılarındandır.
XIX-XX. yüzyılda İtalya’da hastanede hemşirelik yapan bir rahibedir. I. Dünya Savaşı sırasında yaralı askerlere kendini feda edercesine baktığı için tanınır.
Geleneğe göre IV-V. yüzyılda Britanyalı bir prenses olan Ursula, ona eşlik eden genç kızlarla birlikte hacdan dönerken Köln yakınlarında Hunlar tarafından öldürüldü. Efsanenin ayrıntıları zamanla büyüdü, ama Ursula ve arkadaşları çok erken dönemden beri Köln’de büyük saygı görür.
1978-2005 yılları arasında papalık yaptı ve ilk Polonyalı papadır. Uzun papalığı boyunca dünyanın dört bir yanını dolaştı ve komünizmin çöküşünde etkili oldu. Dünya Gençlik Günleri aracılığıyla gençlerle özel bir bağ kurdu. Hayatının son yıllarında Parkinson hastalığıyla herkesin gözü önünde mücadele etti ve acının da anlamlı olabileceğine tanıklık etti.
XIV-XV. yüzyılda İtalya’da önce hukukçuydu, sonra Fransisken rahibi oldu. Yaşlılığında, Osmanlı ordusuna karşı Belgrad’ı savunan askerlere ruhani destek verdi ve zaferde rol oynadı. Askeri rahiplerin koruyucu azizlerindendir.
XIX. yüzyılda İspanya’da önce dokumacıydı, sonra rahip oldu ve Klaretyen tarikatını kurdu. Küba başepiskoposu olarak görev yaptı. Hayatı boyunca binlerce vaaz verdi ve çok sayıda ucuz dinî kitap bastırıp dağıttı.
III. yüzyılda Roma’da yaşamış bir çift şehittir. Anlatılana göre evlendirildiler, ama ikisi de kendini Allah’a adadığı için evliliklerini ruhani bir birlik olarak yaşadılar.
VII. yüzyılda İngiltere’nin Essex bölgesine Hristiyanlığı götüren Anglosakson bir misyoner ve episkopostur. Lindisfarne’de yetişti, sonra kendi bölgesinde manastırlar kurdu.
IV. yüzyılda bir gemi kazasından sonra Etiyopya’ya götürülen Fenikeli bir gençti; sonra oranın ilk episkoposu oldu. Etiyopya Kilisesi’nin kurucusu sayılır ve “Etiyopya’nın Havarisi” diye anılır.
İki havariyi birlikte anarız. Simon “Gayretkeş” lakabıyla anılır. Yahuda ise İskariot’tan ayırt etmek için Taddeus diye de bilinir. İncil’de onun hakkında çok az şey anlatılır, ama halk arasında “umutsuz davaların azizi” olarak çok sevilir ve ona çok dua edilir.
II-III. yüzyılda yüz yaşını geçene kadar Kudüs episkoposu olarak hizmet ettiği anlatılır. Paskalya gecesi lambalar için yağ bulunamayınca suyu yağa dönüştürdüğü mucizeyle anılır.
III-IV. yüzyılda Roma ordusunda yüzbaşıydı. İmparatorun doğum günü için yapılan putperest bir törende rütbe işaretlerini yere attı ve Hristiyan olduğunu ilan etti. Bu yüzden idam edildi.
X. yüzyılda Regensburg episkoposuydu. Döneminde din eğitiminin ve manastır hayatının yenilenmesinde öncü oldu.
Takvimde adıyla anılan azizlerin dışında, cennette olduğuna inandığımız sayısız kutsal insanı topluca kutlar. Dayanağı, Vahiy Kitabı’ndaki şu görümdür: “Kimsenin sayamayacağı kadar büyük bir kalabalık” Allah’ın tahtı önünde durup O’nu övmektedir. Bu bayram, kutsallık çağrısının yalnızca aziz ilan edilmiş birkaç kişiye değil, herkese açık olduğunu hatırlatır.
Bu gün Kilise, Hristiyan imanıyla ölmüş ama henüz Allah’ın huzuruna tam olarak hazır olmayan bütün ölüleri anar ve onlar için dua eder. Katolik öğretisine göre araf, ruhun arınıp Allah’ın huzuruna tamamen hazır hâle geldiği durumdur. Bu gün geleneksel olarak mezarlar ziyaret edilir ve ölüler için özel Ayinler kutlanır.
XVI-XVII. yüzyılda Peru’da, İspanyol soylu bir baba ile özgürlüğüne kavuşmuş Afrikalı bir annenin oğlu olarak doğdu. Döneminin ırkçı önyargılarına rağmen bir Dominiken manastırına kabul edildi. Hastalara, hayvanlara ve yoksullara gösterdiği sınırsız şefkatle tanınır. Amerika kıtasının ilk melez azizidir ve ırklar arası adaletin simgesi olmuştur.
XVI. yüzyılda İtalya’da genç yaşta kardinal ve Milano başepiskoposu oldu. Trento Konsili’nin kararlarının uygulanmasına öncülük etti ve seminerler kurdurdu. Veba salgını sırasında hastalara bizzat hizmet etti. Episkoposların ve din eğitiminin yenilenmesinde örnek gösterilir.
Luka İncili’ne göre rahip Zekeriya ve eşi Elizabet ileri yaşa kadar çocuksuz kaldılar, sonra mucizevi bir şekilde Vaftizci Yahya’nın anne babası oldular. Zekeriya meleğin sözüne inanmadığı için dilsiz kaldı ve oğlu doğduğunda yeniden konuşmaya başladı.
VI. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir keşiştir. Anlatılana göre bir Frank kralının vaftiz babasıydı ve kraldan, istediği her mahkûmu serbest bırakma hakkını aldı. Mahkûmların koruyucu azizidir.
VII-VIII. yüzyılda İngiltere’de doğdu. Misyoner olarak Frizya’ya, bugünkü Hollanda’ya gitti ve Utrecht’in ilk episkoposu oldu. Hollanda’nın koruyucu azizlerindendir.
XI-XII. yüzyılda Fransa’da Amiens episkoposuydu. Din adamları arasında kilise görevlerinin parayla satılmasına karşı mücadele etti.
Papa’nın Roma episkoposu olarak kendi katedrali olan Aziz Yuhanna Laterano Bazilikası’nın IV. yüzyılda kutsanmasını anar. Bu bazilika “Roma’daki ve dünyadaki bütün kiliselerin annesi ve başı” unvanını taşır. Bayram, Roma Kilisesi’nin ve papanın bütün Kilise’yi bir arada tutan rolünü hatırlatır.
V. yüzyılda papaydı. Mesih İsa’nın tek bir kişide hem tam Tanrı hem tam insan olduğunu anlatan mektubu (Tomus), 451’deki Kadıköy Konsili’nde Kilise’nin resmî öğretisi olarak kabul edildi. Anlatılana göre Roma’ya yürüyen Hun kralı Attila’yı bizzat karşıladı ve onu şehri yağmalamaktan vazgeçirdi.
IV. yüzyılda Roma ordusunda askerdi. Anlatılana göre kışın ortasında soğuktan donmak üzere olan bir dilenciyle pelerinini ikiye bölüp paylaştı. O gece rüyasında o dilencinin Mesih İsa olduğunu gördü. Bundan sonra vaftiz oldu, askerliği bıraktı ve sonra Tours episkoposu oldu. Fransa’nın kırsal bölgelerinde Hristiyanlığın yayılmasında öncü oldu.
XVI-XVII. yüzyılda bugünkü Ukrayna ve Belarus topraklarında, Bizans ayinini izleyen Katolik bir episkopostu. Roma ile birlik içindeki Doğu Kilisesi’nin birliğini savunurken, bu birliğe karşı çıkan bir kalabalık tarafından öldürüldü. Doğu ve Batı Hristiyanlığı arasındaki birliğin şehidi olarak anılır.
İtalya’da doğdu ve Amerika’ya göç eden bir rahibedir. İtalyan göçmenler için hastaneler, yetimhaneler ve okullar kurmak amacıyla Kutsal Yürek Misyoner Rahibeleri’ni kurdu ve Amerika kıtasını defalarca dolaştı. ABD vatandaşı olan ilk azizedir ve göçmenlerin koruyucu azizesidir.
XII. yüzyılda İrlanda’da Dublin başepiskoposuydu. İngilizlerin İrlanda’yı istilası sırasında halkı için arabuluculuk yapmaya çalıştı.
XIII. yüzyılda Almanya’da yaşamış bir Dominiken bilginidir. Hem teoloji hem de doğa bilimleri alanında çok büyük bir eser bıraktı. Thomas Aquinas’ın hocasıydı ve Aristoteles felsefesinin Hristiyan düşüncesine kazandırılmasında öncü oldu. Doğa bilimcilerinin koruyucu azizidir.
XI. yüzyılda İskoç kralı III. Malcolm ile evlenen İngiliz bir prensestir. Yoksullara cömertliği, Kilise’nin yenilenmesini desteklemesi ve sekiz çocuğunu dindar bir şekilde yetiştirmesiyle tanınır. İskoçya’nın koruyucu azizesidir.
XIII. yüzyılda Almanya’da yaşamış bir Benedikten rahibesidir. Mesih İsa’nın Kutsal Yüreği’ne duyduğu derin mistik bağlılıkla tanınır; bu konudaki yazıları, sonraki yüzyıllarda Kutsal Yürek bağlılığının gelişmesini etkiledi.
XIII. yüzyılda Macaristan kralının kızı olarak doğdu ve genç yaşta Thüringen hükümdarı ile evlendirildi. Kocası öldükten sonra servetini yoksullara ve hastalara dağıttı, bir hastane kurdu ve kendisi de sade bir hayat sürerek hastalara bizzat baktı. Yirmi dört yaşında öldü. Yardım işlerinin ve Fransisken üçüncü tarikat üyelerinin koruyucu azizesidir.
Roma’da iki büyük havarinin mezarları üzerine yapılmış iki bazilikanın, Aziz Petrus Bazilikası’nın ve Surlar Dışındaki Aziz Pavlus Bazilikası’nın kutsanmasını anar. Bu iki yapı, iki büyük havarinin şehitliğini ve Roma Kilisesi’nin havarilere dayanan köklerini somut olarak hatırlatır.
Fransa’da doğmuş bir rahibedir ve XIX. yüzyılda misyoner olarak Amerika’ya gitti. Kızların eğitimi için okullar kurdu. Yaşlılığında bile yerli halklar arasında çalışmak istedi. Yerliler, sessizce ve uzun uzun dua ettiği için ona “her zaman dua eden kadın” adını verdi.
IV. yüzyılda Ermeni Kilisesi’nin patriğiydi. Hastaneler ve yetimhaneler kurdurdu; toplumsal reformlarıyla tanınır.
IX. yüzyılda İngiltere’de Doğu Anglia kralıydı. İstilacı Vikinglere teslim olmayı ve onların tanrılarına tapmayı reddetti. Oklarla vuruldu ve başı kesilerek şehit edildi. Orta Çağ İngiltere’sinin en sevilen azizlerinden biriydi.
Kutsal Kitap’ta geçmez, ama ilk Hristiyan geleneğine göre küçük Meryem’in anne babası onu Kudüs’teki Tapınak’ta Allah’a adadı. Bu gün o olayı anar. Bu gelenek, Meryem’in daha çocukluğundan itibaren bütün hayatının tamamen Allah’a adanmış olduğunu anlatır.
İlk yüzyıllarda Roma’da yaşadı. Geleneğe göre soylu bir aileden geliyordu ve kendini Mesih İsa’ya adamıştı. Evlendirildiğinde eşini de imana kazandırdı. Şehitliğiyle ilgili anlatılar zamanla efsaneleşti. Geleneğe göre şehit edilirken yüreğinde Allah’a ilahiler söylüyordu; bu yüzden kilise müziğinin koruyucu azizesidir.
I. yüzyılın sonunda papaydı; geleneğe göre Havari Petrus’un ardıllarından biridir. Korint Kilisesi’ndeki bölünmeler üzerine yazdığı mektup (Clemens’in Birinci Mektubu), Yeni Ahit dışında yazılmış en eski Hristiyan metinlerinden biridir.
XX. yüzyılda Meksika’da, Kilise’ye zulmedildiği bir dönemde gizlice rahiplik yapan bir Cizvittir. Yakalandı ve kurşuna dizilerek idam edildi. Anlatılana göre idam edilirken kollarını haç gibi açtı ve “Yaşasın Mesih Kral!” diye haykırdı.
VI-VII. yüzyılda İrlanda’dan Avrupa’ya giden bir misyoner keşiştir. Bugünkü Fransa, İsviçre ve İtalya’da manastırlar kurdu. İrlanda manastırcılığının Avrupa’ya taşınmasında öncü oldu.
XVIII-XIX. yüzyıllarda Vietnam’da, Hristiyanlara yapılan zulümler sırasında şehit edilen yüz on yedi kişiyi anarız; aralarında Vietnamlı rahip Andreas Dung-Lac de vardır. Bu şehitler, Vietnam Katolik Kilisesi’nin ağır bedeller ödeyerek büyüyen tarihini temsil eder.
Geleneğe göre IV. yüzyılın başında İskenderiye’de yaşamış, bilgisiyle tanınan soylu bir genç kadındır. Anlatılana göre Hristiyanlığa karşı çıkan filozofları tartışmada susturdu ve bu yüzden İmparator Maxentius’un emriyle şehit edildi. Orta Çağ boyunca öğrencilerin ve filozofların koruyucu azizesi olarak büyük saygı gördü.
XIII. yüzyılda İtalya’da yaşadı. Kırk yaşından sonra kariyerini bırakıp inzivaya çekildi ve daha sonra Benedikten tarikatının Silvestrin kolunu kurdu.
VIII. yüzyılda İrlanda’da doğmuş, Salzburg episkoposu olmuş bir bilgindir. Dünyanın yuvarlak olduğunu ve Dünya’nın öbür yarısında da insanların yaşayabileceğini savunduğu için döneminin bazı din adamlarıyla tartışmaya girdi.
XV. yüzyılda İtalya’da yaşamış bir Fransisken vaizidir. Capistranolu Aziz Yuhanna ile birlikte, Fransiskenler arasında kuralı daha sıkı uygulamayı savunan yenilenme hareketinin öncülerindendir.
III. yüzyılda Fransa’daki Toulouse’un ilk episkoposuydu. Putperest bir tapınağın önünden geçerken yakalandı. Kurban sunmayı reddedince bir boğaya bağlanıp sürüklendi ve şehit edildi.
Havari Petrus’un kardeşidir ve İsa’nın çağırdığı ilk öğrencilerden biridir. Yuhanna İncili’ne göre önce Vaftizci Yahya’nın öğrencisiydi, sonra İsa’yı izlemeye başladı ve kardeşi Petrus’u da O’nunla tanıştırdı. Geleneğe göre Müjde’yi Karadeniz kıyılarına ve Yunanistan’a götürdü ve X biçiminde bir çarmıhta şehit edildi.
VII. yüzyılda Fransa’da önce ünlü bir kuyumcu ve sarayın hazinedarıydı. Sonra rahip ve Noyon episkoposu oldu. Kuyumcuların ve nalbantların koruyucu azizidir.
IV. yüzyılda Roma’da yaşadı. Anlatılana göre ailesiyle birlikte zulüm gördü ve kırbaçlanarak şehit edildi.
XVI. yüzyılda İspanya’nın Bask bölgesinde doğdu. Paris’te Loyolalı İgnatius’un ilk arkadaşlarından biri ve Cizvit tarikatının kurucu üyelerinden oldu. Hindistan’da, Endonezya adalarında ve Japonya’da on yıl boyunca yorulmak bilmeden misyonerlik yaptı ve on binlerce kişiyi vaftiz etti. Çin’e girmeyi beklerken bir adada öldü. Bütün misyonların koruyucu azizidir.
VII-VIII. yüzyılda İslam halifeliğinin yönetimindeki Şam’da önce yüksek bir devlet görevlisiydi, sonra keşiş oldu. Kutsal ikonaları savunan yazıları ve Doğu teolojisini düzenli bir şekilde özetleyen eseriyle, Doğu Hristiyanlığının son büyük Kilise Babası sayılır.
V-VI. yüzyılda Filistin çölünde, bugün de faal olan Mar Saba Manastırı’nı kurdu. Doğu Kilisesi’nin ayin geleneğinin şekillenmesinde büyük etkisi oldu.
IV. yüzyılda bugünkü Antalya’nın Demre ilçesinde, eski adıyla Myra’da episkopostu. Anlatılana göre çeyiz parası olmadığı için köle olarak satılma tehlikesiyle karşı karşıya kalan üç kızın evine gece gizlice altın attı. Bu hikâye onu gizli cömertliğin simgesi yaptı ve Noel Baba figürünün kökeni oldu. Çocukların, denizcilerin ve Anadolu’nun koruyucu azizlerindendir.
IV. yüzyılda Milano’da Roma valisiydi. Henüz vaftiz bile olmamışken halkın ısrarıyla episkopos seçildi. Vaazları, Augustinus’un imana gelmesinde belirleyici oldu. Kilise’nin özgürlüğünü cesaretle savundu: İmparator Theodosius’u bile, yaptırdığı bir katliam yüzünden kilise kapısında tövbe etmeye zorladı.
Bu bayram, Meryem Ana’nın Mesih İsa’nın annesi olacağı için, ana rahmine düştüğü ilk andan itibaren özel bir lütufla asli günahtan korunduğunu kutlar. Papa IX. Pius 1854’te bunu Kilise’nin resmî öğretisi olarak ilan etti. Meryem bu ayrıcalıkla, Oğlu’nun kurtarışından ilk ve tam olarak pay alan kişi oldu.
XVI. yüzyılda bugünkü Meksika’da yaşamış, yeni Katolik olmuş Nahuatl bir yerlidir. Geleneğe göre 1531’de Guadalupe Meryem Anası ona birkaç kez göründü ve episkoposa bir mesaj iletmesini istedi. Bunun kanıtı olarak pelerininde mucizevi bir Meryem resmi belirdi. Bu görünme, Latin Amerika’nın Hristiyanlaşmasında çok büyük bir etki yaptı.
Geleneğe göre Nasıra’daki Kutsal Aile’nin evi XIII. yüzyılda İtalya’nın Loreto kasabasına taşındı. Bu gün, bu inanca bağlı Meryem bağlılığını anar. Evin havadan taşındığı anlatıldığı için Loreto Meryem Anası havacıların koruyucusu olarak da anılır.
IV. yüzyılda papaydı. Roma’daki şehit mezarlarını onarttı ve üzerlerine yazıtlar yazdırdı. Aziz Hieronymus’u Kutsal Kitap’ı Latinceye çevirmekle (Vulgata) görevlendirdi. Roma’nın Hristiyan kimliğinin güçlenmesine önemli katkılarda bulundu.
1531’de Meksika’da Juan Diego’ya yerli bir kadın görünümünde gelen Meryem Ana’yı kutlar. Bu görünmeden sonra, İspanyol fethinin acısını yaşayan yerli halklar kitleler hâlinde Hristiyan oldu. Guadalupe Meryem Anası bütün Amerika kıtasının koruyucusudur.
IV. yüzyılın başında Sicilya’da yaşamış genç bir kızdır. Kendini Mesih İsa’ya adamıştı; onunla evlenmek isteyen bir adam onu ihbar etti ve İmparator Diocletianus’un zulmü sırasında şehit edildi. Adı “ışık” anlamına gelen kelimeden türediği için gözlerin koruyucu azizesi olarak da anılır. Kuzey Avrupa’da onun günü ışık şenlikleriyle kutlanır.
XVI. yüzyılda İspanya’da yaşamış bir rahiptir. Avilalı Teresa ile birlikte Karmelit tarikatını yenilemeye girişti. Yenilenmeye karşı çıkanlar onu hapsetti ve işkence etti. Hapiste yazdığı şiirler, Hristiyan mistik edebiyatının en büyük eserleri arasında sayılır. “Ruhun Karanlık Gecesi” kavramıyla tanınır.
XVI-XVII. yüzyılda İtalya’da yaşadı ve genç yaşta dul kaldı. Servetini savaştan ve kıtlıktan etkilenen kadınlara ve kızlara yardım etmek için kullandı.
X. yüzyılda Kutsal Roma İmparatoriçesi’ydi. Dul kaldıktan sonra manastırlar kurdurdu ve torunu III. Otto çocukken onun yerine ülkeyi yönetti.
XII-XIII. yüzyılda Fransa’da yaşamış bir rahiptir. Müslümanların elinde esir olan Hristiyanları fidye ödeyerek kurtarmak için Trinitarian tarikatını kurdu.
III. yüzyılda Fransa’daki Tours’un ilk episkoposuydu ve Roma’dan gönderilen ilk misyonerlerdendir.
IV-V. yüzyılda kısa bir süre papalık yaptı. Aziz Hieronymus mektuplarında ondan övgüyle söz eder.
XI. yüzyılda İspanya’da bir manastırı yeniden canlandıran bir başrahiptir. Dominiken tarikatının kurucusu Aziz Dominik’in annesi, onun türbesinde dua ettikten sonra hamile kaldığına inanır; Dominik’in adı buradan gelir.
XVI. yüzyılda bugünkü Hollanda’da doğmuş bir Cizvittir. Almanca konuşulan topraklarda Protestan Reformu karşısında Katolik inancını korumak için bir katekizm yazdı; bu kitap iki yüzyıl boyunca din eğitiminde temel kaynak olarak kullanıldı.
İtalya’da doğmuş bir öğretmendir. Gençliğinde sağlığı zayıf görüldüğü için manastırlara kabul edilmedi; bunun üzerine Kutsal Yürek Misyoner Rahibeleri’ni kendisi kurdu. Amerika’ya göç eden İtalyanlara hizmet etmek için okyanusu otuz kez aştı ve dört kıtada altmıştan fazla yetimhane, okul ve hastane kurdurdu. 1946’da aziz ilan edildi, 1950’de de bütün göçmenlerin koruyucu azizesi ilan edildi. ABD vatandaşı olan ilk azizedir.
XIV-XV. yüzyılda Polonya’da üniversite hocası olan bir rahiptir. Kazandığı parayı hep yoksullara dağıttığı için çoğu zaman kendisinin elinde neredeyse hiçbir şey kalmazdı. Alçakgönüllülüğü ve cömertliğiyle tanınır.
Orta Çağ’da Batı Avrupa’nın halk takviminde bu gün, Yaratılış kitabındaki ilk insan çiftini anma günüydü. O gün kiliselerde oynanan “Cennet Oyunu”nda üzerine elmalar asılmış bir çam ağacı, yani “Cennet Ağacı” kullanılırdı. Bugün dünyanın her yerinde süslenen Noel ağacının kökeni büyük ölçüde bu unutulmuş geleneğe dayanır.
Allah’ın Oğlu’nun Beytlehem’de Meryem Ana’dan insan olarak doğmasını kutlar. Hristiyanlığın en temel sırlarından biri olan Enkarnasyon’u, yani sonsuz Allah’ın insan doğasını üstlenmesini anar. Paskalya’dan sonra Kilise’nin en önemli bayramıdır; dört haftalık hazırlık dönemi olan Advent ile bu güne varılır.
Elçilerin İşleri’ne göre ilk Kilise’de yoksullara hizmet için seçilen yedi diyakozdan biridir. Yüksek Kurul önünde yaptığı ateşli konuşma yüzünden taşlanarak öldürüldü. Ölürken onu öldürenleri affetti. Olaya, sonradan Pavlus olacak genç bir Ferisi olan Saul da tanık oldu. Kilise’nin ilk şehididir.
Zebedi’nin oğludur ve İsa’nın en çok sevdiği öğrenci olarak anılır. Yuhanna İncili’ni, üç mektubu ve geleneğe göre Vahiy Kitabı’nı yazdı. İsa çarmıhtayken Meryem Ana’yı ona emanet etti. On iki havari arasında şehit edilmeden, ileri yaşta eceliyle ölen tek kişi olduğu kabul edilir.
Matta İncili’ne göre Kral Hirodes, yeni doğan İsa’yı öldürmek için Beytlehem ve çevresindeki iki yaşından küçük bütün erkek çocukları öldürttü. Bu gün o masum çocukları anar. Daha konuşamayacak yaştaydılar, ama Mesih İsa uğruna canlarını veren ilk şehitler sayılırlar.
XII. yüzyılda İngiltere’de önce kralın yakın dostu ve başbakanıydı. Canterbury başepiskoposu olunca, Kilise’nin haklarını Kral II. Henricus’un müdahalelerine karşı savunmaya başladı. Bu yüzden kralın adamları onu kendi katedralinde öldürdü. Kilise’nin özgürlüğü için canını veren episkoposların simgesi olmuştur.
III-IV. yüzyılda Yunanistan’daki Selanik’te yaşamış genç bir kızdır. Zulüm döneminde gizlenmeye çalışırken bir Roma askeri onu fark etti ve öldürdü.
IV. yüzyılın başında yirmi yıldan fazla Roma episkoposu olarak görev yaptı. Papalığı, Hristiyanlığın Roma İmparatorluğu’nda serbest bırakıldığı 313 tarihli Milano Fermanı’ndan hemen sonraki döneme denk gelir. Bu dönemde Roma’da, Lateran Bazilikası ve eski Aziz Petrus Bazilikası dahil ilk büyük bazilikalar yapılmaya başlandı. 325’teki I. İznik Konsili’ne temsilciler gönderdi. Yıl onun anmasıyla kapanır; Batı’da yılbaşı gecesi geleneksel olarak onun adıyla anılır.
Katolik geleneğinde en çok bilinen yirmi aziz.
Meryem AnaTanrı Anası
Aziz YusufEvrensel Kilise'nin Koruyucusu
Havari Petrusİlk Papa
Havari PavlusMilletlerin Havarisi
Vaftizci YahyaMesih'in Yolunu Hazırlayan
Havari YuhannaSevgili Öğrenci
Aziz AugustinusHippo Episkoposu, Kilise Doktoru
Aziz Thomas AquinasMelekî Doktor
Assisili Aziz FransuvaYoksulluğun Şövalyesi
Sienalı Azize KaterinaKilise Doktoru
Avilalı Azize TeresaMistik ve Reformcu, Kilise Doktoru
Lisieux’lü Küçük TeresaKüçük Yol'un Öğretmeni, Kilise Doktoru
Loyolalı Aziz İgnatiusCizvit Tarikatı'nın Kurucusu
Aziz BenedictusBatı Manastırcılığının Babası
Aziz Patrickİrlanda'nın Koruyucu Azizi
Padovalı Aziz AntuanKayıp Eşyaların Azizi, Kilise Doktoru
Kalkütalı Azize TeresaYoksulların Hizmetkârı
Aziz II. Ioannes PaulusGezgin Papa
Padre PioKutsal Yaraları Taşıyan Rahip
Aziz HieronymusKutsal Kitap'ı Latinceye Çeviren Kilise DoktoruPortreler kamu malı tablolardan ve fotoğraflardan alınmıştır; künyeleri Kaynaklar ve Telif sayfasındadır.
Büyük Perhiz Başlangıcı
Büyük Perhiz’in ilk günüdür. Ayin sırasında alına sürülen kül, insanın ölümlü olduğunu ve tövbeye çağrıldığını hatırlatır: “Toprak olduğunu ve toprağa döneceğini unutma.” Bu günden Paskalya’ya kadar kırk günlük bir hazırlık dönemi sürer. Oruç, dua ve sadaka bu dönemin üç temel uygulamasıdır.
Büyük Bayram
Mesih İsa’nın Kudüs’e girişini, halkın O’nu hurma dallarıyla karşılamasını anar ve Kutsal Hafta’yı açar. Ayin sevinçli bir alayla başlar, sonra İsa’nın çektiği acıların anlatıldığı İncil bölümü okunur ve hava birden ağırlaşır. Bu karşıtlık, Kutsal Hafta’nın bütün ruhunu özetler.
Büyük Bayram
Son Akşam Yemeği’ni, Efkaristiya’nın ve rahipliğin kurulmasını anar. Bazı kiliselerde Ayin sırasında ayak yıkama töreni yapılır; bu, Mesih İsa’nın havarilerinin ayaklarını yıkayarak verdiği alçakgönüllü hizmet örneğini hatırlatır. Kutsal Perşembe akşamıyla Paskalya’nın üç kutsal günü başlar.
Büyük Bayram
Mesih İsa’nın çarmıhta çektiği acıları ve ölümünü anar. Kilise’nin Ayin kutlamadığı tek gündür. Bu günkü tören, İsa’nın acılarının anlatıldığı İncil bölümünün okunmasını, bütün insanlık için edilen büyük duaları, haça saygı gösterilmesini ve bir gün önce kutsanmış ekmekle komünyonu içerir. Oruç ve etten perhiz günüdür.
Büyük Bayram
Mesih İsa’nın mezarda kaldığı günü ve Kilise’nin sessiz, umut dolu bekleyişini anar. Gündüz Ayin kutlanmaz. Gece Paskalya Nöbeti ile Diriliş kutlanmaya başlar. Nöbette ateş ve Paskalya mumu kutsanır, Kutsal Kitap’tan uzun okumalar yapılır, vaftiz suyu kutsanır ve genellikle yeni üyeler vaftiz edilir ya da Kilise’ye kabul edilir.
En Büyük Bayram
Hristiyan inancının kalbidir: Mesih İsa’nın ölümden dirilişi. Kilise’nin en eski ve en büyük bayramıdır; bütün ayin yılı bu bayramın etrafında şekillenir. Elli günlük Paskalya dönemi bu günden Pentekost’a kadar sürer.
En Büyük Bayram
Paskalya’nın sekizinci günü kutlanır ve dirilmiş Mesih İsa’nın havarilere görünüp Tomas’ın şüphesini gidermesini anar. Azize Faustina Kowalska’nın görümlerine dayanan bu anmayı Papa II. Yuhanna Pavlus 2000 yılında bütün Kilise için ilan etti. Allah’ın sonsuz merhametini vurgular.
En Büyük Bayram
Mesih İsa’nın dirilişinden kırk gün sonra, havarilerinin gözü önünde göğe yükselişini anar. İncil’e göre İsa onlara Kutsal Ruh’u göndereceğini söyledi ve Müjde’yi bütün uluslara duyurma görevini verdi. Bu bayram, Mesih İsa’nın insan doğasının da Allah’ın yanındaki yüceliğe girişini kutlar.
En Büyük Bayram
Paskalya’dan elli gün sonra Kutsal Ruh’un, Meryem Ana’nın ve havarilerin üzerine ateşten diller gibi inişini anar. Elçilerin İşleri’ne göre bu olay Kilise’nin doğuşudur; havariler o günden itibaren korkmadan vaaz etmeye başladı. Paskalya dönemi bu bayramla sona erer.
En Büyük Bayram
Hristiyan inancının merkezindeki sırrı kutlar: Tek Allah’ın Peder, Oğul ve Kutsal Ruh olarak üç kişide var olması. Bu sır akılla tam olarak kavranamaz; Kilise bu gerçeği, Mesih İsa’nın kendisini, Peder’i ve Kutsal Ruh’u bize açıklamasıyla bilir. Pentekost’tan sonraki ilk pazar kutlanır.
En Büyük Bayram
Efkaristiya’da, ekmek ve şarap görünümü altında gerçekten bulunan Mesih İsa’nın Bedeni’ni ve Kanı’nı kutlar. Birçok ülkede bu gün Kutsal Efkaristiya sokaklarda alayla taşınır. Kutsal Üçlü pazarından sonraki perşembe günü kutlanır; birçok ülkede ise ondan sonraki pazara alınır.
En Büyük Bayram
Mesih İsa’nın insanlığa duyduğu sonsuz ve kendini feda eden sevgisini, yüreği simgesiyle kutlar. Bu bağlılık özellikle XVII. yüzyılda Azize Marguerite-Marie Alacoque’un gördüğü görümlerle yaygınlaştı. Corpus Christi bayramından sonraki cuma günü kutlanır; aynı zamanda rahiplerin kutsallığı için dua günüdür.
Anma Günü
Meryem Ana’nın Allah’a ve Oğlu’na duyduğu kusursuz sevgiyi, imanını ve iç dünyasını anar. Luka İncili’nde Meryem’in “bütün bunları yüreğinde saklayıp derin derin düşündüğü” yazar. Kutsal Yürek bayramından bir gün sonra, onunla birlikte kutlanır.
Tarihler ve ayin dereceleri Roma Genel Takvimi’ne göredir. Hareketli bayramlar, Meeus/Jones/Butcher algoritmasıyla hesaplanan Paskalya tarihine göre yerleştirilir. Roma Genel Takvimi’nde boş kalan günler için Roma Azizler Cetveli’nden (Martyrologium Romanum) ya da Batı’nın eski takvim geleneğinden bir aziz seçtik. Bu azizlerin rütbesi Roma Azizler Cetveli olarak gösterilir. Kilise bu anmaları o gün için zorunlu tutmaz; bunlar sitenin sunduğu ek bilgilerdir. Aziz hayat öyküleri bu site için Türkçe olarak yazıldı ve yazarın kendi bilgisine dayanır. Özellikle az bilinen azizlerde tarih ya da ayrıntı hataları olabilir. Güvenilir bir kaynağa dayandırılamayan birkaç gün için Kilise’nin genel bir açıklaması kullanıldı.
Ayarlar
Erişilebilirlik Profilleri
Erişilebilirlik Ayarları
Ekran Okuyucu, tarayıcınızın konuşma sentezini kullanarak üzerine geldiğiniz metni sesli okur; gerçek bir ekran okuyucunun (VoiceOver, NVDA, TalkBack vb.) yerini tutmaz, sitenin kendisi zaten onlarla uyumludur.